5 loài cá sặc hiền lành cho bể cộng đồng nước ngọt

Cá sặc (gourami) là một nhóm cá nước ngọt khá đặc biệt. Chúng thường có thân dẹt hình bầu dục, cùng đôi vây bụng dài trông như hai sợi râu. Cá sặc thuộc nhóm cá mê cung (anabantoid, hay labyrinth fish). Cá trong nhóm này có một cơ quan mê cung, hoạt động giống một lá phổi thô sơ. Nhờ có nó, chúng đớp được oxy trên mặt nước và làm được tổ bọt để đẻ. Cá sặc đôi khi bị mang tiếng khó tính, hay gây sự. Thật ra vẫn có những loài rất hiền. Dưới đây là 5 loài cá sặc hiền nhất, sống hòa thuận với các loài khác trong bể cộng đồng.

1. Cá sặc lùn xanh cái (Female Powder Blue Gourami)

Cá sặc lùn (Trichogaster lalius) là một trong những loài cá sặc bạn hay gặp nhất ở tiệm cá cảnh. Con đực tuy nhỏ nhưng có thể khá hổ báo, có khi còn quay sang bắt nạt cá cùng bể. Con cái hiền hơn nhiều, có điều phần lớn lại mang màu nhạt. May là con cái dòng sặc lùn xanh (powder blue) đẹp chẳng kém con đực, mà tính tình lại dễ chịu. Loài này dài khoảng 7,5 cm. Bạn nuôi một con cũng được, nuôi cả nhóm toàn cái cũng được. Muốn lớp vảy xanh của chúng nổi bật hơn, bạn thử thả kèm vài loài cá đàn màu cam như rasbora lambchop hay neon ember. Cũng như phần lớn các loài cá sặc nhỏ, chúng ăn được gần như mọi thứ mà cá betta ăn, ví dụ cám viên nổi cho betta và nhiều loại khác.

Cá sặc cái thường có chóp vây lưng tròn và thân to hơn con đực.

2. Cá sặc ngọc trai (Pearl Gourami)

Trichopodus leerii đến từ Đông Nam Á. Đây là loài lớn nhất trong danh sách, dài tới 13 cm. Vì to con hơn nên nuôi một con thì cần bể 110 lít. Còn nếu muốn nuôi theo nhóm thì phải dùng bể 210–280 lít. Thân cá màu nâu nhạt, phủ kín những chấm trắng như hạt ngọc trai, thêm một vạch đen chạy ngang dọc theo thân. Khi tán tỉnh, con đực khoe phần họng và bụng màu đỏ cam rực rỡ. Đôi vây bụng biến đổi của loài này dài và mảnh hơn hẳn các loài cá sặc khác. Cá dùng đôi vây đó như râu để dò xét xung quanh. Cá sặc ngọc trai không kén ăn. Chúng là cá ăn tạp, thức ăn đông khô, Hikari Vibra Bites hay cám viên nổi đều ăn ngon lành.

Chỉ cần nhìn các chấm ngọc trai và đôi vây bụng dài là bạn nhận ra cá sặc ngọc trai ngay.

3. Cá sặc chocolate (Chocolate Gourami)

Nếu bạn muốn tìm một loài hiếm hơn cho bộ sưu tập thì có Sphaerichthys osphromenoides. Loài cá sặc này dài 6 cm. Thân cá hình chiếc lá, màu nâu chocolate đậm, điểm các sọc dọc màu vàng kim. Cá bán ra thường là cá bắt ngoài tự nhiên. Vì thế lúc đầu chúng có thể kén ăn, chỉ chịu ăn đồ sống và đồ đông lạnh. Tuy vậy, chịu khó kiên nhẫn một chút thì nhiều người chơi đã tập được cho chúng ăn cám vảy bóp vụn và cám viên siêu nhỏ. Ngoài tự nhiên, chúng sống ở Indonesia và các vùng lân cận. Nước ở đó có pH thấp, GH (độ cứng tổng) thấp và dòng chảy nhẹ. Loài cá sặc này hiền lành và bơi thong thả. Muốn ngắm hết vẻ đẹp của chúng, bạn nên trồng nhiều cây thủy sinh thật và tạo nhiều chỗ râm cho cá trốn. Có như vậy chúng mới thấy yên tâm ở chỗ ở mới.

Cá sặc chocolate có thể hơi yếu lúc mới mua về. Bạn nên chiều chúng bằng một môi trường ít stress để cá khỏe lại và tăng sức đề kháng.

4. Cá sặc lấp lánh (Sparkling Gourami)

Trichopsis pumila chỉ dài 4 cm và là loài nhỏ nhất trong danh sách. Loài này còn có tên pygmy gourami hay cá sặc lùn kêu (dwarf croaking gourami). Chúng thuộc số ít loài cá phát ra được âm thanh mà tai người nghe thấy. Tiếng kêu này do cá giật đôi vây ngực biến đổi mà ra. Lúc chúng gầm ghè nhau hay tán tỉnh, bạn có thể nghe tiếng "ục ục". Cá sặc lấp lánh có mắt xanh lam sáng. Thân cá có các sọc chấm màu nâu xen những đốm xanh lam óng ánh. Bạn có thể nuôi loài sặc tí hon này một con, một cặp hoặc một nhóm nhỏ, chung với các loài cá nano hiền lành khác. Về thức ăn, thứ gì lọt miệng chúng là được, như bo bo, artemia mới nở và cám hạt mịn. Cá sặc lấp lánh săn mồi nhỏ rất giỏi. Giáp xác hạt đậu (ostracod), giun mùn bã hay cả hydra trong bể đều sẽ bị chúng dọn sạch.

5. Cá sặc mật (Honey Gourami)

Trichogaster chuna là loài cực kỳ hiền, đến từ Ấn Độ và Bangladesh. Loài này đã được lai tạo ra nhiều biến thể màu, như dạng hoang dã, vàng kim và đỏ. Giống phần lớn các loài cá sặc, con đực thường sặc sỡ hơn con cái. Còn về tính tình thì cả đực lẫn cái đều hiền như nhau. Bạn có thể nuôi một con, một cặp hoặc một nhóm, chung với các loài cá cộng đồng có kích cỡ tương đương. Thả chúng vào bể trồng cây rậm, đi kèm một đàn cá khác màu như neon xanh lá, trông rất nổi. Cá sặc mật cũng dễ cho đẻ và nuôi rất vui. Con đực sẽ làm tổ bọt rồi canh trứng đã thụ tinh cho tới khi trứng nở.

Phần lớn cá sặc mật có màu trơn. Tuy vậy, vào mùa sinh sản, con đực thường lên màu xanh lam đen sẫm ở họng và bụng.

Đề cử đặc biệt: Cá cờ (Paradise Fish)

Macropodus opercularis là loài cá sặc nổi tiếng đến từ Đông Á. Trong lịch sử, đây được xem là một trong những loài cá nước ngọt nhiệt đới đầu tiên được nuôi trong bể ở nhà (không tính cá nuôi hồ như cá chép và cá vàng). Cá có thể dài 6–8 cm và có ba dạng: thường, bạch tạng và xanh lam trơn. Dạng "thường" có đuôi chẻ, thân có các sọc dọc xanh lam xen đỏ cam rất nổi. Cá cờ cực kỳ khỏe, sống được ở nhiệt độ từ 16 đến 27°C. Nhờ vậy bạn có thể nuôi chúng trong bể không sưởi, miễn là bể từ 75 lít trở lên.

Cá cờ có vài biệt danh, trong đó có "paradise gourami" và "Chinese fighting fish" (cá chọi Trung Quốc). Loài cá đẹp này chỉ được xếp vào mục đề cử đặc biệt vì chúng thuộc dạng bán hung dữ giống cá betta. Con đực thích tranh giành lãnh thổ. Dù vậy, cũng như betta, chúng vẫn sống được trong bể cộng đồng nếu bạn chọn đúng bạn cùng bể. Đừng nuôi chung với các loài cá mê cung khác (như betta và các loài cá sặc khác), cá bơi chậm hay cá vây dài. Thay vào đó, bạn nên chọn các loài cá đàn to con, bơi nhanh như danio khổng lồ và các loài cá barb, cùng các loài sống tầng đáy như cá da trơn và cá chạch. Nếu bạn muốn một con cá rẻ tiền làm điểm nhấn cho bể mà lại nhiều cá tính, thì nhất định phải thử cá cờ.