Bể cá chuột hề của tôi

Đây là chuyện set một bể nuôi cá chuột hề (Clown Loach), kể lại từ trải nghiệm cá nhân.

Giới thiệu

Trên diễn đàn Loach Forum, mọi người cứ hỏi mãi về bể cá chuột hề này. Vì vậy bài này ra đời, để sau này chỉ cần gửi link là xong. Khi set bể, nhu cầu của cá chuột hề được đặt lên hàng đầu. Trọng tâm là quản lý nước thật tốt bằng những thiết bị có sẵn trong nhà, vì lúc đó chủ bể vừa chuyển nhà và tiền bạc khá eo hẹp.

Ban đầu đàn cá sống trong một bể 454 lít, kích thước khoảng 122 x 61 x 61 cm. Dù vậy, chủ bể muốn cho chúng một bể dài hơn để có quãng đường bơi dài hơn.

Cái bể

Bể có dung tích khoảng 473 lít và dài khoảng 1,8 m. Lịch sử của nó khá "thú vị". Trước đây bể đặt ở quầy lễ tân của một "tiệm massage" khá đáng ngờ và nuôi cá cichlid hồ Malawi (Lake Malawi Cichlids).

Sau đó thành phố siết chặt loại hình kinh doanh này và tiệm bị đóng cửa. Tình cờ tiệm nằm cùng tòa nhà với văn phòng của vợ chủ bể, nên cô ấy biết rõ mọi chuyện. Cô nghe nói cá và bể bị bỏ lại, rồi người quản lý tòa nhà mang chúng đi.

Khá lâu sau, cô gặp ông ta trong thang máy và hỏi thăm về cái bể. Lúc đó bể nằm trong căn hộ tầng hầm ông làm cho con gái. Cô con gái hào hứng với cá được một thời gian rồi chán, thế là ông phải một mình chăm bể. Cô đùa rằng ông nên tặng bể cho cô. Ông bảo cô cứ lấy không, vì ông chỉ mong thoát khỏi nó.

Thế là hai người thuê xe tải U-haul, nhờ anh họ của cô phụ một tay và chở hết về nhà. Đi kèm có giá đỡ bằng thép, lọc thùng Fluval 403, bộ đèn cỡ khoảng 61 x 91 cm, máy sưởi, đồ trang trí, đàn cá và nhiều thứ khác.

Hai người nuôi cho đàn cá khỏe lại trong khoảng một tháng. Đến lúc mang chúng tới một chi nhánh Big Als, cá trông rất đẹp và cửa hàng đồng ý nhận. Chủ bể rất ngạc nhiên khi còn được trả bằng tín dụng mua hàng! Ngay tại chỗ, số tín dụng đó được dùng để mua 2 máy bơm tạo dòng (powerhead) Aquaclear 802, thứ cần để lắp bể River-Tank của chủ bể.

Hai người quyết định bỏ giá đỡ thép, nên chủ bể mua một tủ kệ ở Big Als với giá khoảng chừng ấy. Nói cách khác, cái bể "miễn phí" vẫn tốn tiền. Bể chạy vài năm với cichlid Nam Mỹ và cá lau kiếng L-number (Plecostomus).

Set bể cho cá chuột hề

Mùa thu năm 2005, hai người chia tay trong êm đẹp và chủ bể dọn ra ở riêng. Cô ấy muốn bỏ chơi cá, nên hai người tặng vài bể nhỏ cho các thành viên khác của Loaches Online. Số bể và thiết bị còn lại được chuyển dần về căn hộ của chủ bể. Nhờ vậy chủ bể có thể thong thả set từng bể một.

Ở phiên bản mới của bể này, chủ bể muốn nâng mạnh khả năng quản lý nước và dòng chảy. Bước đầu tiên là đặt bể vào phòng khách.

Đúng như định luật Murphy, chỗ được chọn lại là phần sàn duy nhất trong căn hộ không bằng phẳng. Chủ bể mất gần hai ngày để cân giá đỡ bằng thước thủy và đổ nước thử vào bể.

Bộ ống dẫn (manifold) River-Tank sẵn có được nối dài cho vừa với bể mới dài hơn. Bộ này dùng hai miếng mút ở cửa hút và chạy bằng hai máy bơm tạo dòng khá nhỏ có sẵn trong nhà. Chủ bể không chắc lưu lượng là bao nhiêu, nhưng chúng tạo được một dòng chảy nhẹ từ đầu này sang đầu kia bể.

Đây là bộ manifold đặt trong bể. Ở góc sau bên trái, bạn có thể thấy hai máy sưởi và cửa hút của lọc treo (HOB) Aquaclear 500.

Chủ bể có hai lọc thùng Rena XP3 đang chạy ở các bể khác, nên vi sinh trong đó đã ổn định hoàn toàn. Chủ bể muốn bể này chạy được càng sớm càng tốt và muốn thống nhất hệ lọc, nên chuyển cả hai sang đây. Mỗi đầu bể có một cái đặt trong tủ. Ở giữa là lọc Magnum 350. Chủ bể tình cờ thấy cái lọc này bị vứt cạnh thùng quyên góp quần áo cũ, nên nhặt lên quăng vào xe. Về nhà mới thấy cánh quạt (impeller) bị kẹt do hút phải vật rắn, và có vẻ motor đã cháy. Vì vậy chủ bể tháo cánh quạt ra và biến nó thành một hộp lọc cho nước chảy qua. Giờ Rena bên trái trả nước qua Magnum. Bên trong Magnum có vòng sứ và mút vụn để tăng diện tích lọc vi sinh. Theo những gì chủ bể quan sát, nó hầu như không cản dòng nước hồi của Rena.

Cửa hút của các Rena đều nằm gần cửa hút của Aquaclear 500. Nước hồi của chúng đi qua các ống phun (spraybar) gắn ở vách phải của bể.

Ống phun phía dưới nối với Rena bên phải và phun theo phương ngang. Ống phun phía trên nối với Rena bên trái, sau khi nước đi qua Magnum. Ống này được gắn sao cho các lỗ phun nghiêng khoảng 30 độ so với mặt nước. Nhờ vậy mặt nước gợn sóng nhiều và trao đổi khí tốt hơn.

Nền là cát thường dùng cho sân chơi trẻ em. Cát này từng dùng trong bể cichlid nên rất sạch, chỉ cần rửa sơ trước khi cho vào bể.

Bể được bày nhiều lũa và gỗ ngâm lấy từ bể cá chuột hề cũ. Trên đó mọc nhiều Microsoreum pterops (giống Windelov). Bên dưới và phía sau là hai khúc nối ống nước PVC đen 90 độ, đường kính khoảng 10 cm, ghép thành hình chữ S xoắn. Đây là chỗ trốn tốt để cá chuột hề chui vào mà không sợ bị kẹt. Phần còn lại của bể trồng các loài Cryptocoryne.

Đây là bể vào tối hôm set xong.

Nước còn hơi đục, nhưng nhìn từ ghế sofa thì rất đẹp. Khối chữ nhật đen lệch về bên phải là bộ đèn Compact Fluorescent.

Sáng hôm sau, bể trông rất ổn.

Bể chạy ở nhiệt độ khoảng 28°C. Chủ bể thả 3 con Corydoras aneus rất già để có nguồn chất thải hữu cơ nuôi hệ lọc. Không lâu sau chúng đẻ và chủ bể có thêm 10 con cá con! Thế là chuyện thả cá chuột hề phải hoãn lại, chờ đám Corydoras lớn đến cỡ vừa phải.

Đây là bể nhìn từ nhiều góc khác nhau trước khi thả cá chuột hề.

Ở đây bạn thấy các miếng mút ở cửa hút của manifold River-Tank và cửa hút của các lọc. Nhìn từ đầu bên trái, có thể thấy bể cho cá một đường bơi dài rất đẹp.

Cuối cùng, 13 con cá chuột hề được thả vào. Có vẻ chúng thích nhà mới, và rõ ràng chúng rất khoái dòng nước chảy.

Tính đến lúc viết bài, bể đã chạy hơn một năm. Mỗi tuần chủ bể thay 50% nước một lần. Cứ hai tuần thì vệ sinh một cái Rena, còn Aquaclear thì khi nào cần mới làm. Các miếng mút ở cửa hút của manifold River-Tank được vệ sinh mỗi tháng một lần.

Rắc rối lớn nhất với hệ lọc là cá làm gãy các mẩu dương xỉ Windelov, rồi mấy mẩu này làm tắc cửa hút. Chủ bể dọn thường xuyên, nhưng đầu năm nay vẫn xảy ra một thảm họa do nhiều yếu tố cộng lại. Lúc đó trong bể có 20 con cá hổ Sumatra (Tiger Barb) trưởng thành làm cá dither (cá "trấn an", giúp đàn cá chuột hề bạo dạn hơn). Một buổi sáng, chủ bể thức dậy và thấy hình như có hai con đã chết. Nhìn tình trạng xác thì có vẻ chúng chết từ hôm trước. Qua đêm, mảnh vụn cây làm nghẽn cửa hút của các lọc và lưu lượng giảm mạnh. Bể thiếu oxy nghiêm trọng, và chủ bể mất 3 con cá chuột hề lớn cùng rất nhiều cá hổ Sumatra nữa.

Sau thảm họa như vậy thì phải làm gì đó. Chủ bể lắp thêm một máy sủi khí nhỏ, cấp khí cho một trong các máy bơm tạo dòng của manifold River-Tank. Máy bơm này thổi rất nhiều khí vào bể. Nếu lại bị tắc nghẽn nặng, chủ bể khá tin là cá sẽ ổn.

Chủ bể hiếm khi bật đèn bể. Cá chuột hề hoạt bát hơn nhiều khi tắt đèn, và cây vẫn lên ổn. Thỉnh thoảng chủ bể tỉa bớt Windelov mang đến cửa hàng cá gần nhà và đổi được khá nhiều tín dụng mua hàng.

Phía trên bể có lắp thêm bộ đèn halogen Ikea. Chủ bể từng dùng nó hồi ở Anh và thích đến mức gửi nó sang đây cùng đồ đạc khác. Chao đèn làm bằng kính phun cát. Biến áp đã được thay sang loại dùng cho điện 110V. Đèn tạo một vùng sáng tập trung và bóng nước gợn rất đẹp. Buổi tối cá chuột hề không ngại đèn này, vì hai đầu bể vẫn có những vùng tối.

Bộ đèn đen phía sau các bóng là bộ CF cũ đã cháy chấn lưu. Vỏ đèn được cải tạo lại để chứa một dây đèn LED xanh kiểu đèn cây thông Noel. Dây đèn này chạy theo hẹn giờ, tạo ánh xanh dịu như lúc bình minh và hoàng hôn, sau khi tắt đèn chính và trước khi trời sáng hẳn.

Bể hiện giờ

10 con cá chuột hề còn lại sống chung với 3 con Botia kubotai, một con Botia dario nhận nuôi, 4 con Botia histrionica, 13 con Corydoras, hai con cá hổ Sumatra còn sống sót và một con Puntius filamentosus cái.

Thức ăn gồm viên chìm cho cá da trơn, viên chìm cho cá ăn thịt Hikari (Hikari Sinking Carnivore Pellets), viên rong tảo Hikari (Hikari Algae Wafers), thức ăn vảy loại tốt, trùng huyết (bloodworm) đông lạnh Hikari, tôm salad cắt nhỏ và thỉnh thoảng vài lát dưa leo.

Sáng nào chúng cũng bơi lên bơi xuống khắp bể chờ được cho ăn. Nếu chủ bể lờ đi, chúng bắt đầu quẫy nước trên mặt vì sốt ruột. Bể không có nắp. Khi cho ăn thức ăn nổi mà bạn đi ngang qua lúc chúng đang ăn thì bị nước bắn vào là chuyện thường.

Phần lớn thời gian trong ngày chúng bơi lội nhiều, nhưng đến tối thì hay biến mất. Một số người khác kể rằng cá chuột hề hoạt động nhiều về khuya dưới ánh đèn xanh, nhưng chủ bể chưa bao giờ thấy cảnh đó.

Kế hoạch nâng cấp

Chủ bể dự định lắp máy bơm tạo dòng lớn hơn cho manifold River-Tank. Như đã nói, lúc set bể chủ yếu là tận dụng thiết bị có sẵn. Có lẽ sẽ là một cặp Aquaclear 802 (nay đã đổi tên thành 110). Theo trải nghiệm của chủ bể, loại này cực kỳ bền. Hai cái mua bằng tín dụng đổi từ đàn cichlid Malawi vẫn chạy tốt sau hơn 5 năm trong bể River-Tank chính của chủ bể. Chúng sẽ tăng dòng chảy một chiều trong bể.

Một việc nữa chủ bể muốn làm là sắp xếp lại dây điện. Bể có cả đống thiết bị điện đủ loại. Phía sau tủ kệ là một mớ ổ cắm, hẹn giờ và dây cáp. Chủ bể muốn đi lại toàn bộ dây và lắp một bộ chia điện trong tủ, kèm bảng công tắc bên ngoài. Như vậy có thể tắt từng thiết bị riêng mà không phải chui vào tủ, luồn quanh mấy cái lọc để mò xem nên rút phích nào.