Bể gỗ ép tự làm: lắp kính mặt trước và giằng nắp

Bể gỗ ép tự đóng (plywood tank) cho phép làm bể rất lớn với chi phí thấp. Bể trong ví dụ có thể tích khoảng 1.400 lít. Thân bể đã đóng xong và phủ một lớp sơn epoxy chống thấm (Pond Shield). Hai bước còn lại trước khi đóng chân bể là lắp tấm kính mặt trước để ngắm cá và làm hệ giằng trên miệng bể.

Bài này hướng dẫn chuẩn bị mặt dán, chọn và tính lượng silicone, đặt kính, rồi làm hệ giằng hai lớp vừa giữ bể chắc vừa có chỗ đặt nắp.

Chuẩn bị trước khi dán kính

Hãy đặt bể nằm úp mặt trước xuống sàn. Ở tư thế này kính chỉ việc hạ xuống từ trên, và sức nặng của chính tấm kính đè lên lớp silicone trong suốt thời gian khô. Bạn khỏi phải chống hay kẹp gì thêm.

1. Chà toàn bộ phần mặt gỗ sẽ tiếp xúc với kính bằng giấy nhám số 60. Lớp epoxy bóng rất khó bám, chà nhám cho nhám mặt thì silicone mới bám chắc.
2. Lau sạch bụi chà nhám trước khi bắn keo.
3. Chuẩn bị đủ silicone ngay từ đầu, cả súng bắn keo.

Chọn silicone và tính lượng cần dùng

Loại silicone nào cũng được, miễn là silicone trong suốt 100% và không có phụ gia chống nấm mốc (mildew/mold inhibitor). Các chất chống mốc này độc với cá, nên tuyệt đối tránh. Đọc kỹ nhãn trước khi mua.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:39 Tuýp silicone trong suốt cầm trên tay, chuẩn bị dùng dán bể.
• Xem video từ ▶ 1:13 Bơm silicone thành đường dài dọc mép kính của khung bể.

Muốn ước lượng lượng keo thì tính khoảng 20 ml cho mỗi foot đường dán, tức khoảng 65 ml cho mỗi mét. Bể ví dụ có chừng 4,9 m chu vi cần dán, tính ra hơn một tuýp 300 ml một chút. Thực tế cả lớp đáy lẫn đường keo viền ngoài ngốn gần hai tuýp.

Lời khuyên đáng nhớ là cứ mua gấp đôi số cần, dư thì đem trả lại sau. Đang dán kính mà hết keo là tình huống tệ nhất, vì lớp keo đã bắn bắt đầu khô trong khi bạn chạy đi mua thêm.

Vì sao dùng kính thay cho mica

Với người tự làm lần đầu, kính dễ hơn nhiều. Kính cũng không nhất thiết phải mua mới. Một cách tiết kiệm là mua lại một bể kính cũ khoảng 490 lít, tháo ra và lấy tấm kính còn đẹp nhất. Tấm kính trong ví dụ dày 12 mm, dài khoảng 183 cm, cao khoảng 61 cm. Nhược điểm của cách này là kích thước bể gỗ phải chạy theo kích thước tấm kính có sẵn, nên cần tính trước khi đóng thân bể.

Độ dày kính được tính giống như với bể kính thông thường, dựa trên chiều dài và chiều cao cột nước. Đừng dùng kính mỏng hơn mức bảng tính cho phép chỉ vì có sẵn.

Bạn cũng có thể làm thêm kính hai bên hông. Cách lắp giống hệt mặt trước, chỉ cần khoét thêm lỗ ở vách hông khi đóng thân bể.

Đặt kính và hoàn thiện đường keo

1. Bắn một đường silicone liền mạch quanh toàn bộ mép gỗ nơi kính sẽ tì lên. Đừng để đứt quãng.
2. Hạ kính từ từ, cẩn thận đặt đúng vị trí.
3. Ấn đều tay lên kính để silicone tiếp xúc kín, không còn khe hở hay bọt khí.
4. Bắn thêm một đường keo viền quanh toàn bộ chu vi kính, sau đó vuốt phẳng bằng ngón tay để kín hẳn mối nối.
5. Để yên 24 giờ cho silicone khô đủ cứng rồi mới làm tiếp các phần xung quanh.

Làm hệ giằng hai lớp có gờ đặt nắp

Bể lớn cần giằng trên miệng để vách không phình ra khi đổ đầy nước. Giằng mạnh nhất là một tấm gỗ phủ kín toàn bộ miệng bể rồi khoét các ô thăm. Nhưng cách đó phải dùng nguyên tấm gỗ ép và bỏ đi rất nhiều phần khoét. Làm giằng bằng các nẹp gỗ ép cùng loại với thân bể thì đỡ phí gỗ mà vẫn đủ chắc, lại giấu kín được và có chỗ đặt nắp.

Lớp thứ nhất:

• Dùng nẹp rộng khoảng 10 cm cho cả viền và các thanh ngang.
• Thanh ngang chạy từ trước ra sau, cứ khoảng 51 cm một thanh, chưa kể hai thanh ở hai đầu.
• Kết quả là ba ô thăm, mỗi ô khoảng 51 x 76 cm.

Trước khi bắt vít, hãy lắp thử toàn bộ, kẹp tạm bằng cảo và đánh dấu vị trí vít sao cho các thanh nối được với nhau và với thân bể. Để nối các thanh, dùng dụng cụ khoan lỗ xiên (pocket hole jig). Vít bắt xiên vừa liên kết các thanh chắc chắn vừa giấu đầu vít bên trong. Sau đó vừa quét keo dán gỗ vừa bắt vít, keo phải có ở cả mối nối giữa các thanh với nhau lẫn chỗ thanh tì vào thân bể.

Mẹo hay là kéo dài khung đỡ kính chạy quanh toàn bộ chu vi bể, đặt thấp hơn miệng bể khoảng 3,8 cm. Mỗi lớp giằng dày khoảng 1,9 cm, hai lớp vừa đúng 3,8 cm. Giằng đặt lên khung này sẽ luôn phẳng và ngang mặt bể khi lắp.

Lớp thứ hai:

• Hai thanh dài phía trước và phía sau vẫn rộng khoảng 10 cm.
• Hai thanh ngang ở hai đầu rộng khoảng 7,6 cm.
• Các thanh ngang ở giữa rộng khoảng 5 cm.

Vì lớp trên hẹp hơn lớp dưới, mỗi bên thanh giằng còn chừa ra một gờ khoảng 2,5 cm để đặt nắp. Lớp này lắp giống lớp đầu, nhưng ngoài việc dán và bắt vít vào thân bể còn phải dán và bắt vít thẳng xuống lớp thứ nhất. Khi xong, giằng nằm ngang miệng bể, nắp đặt vào gờ cũng nằm phẳng ngang mặt.

Chống thấm cho giằng

Chờ thêm 24 giờ cho keo khô hẳn, sau đó phủ epoxy chống thấm cho toàn bộ giằng, cả trong lẫn ngoài, quét giống như với thân bể. Mặt trên giằng cũng cần chống thấm kỹ như mặt dưới. Nước nhỏ giọt từ lúc thay nước hay hơi nước đọng trên nắp sẽ đọng lại trên giằng, và gỗ không được phủ kín sẽ bị ngấm nước rồi hỏng dần.

Bắt đầu từ đâu

• Đo tấm kính bạn có hoặc định mua, rồi tra bảng độ dày kính theo chiều cao cột nước trước khi chốt kích thước bể.
• Mua silicone trong suốt 100%, không có chất chống mốc, với lượng gấp đôi mức tính 65 ml mỗi mét.
• Chà nhám mặt dán bằng giấy số 60 và úp bể xuống trước khi đặt kính.
• Cắt sẵn nẹp cho hai lớp giằng theo các bề rộng trên, lắp thử bằng cảo rồi mới dán và bắt vít.