Tự đóng chân tủ gỗ chịu lực cho bể cá cỡ lớn

Một bể cỡ lớn chứa đầy nước, nền và đá có thể nặng hàng tấn. Chân tủ mua sẵn ít khi vừa kích thước, mà nếu có thì giá cũng cao. Tự đóng chân bằng gỗ thông và ván ép là cách nhiều người chơi bể lớn vẫn chọn, miễn là làm đúng nguyên tắc chịu lực.

Bài này đi qua từng bước đóng chân tủ cho một bể ván ép khoảng 1.400 lít: dựng khung, đặt cột chịu lực, giằng ngang, ốp ván, làm cửa và sơn hoàn thiện. Các con số dưới đây là của chiếc bể cụ thể này. Bể của bạn khác kích thước thì cứ theo nguyên tắc mà tính lại.

Khung đáy và khung trên nên làm thế nào

Khung đáy có kích thước gần bằng đáy bể, khoảng 199 x 98 cm. Mỗi chiều được cộng thêm chừng 1,3 cm so với bể để có chút khoảng hở khi lắp. Chiều cao tổng của chân tủ là khoảng 89 cm.

1. Đóng khung đáy trước. Dùng kẹp góc vuông nếu có. Kẹp này không bắt buộc, nhưng nó giữ hai thanh gỗ cho bạn và đảm bảo khung vuông góc.
2. Gắn các thanh dẫn đứng ở góc. Các thanh này quyết định chiều cao của chân tủ và là chỗ để cột chịu lực bám vào sau này.
3. Đóng khung trên ngay trên khung đáy, ôm quanh các thanh đứng. Làm vậy thì hai khung chắc chắn giống hệt nhau.
4. Lật cả cụm lại, trượt khung trên xuống đúng vị trí rồi bắt vít cố định.

Cột chịu lực cần bao nhiêu và to cỡ nào

Các cột đứng mới là phần thật sự gánh trọng lượng bể. Ở đây dùng 12 cột gỗ 2x4 (thanh gỗ xẻ tiết diện khoảng 3,8 x 8,9 cm). Mỗi cột đỡ được khoảng 360 kg, nên riêng 12 cột đã chịu được chừng 4.350 kg. Con số này gấp hơn ba lần tải thực tế của bể. Khi hoàn thiện cả khung và lớp ốp, chân tủ chịu được hơn 4.500 kg.

Dùng gỗ to hơn thì giá cũng không chênh mấy. Lý do chọn gỗ 2x4 là gỗ nhỏ chiếm ít chỗ, để lại nhiều không gian bên trong cho hệ lọc. Muốn giữ không gian đó mà dùng gỗ to thì phải nâng chân tủ cao hơn. Đây là chuyện đánh đổi bạn nên tính trước, nhất là khi định chạy lọc sump dưới gầm.

Vì sao phải có thanh giằng ngang ở giữa

Cột đặt quanh chu vi thì chịu lực tốt, nhưng phần giữa của khung vẫn trống. Bể dài gần 2 m mà giữa không có gì đỡ thì đáy bể có nguy cơ võng xuống.

• Thanh giằng đặt bên trong khung. Chỗ nào hai miếng gỗ chạm nhau thì bắt vít chỗ đó.
• Làm mặt dưới trước, sau đó lật chân tủ lại để làm mặt trên. Lật như vậy thì lúc nào bạn cũng làm việc trên một mặt phẳng.
• Mặt trên là chỗ đáy bể đặt lên, nên thêm vài thanh giằng so với mặt dưới.
• Kiểm tra vuông góc trước khi lật chân tủ về tư thế đứng.

Gia cố đáy bể hay mặt chân tủ

Đáy bể ván ép ban đầu chỉ dày khoảng 1,9 cm. Muốn thêm một lớp ván nữa thì có hai lựa chọn: gắn lên mặt chân tủ, hoặc gắn thẳng vào đáy bể. Gắn vào đáy bể bằng cả keo lẫn vít thì đáy bể chắc hơn, nên phương án này được chọn. Sau khi gia cố, đáy bể dày khoảng 3,8 cm, bằng các vách còn lại.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:41 Cận cảnh mép ván ép đáy bể, chỗ cần gia cố thêm lớp ván.
• Xem video từ ▶ 3:46 Bể ván ép đặt nghiêng trên chân tủ, thấy rõ đáy bể bằng ván.

Ốp ván ép quanh chân tủ

Lớp ốp vừa để chân tủ trông đồng bộ với bể, vừa tăng độ cứng và độ bền của khung lên rất nhiều. Nên dùng cùng loại ván ép với bể để màu và vân khớp nhau.

1. Kê ván ốp cao hơn sàn vài cm. Sau này nếu sàn không phẳng, bạn chêm miếng nêm vào gầm để cân bằng dễ hơn nhiều.
2. Đặt vài tấm ván phía trước trước. Các tấm này làm mốc để ván hai bên khớp đúng vị trí.
3. Ốp hai bên bằng một tấm lớn che kín, rồi viền quanh mép bằng các dải ván rộng khoảng 10 cm cho giống kiểu viền của bể. Nếu ở giữa còn khoảng trống trông lạc lõng thì thêm một tấm nhỏ, chừa khe đều xung quanh.
4. Bắt ván bằng vít 3,8 cm loại tự khoan. Vít này không cần khoan mồi và ít làm nứt gỗ.

Cắt ván thành dải thì tận dụng được trọn tấm ván, mà kết quả cũng không kém tấm nguyên. Hai mặt bên và cửa vẫn nên dùng tấm lớn.

Làm cửa tủ cho dễ đưa lọc vào

Mặt trước làm hai lớp. Lớp thứ hai nhỏ hơn một chút để chừa chỗ lắp cửa. Mỗi cánh cửa khoảng 74 x 69 cm, còn ô cửa nhỏ hơn cánh chừng 2,5 cm để cánh cửa đè lên mép. Nên chừa một khe nhỏ quanh cửa cho đồng bộ với các đường khe khác.

• Bản lề kiểu châu Âu (bản lề âm), mỗi cặp chịu khoảng 18 kg. Cửa ván ép dày rất nặng, nên chọn bản lề dư tải để lâu ngày không bị xệ.
• Có thể bỏ tay nắm nếu thấy nó làm rối mặt tủ.
• Tính hướng mở cửa theo cách bạn đưa sump vào. Ở đây cửa mở ngược với thói quen thông thường, vì sump phải nghiêng mới lọt vào gầm.
• Bắt thêm một tấm ván bên trong làm kệ đặt lọc trước khi hoàn thiện.

Hoàn thiện bề mặt: sơn hay nhuộm gỗ

Dùng máy phay (router) bo tròn cạnh cửa và mặt trên, các cạnh còn lại vát giống bể. Sau đó trám lỗ vít và mối nối bằng bột trét gỗ rồi chà nhám.

Chuyện sơn hay nhuộm màu gỗ là sở thích. Phòng đã nhiều gỗ mà thêm một khối bể gỗ lớn thì dễ bị nặng mắt. Ở đây chân tủ được sơn xám rất đậm, gần như đen, cho hợp với màu phòng. Loại sơn dùng là sơn tường trong nhà loại tốt, không VOC (hợp chất hữu cơ dễ bay hơi), bề mặt mờ nhẹ. Tự đóng bể có cái lợi lớn là bạn chọn màu theo căn phòng. Sau này đổi ý thì sơn lại là xong.

Bắt đầu từ đâu

• Tính tổng trọng lượng bể khi đầy nước, nền và đá, rồi chọn số cột sao cho sức chịu gấp ít nhất ba lần con số đó.
• Quyết định hệ lọc trước, vì chiều cao chân tủ, cỡ gỗ và hướng mở cửa đều phụ thuộc vào chỗ đặt sump.
• Đóng khung đáy và khung trên chồng lên nhau để hai khung giống hệt nhau, kiểm tra vuông góc ở mọi bước.
• Khi ốp ván, kê cao khỏi sàn vài cm để còn chỗ chêm cân bằng.