Cách làm bể cách ly cá mới đơn giản, rẻ tiền bằng thùng nhựa

Thả cá mới mua thẳng vào bể chính là cách nhanh nhất để mang bệnh vào bể. Bể cách ly là nơi cá mới ở riêng một thời gian, để bạn theo dõi và trị bệnh trước khi cho chúng gặp đàn cá cũ. Nhiều người nghĩ cần hẳn một bể kính thứ hai, nhưng thật ra một thùng nhựa và vài món đồ rẻ tiền là đủ.

Có bể cách ly mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là giữ cho bệnh không theo vợt, theo tay hay theo giọt nước sang bể chính. Phần dưới đây đi qua cả hai: dựng bể cách ly thế nào và dùng nó ra sao cho khỏi lây chéo.

Bể cách ly cần những gì

• Thùng nhựa có nắp: loại thùng nhựa trong đựng đồ bán ở siêu thị là dùng được. Bể kính thì tốt hơn ở chỗ nhìn rõ triệu chứng của cá. Thùng nhựa bù lại rẻ hơn, nhẹ hơn và dễ cất khi không dùng.
• Vạch số lít bên hông thùng: bạn đánh dấu mực nước theo từng mức lít để biết chính xác mỗi lần thay bao nhiêu nước và tính liều thuốc theo thể tích cho đúng.
• Nắp đậy khít: nắp chặn cá nhảy ra ngoài và làm nước bay hơi chậm hơn. Khoan vài lỗ trên nắp cho thoáng khí, và khoét một khe nhỏ ở mép để luồn dây sưởi và ống sủi khí ra ngoài.
• Đáy trống, không trải nền: đáy trống dễ vệ sinh hơn nhiều. Trong bể bệnh, chất lượng nước là thứ phải giữ kỹ nhất.
• Lọc bông (sponge filter): dòng chảy của lọc bông rất nhẹ. Cá đang bệnh thường yếu, không đủ sức bơi chống dòng mạnh.
• Sưởi chỉnh được nhiệt độ: mỗi kiểu điều trị có thể cần nâng hoặc hạ nhiệt độ, nên chọn loại sưởi chỉnh được.
• Vài món trang trí giả: cá cần chỗ trốn để bớt căng thẳng. Đồ giả đơn giản là đủ.

Cây thật thì không nên cho vào. Nếu phải dùng muối để trị bệnh, cây gần như chắc chắn sẽ chết.

Giữ cho lọc luôn có sẵn vi sinh

Bể cách ly không chạy quanh năm, nên câu hỏi hay gặp là làm sao có lọc đã có vi sinh mỗi lần cần dựng lại. Cách làm đơn giản là đặt sẵn hai lọc bông trong một bể chính đã chạy ổn định.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:28 Lọc bông xanh đã bám vi sinh đang chạy trong bể chính.
• Xem video từ ▶ 2:43 Thùng cách ly đặt lọc bông, có cây thủy sinh và đá.

1. Bình thường cả hai lọc bông cùng chạy trong bể chính, vi sinh bám đầy cả hai miếng bông.
2. Khi cần dựng bể cách ly, bạn lấy một lọc ra và đặt vào thùng.
3. Xong đợt cách ly, khử trùng toàn bộ thùng và dụng cụ, kể cả lọc bông.
4. Đặt lọc bông trở lại bể chính để vi sinh mọc lại. Lần sau nó lại sẵn sàng.

Trị bệnh và cho ăn trong thời gian cách ly

Một cách làm phổ biến là xử lý tất cả cá mới bằng bộ ba thuốc phổ rộng, nhắm vào ba nhóm bệnh do vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng. Bạn có thể hình dung nó giống như tiêm phòng cho chó mèo trước khi đón về nhà. Mục tiêu là cá phải sạch bệnh trước khi vào bể chính.

Ở nơi không mua được các loại thuốc này, muối hột dành cho bể cá là lựa chọn kế tiếp. Muối dùng được cho cách ly và cho nhiều trường hợp trị bệnh khác.

Trong lúc đang chạy thuốc thường không cho cá ăn. Xong đợt thuốc, thức ăn đông lạnh là lựa chọn tốt vì mấy lẽ:

• Thức ăn đông lạnh nhiều dinh dưỡng, hợp với cá vừa qua đợt điều trị.
• Phần cá ăn thừa dễ vớt ra.
• Nó không bở ra hay tan vào nước, nên nước trong thùng giữ sạch lâu hơn.

Chặn lây chéo giữa bể cách ly và bể chính

Có bể cách ly mà vẫn mất cả bể chính là chuyện có thật. Một trường hợp điển hình: đàn molly bóng mới mua đã được cách ly, nhưng dụng cụ và nước dùng lẫn giữa hai bể, bệnh theo đó sang bể chính và toàn bộ cá trong bể chính chết trong vòng một tuần. Bể cách ly không cứu được gì nếu bệnh vẫn có đường đi qua.

Mấy thói quen nên giữ:

• Đặt bể cách ly ở khu vực tách hẳn khỏi các bể chính, ví dụ trong phòng tắm hay một phòng khác.
• Dùng vợt riêng và ống xi phông riêng cho bể cách ly. Cất chúng ở chỗ khác với đồ của bể chính.
• Rửa tay thật kỹ mỗi lần chạm vào nước bể cách ly, trước khi đụng sang bể khác.
• Để ý những giọt nước bắn ra hay nhỏ từ dụng cụ. Chỉ vài giọt nước bể bệnh dính sang bể chính là đủ mang mầm bệnh theo.

Khử trùng và cất bể sau khi cách ly xong

1. Xả hết nước trong thùng.
2. Gom thùng và mọi thứ bên trong (lọc bông, sưởi, đồ trang trí) vào bồn tắm, tráng bằng nước nóng.
3. Pha thuốc tẩy loãng nồng độ 10% rồi ngâm tất cả khoảng 10 phút.
4. Để mọi thứ khô hoàn toàn. Đây là bước hay bị làm ẩu nhưng không nên bỏ qua.
5. Cất gọn thùng vào kho. Riêng lọc bông thì trả về bể chính để nuôi lại vi sinh như đã nói ở trên.

Bước kiểm tra thêm cho người muốn thật chắc

Mốc thời gian cách ly hay dùng là khoảng 4 đến 6 tuần. Hết thời gian đó, nếu muốn cẩn thận hơn nữa, bạn có thể bắt hai con cá khỏe từ bể chính thả vào bể cách ly để xem chúng có bệnh không. Lý do là cá đang cách ly có thể mang bệnh mà không lộ triệu chứng, hoặc đã phần nào miễn nhiễm. Một loài khác từ bể khác vào thì có khi lại phát bệnh. Bước này tốn thêm công và không phải ai cũng làm, nhưng nó là thêm một lớp an toàn.

Bể cách ly cứu cá thế nào

Cùng người nuôi ở trường hợp molly bóng phía trên, khoảng hai năm sau mua lại một đàn mới và lần này giữ cách ly cẩn thận. Sau khoảng một tháng, một con cái bị nấm phủ khắp người, trông như đang bị ăn mòn dần. Do đang nằm riêng trong bể cách ly, bệnh không lan sang con nào khác. Con cá được trị bằng một lượng muối lớn và khỏi hẳn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:46 Một con molly bóng bơi trong bể trồng cây, rêu xanh um tùm.
• Xem video từ ▶ 5:56 Con molly có vẻ ngoài sần sùi, loang lổ như bị nấm.

Bài học khá rõ. Sau khi đã thấy một bệnh giết cá nhanh như nấm miệng (columnaris) càn quét cả bể, giữ cá mới trong thùng cách ly lâu một chút chẳng có gì phiền. Đó cũng là dịp để quan sát kỹ từng con.

Bắt đầu từ đâu

• Thả thêm một lọc bông vào bể chính đang chạy ổn để nó có sẵn vi sinh cho lần cách ly tới.
• Mua một thùng nhựa có nắp khít, khoan lỗ thoáng khí, khoét khe luồn dây và vạch mức lít bên hông.
• Sắm một bộ vợt và ống xi phông chỉ dùng cho bể cách ly, cất riêng khỏi đồ của bể chính.
• Chuẩn bị sẵn muối dành cho bể cá và một cái sưởi chỉnh được nhiệt độ trước khi mua lứa cá mới.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:53 Thùng cách ly có lọc bông nhỏ và cây thủy sinh bên trong.