Cách loại bỏ hydra khỏi bể cá nước ngọt

Bạn vừa phát hiện trong bể nước ngọt có một con “quái vật xúc tu” tí hon? Đừng lo. Đó là hydra, một sinh vật nước ngọt khá thú vị và cũng không khó trị. Phần dưới giải thích hydra là gì, kèm vài cách tự nhiên để dọn chúng mà không hại tới cá tép, cây hay vi sinh có lợi.

Hydra là gì?

Hydra là những sinh vật nước ngọt rất nhỏ thuộc chi Hydra. Chúng là họ hàng xa của sứa, san hô và hải quỳ. Một con hydra dài nhất cũng chỉ khoảng 1 cm. Màu của chúng có thể là trắng trong, xanh lá hoặc nâu nhạt. Nhìn qua, hydra khá giống hải quỳ. Một đầu là cuống (hay chân), bám vào cây, đá, lũa hoặc kính. Đầu kia là miệng, quanh miệng có một vòng xúc tu dài và mảnh. Trên xúc tu có tế bào châm để làm tê liệt và bắt mồi.

Giới khoa học để ý đến hydra từ lâu vì chúng có những tế bào “bất tử” và sức tái sinh rất mạnh. Nếu cắt một con hydra thành nhiều mảnh, mỗi mảnh sẽ mọc lại thành một con hydra mới hoàn chỉnh. Hydra sinh sản vô tính bằng cách nảy chồi, và cũng sinh sản hữu tính bằng trứng. Riêng hydra xanh (Hydra viridissima) sống cộng sinh với tảo quang hợp Chlorella. Màu xanh của loài này là do lớp tảo đó mà có.

Hydra vào bể bằng đường nào?

Trong thực tế nuôi, hydra hay nằm im trong bể suốt nhiều tháng. Đến khi bạn bắt đầu cho ăn nhiều artemia mới nở thì chúng mới bùng lên. Nhiều khả năng hydra đã đi theo đồ trang trí, cây, đá hoặc lũa lấy từ một bể có sẵn hydra. Chúng cũng có thể theo vào bể khi bạn tự bắt thức ăn sống, hoặc lấy cây, đá, lũa ngoài tự nhiên về.

Hydra có nguy hiểm với người không?

Không. Tế bào châm của hydra quá yếu nên chẳng gây ảnh hưởng gì cho người. Khi bị chạm vào, hydra rút xúc tu rất nhanh và co tròn lại để khỏi bị động vật lớn ăn mất.

Hydra có hại cho bể không?

Hydra săn mồi theo kiểu nằm chờ phục kích. Món chúng thích là giun nhỏ, ấu trùng côn trùng và các loài giáp xác tí hon như cyclops, bo bo, gammarus (scud) và artemia mới nở. Kinh nghiệm nuôi cho thấy hydra là một phần tự nhiên trong hệ sinh thái của bể. Chúng dường như không làm hao hụt cá con và tép con bao nhiêu. Cá tép trưởng thành thì quá to, hydra không ăn nổi. Còn cá bột có phản xạ bỏ chạy rất mạnh. Hễ chạm phải thứ gì như xúc tu có tế bào châm là chúng giật mình né ngay.

Cách diệt hydra

Trừ khi tay bạn thật vững và bể chỉ có vài con, nhìn chung không nên gắp bỏ bằng tay. Lỡ làm đứt mảnh nào thì mảnh đó lại mọc thành một con hydra mới. Bước đầu tiên là bớt lượng thức ăn cho vào bể. Thiếu mồi thì phần lớn hydra sẽ chết đói và dần biến mất. Bạn có thể cho cá ăn đúng một chỗ, hoặc dùng đĩa ăn cho tép, để thức ăn không vương vãi khắp bể. Ngoài ra, thay nước đều và hút đáy để lấy thức ăn thừa ra cũng làm số hydra giảm hẳn, đến mức gần như không còn thấy con nào.

Một cách tự nhiên khác là thả cá ăn hydra. Gần như loài cá ăn tạp hay ăn thịt nào cũng thử được, miễn là cá đủ nhỏ để chịu để ý tới hydra. Có thể kể đến cá bảy màu, cá molly, cá betta, cá đuôi cờ và cá sặc. Nếu cá có vẻ không đụng tới hydra, bạn thử cho ăn ít đi để chúng đói hơn. Bể có cá trưởng thành và ốc hiếm khi bị hydra bùng phát mạnh, vì với đám cá ốc này, hydra là nguồn mồi sống có sẵn.

Hydra hay mọc dày nhất ở bể ương cá bột và bể chỉ nuôi tép. Lý do là ở những bể này người nuôi cố tình cho ăn dư, mà lại toàn thức ăn vừa cỡ miệng hydra như artemia mới nở hay thức ăn bột cho cá bột. Người ta cũng thường bắt hết những con có thể săn mồi ra, tức là những con đủ lớn để ăn được cả cá bột lẫn hydra. May là bạn vẫn thả ốc được, như ốc đĩa (ramshorn), ốc ao và ốc spixi. Mấy loại ốc này ăn hydra rất nhiệt tình nhưng lại quá chậm để đuổi theo cá con và tép con. Ốc còn dọn rất sạch phần thức ăn thừa mà cá bột bỏ lại.

Hóa chất diệt hydra chỉ nên là lựa chọn cuối cùng. Trước khi dùng, bạn cần tìm hiểu kỹ để chắc thuốc không hại các sinh vật khác trong bể. Bạn cũng có thể xử lý cây và đồ trang trí trước khi cho vào bể, miễn là cách xử lý không làm hại cây và động vật thủy sinh.

Một loại thuốc hay dùng là Safe-Guard của Merck. Đây là thuốc tẩy giun dạng lỏng dành cho dê (hỗn dịch 10%, 100 mg/ml), hoạt chất là fenbendazole. Bạn lắc chai thật mạnh trước khi dùng, rồi nhỏ 1 giọt cho mỗi 3,8 lít nước trong bể. Thuốc ngấm rất nhanh, chỉ trong vòng 24 giờ là có tác dụng. Kinh nghiệm sử dụng cho thấy thuốc an toàn với ốc, tép, cá, cây và vi sinh có lợi. Sau ba ngày, bạn thay 50% nước. Nếu cần thì nhỏ thuốc thêm một lần nữa.