Cách loại bỏ tảo lam (tảo xanh lam) trong bể cá nước ngọt

Ở Việt Nam: trị tảo lam bằng oxy già 3%

Bài gốc viết cho người đọc ở Mỹ nên phần dưới nhắc tới thuốc Fritz Slime Out. Ở Việt Nam, oxy già 3% dễ mua mà rẻ. Nhà thuốc có bán, chai 60 ml khoảng 3.000 đồng. Mục này do AquaTome thêm cho bạn đọc ở Việt Nam, không có trong bài gốc. Liều và cách làm lấy từ các nguồn ở cuối bài.

Cách bơm tại chỗ

1. Tắt lọc để vi sinh không bị ảnh hưởng. Tắt sủi oxy để nước gần như đứng yên. Tắt đèn, vì có ánh sáng thì oxy già phân hủy nhanh hơn nhiều.
2. Hút oxy già 3% vào xi lanh, liều 3 ml cho mỗi 4 lít nước trong bể. Chỉ dùng loại 3%.
3. Bơm thẳng lên chỗ có tảo lam, đừng để trúng cây, tép và cá. Cá tép hay tò mò bơi tới chỗ đang bơm.
4. Vài giờ sau, gỡ bằng tay chỗ tảo đang chết rồi bật lọc, sủi oxy và đèn lại.
5. Hôm sau thay nước như mọi tuần.

Rủi ro. Oxy già có thể làm bỏng mang, nên quá liều sẽ hại cả cá và tép. Nguồn của liều này không nêu mức thấp hơn cho bể có tép. Làm cách này là bạn tự chịu rủi ro. Rêu cảnh, hẹ nước (Vallisneria) và Bucep có thể bị nhũn lá, còn nhiều cây khác thường chịu được. Với cá, độc nhiều hay ít còn tùy loài và nồng độ lúc đầu.

Oxy già chỉ diệt phần tảo đang có. Chưa sửa nguyên nhân ở phần dưới thì tảo lam vẫn có thể quay lại.

Bể của bạn đang bị một lớp nhớt xanh lam lạ phủ dần? Hay bể có mùi khó chịu mà tìm mãi không ra từ đâu? Nhiều khả năng bể đang bùng tảo lam. Phần dưới đây giải thích vì sao tảo lam xuất hiện và cách diệt nó tận gốc.

Tảo lam là gì?

Tảo lam (BGA, viết tắt của blue-green algae) thật ra không phải tảo. Nó là vi khuẩn lam (cyanobacteria), một nhóm vi khuẩn rất đa dạng và sống cực dai. Nhóm vi khuẩn này quang hợp giống như cây. Trong bể nước ngọt, tảo lam thường có màu xanh lam pha xanh lục rất dễ nhận ra, nhưng nó cũng có thể có màu nâu, đen, thậm chí đỏ. Ban đầu nó có thể chỉ là một đốm xanh nhỏ. Về sau nó lan ra thành một lớp nhớt dày trùm lên sỏi, đồ trang trí và cây.

Vi khuẩn lam trong bể thường không hại cá. Dù vậy, nó có thể làm chết cây khi phủ kín lá đến mức lá không còn hứng được ánh sáng để quang hợp. Bạn còn nhận ra tảo lam nhờ mùi rất riêng của nó. Người ta hay tả đó là mùi đất, mùi ẩm mốc, mùi bùn đầm lầy, nói gọn là mùi hôi. Khi đã quen mùi này, bạn có thể phát hiện vi khuẩn lam sớm tới hai tuần, trước cả lúc nhìn thấy nó trong bể.

Tảo lam thực chất là một loại vi khuẩn quang hợp. Nó có thể có màu xanh lam, xanh lục, nâu, đen hoặc đỏ.

Vì sao bể bị vi khuẩn lam?

Giới khoa học đã nghiên cứu nhiều để tìm xem vì sao vi khuẩn lam bùng phát, vì những đợt bùng phát này có thể gây hại cho môi trường đến mức chết người. Đến nay vẫn chưa có câu trả lời chắc chắn. Chỉ biết là chúng hay xuất hiện ở vùng nước ấm, chảy chậm và giàu dinh dưỡng. Trong bể cá, tảo lam hay mọc ở những chỗ chất thải hữu cơ dễ đọng lại. Tình trạng này có thể xảy ra khi:

• Dòng chảy trong bể quá yếu.
• Đá hoặc lũa chắn kín một góc bể, trong khi góc đó lại bị đèn chiếu liên tục.
• Nền đóng cặn do lâu không hút sỏi, và trong bể cũng không có con nào bới nền.

Cách trị tảo lam không dùng thuốc

Từ những nguyên nhân trên, bước đầu tiên là gỡ tay càng nhiều lớp nhớt càng tốt. Bạn có thể dùng ống siphon, bàn chải đánh răng hoặc dao cạo rêu. Đừng trông chờ vào đội dọn bể, vì chẳng con nào thích ăn tảo lam.

Tiếp theo là cắt bớt dinh dưỡng dư thừa. Bạn thay nước thường xuyên hơn, vệ sinh lọc đều đặn, và giảm bớt số cá hoặc lượng thức ăn nếu bể đang bị cho ăn quá tay. Sau đó thì tăng dòng chảy. Bạn có thể đổi sang lọc mạnh hơn, gắn thêm máy tạo dòng, hoặc dời đồ trang trí và thiết bị sang chỗ khác.

Vi khuẩn lam sống nhờ quang hợp, nên có người khuyên tắt đèn bể từ ba đến bảy ngày để bỏ đói cả đám. Cách này có thể hại luôn cây, vì cây cũng cần quang hợp. Cá cũng có thể cắn nhau trong những ngày tắt đèn. Chưa kể tảo lam thường mọc lại chỉ sau vài tuần.

Có trị vi khuẩn lam bằng thuốc được không?

Loại vi khuẩn này rất lì. Nhiều người đã phải chật vật với nó. May là nó rất yếu trước một loại kháng sinh tên erythromycin. Thuốc này an toàn cho cá, cây và động vật không xương sống. Nó cũng không làm hại vi sinh có lợi trong bể. Có loại gói pha chế riêng để trị vi khuẩn lam, như Fritz Slime Out, không làm tăng phosphate trong bể.

Trước khi dùng thuốc, bạn chà sạch tảo lam hết mức có thể rồi hút ra bằng ống siphon. Hút nền xong và châm nước đầy bể lại thì cho vào đủ một liều theo gói, với Slime Out là 1 gói cho khoảng 95 lít nước. Để yên bể 48 giờ rồi thay 25% nước. Trong thời gian trị, bạn gắn thêm sủi oxy hoặc chỉnh lọc cho mặt nước xao động để cá có đủ oxy.

Trị càng sớm thì càng dễ diệt. Nếu tảo lam đã dày và lan rộng, bạn có thể phải trị lại vài lần mới sạch hẳn. Khi đã xử lý xong nguyên nhân gốc và trị thêm bằng thuốc, thường thì bạn sẽ dẹp được tảo lam trong bể mà không mấy vất vả.