Cách rửa và cho cát vào bể cá đang nuôi mà không đục nước

Nhiều người muốn đổi nền sỏi sang cát cho bể trông tự nhiên hơn, hoặc để nuôi cá đáy. Cái khó là cát mua về thường rất bụi. Đổ thẳng vào bể thì nước đục ngầu, cá hoảng, còn bụi mịn lắng khắp lũa và cây.

Phần dưới đây hướng dẫn cách chọn cát rẻ, rửa cho sạch và cho cát vào một bể đang có cá mà nước không đục nhiều.

Vì sao chọn cát lọc hồ bơi

Cát lọc hồ bơi là loại cát dùng trong bình lọc cát của hồ bơi gia đình và hồ bơi công cộng. Dân chơi cá dùng nó ngày càng nhiều vì mấy lý do:

• Rẻ và dễ mua: giá khoảng 8–10 USD cho bao chừng 18 kg ở Mỹ, rẻ hơn hẳn cát thủy sinh đóng gói.
• Hạt cỡ vừa: hạt không quá mịn nên ít vón cục hay nén chặt dưới đáy. Nước vẫn lưu thông qua lớp cát được.
• Trơ: cát không làm thay đổi thông số nước.
• Hạt tròn, không sắc cạnh: an toàn cho hầu hết cá, kể cả cá đuối và các loài sống sát đáy.
• Màu tự nhiên: màu trắng ngà hơi be, lấm tấm vài hạt sẫm màu, nhìn không chói như cát trắng tinh.

So với nhiều loại cát khác, cát lọc hồ bơi khá sạch. Dù vậy nó vẫn có bụi, nên bước rửa không bỏ qua được.

Chuẩn bị những gì

• Một nguồn nước, tốt nhất là vòi nước ngoài sân vì rửa cát rất bẩn.
• Hai ba cái xô. Một xô để rửa, các xô còn lại để chứa cát đã rửa xong.
• Cát.
• Một hộp nhựa nhỏ để múc cát cho vào bể.
• Một miếng mica thừa hoặc bất cứ thứ gì có cạnh phẳng để dàn cát.

Rửa cát thế nào cho sạch

Đừng đổ cả bao vào một xô rồi rửa một lần. Cát nặng, đổ nhiều quá thì không khuấy lên được, bụi ở dưới đáy xô vẫn nằm nguyên.

1. Đổ khoảng 4–5 kg cát vào xô, tức chừng một phần tư bao. Lúc đổ bạn sẽ thấy bụi bay lên. Đó chính là thứ cần loại bỏ.
2. Mở vòi cho nước chảy vào xô. Nước lạnh hay ấm đều được, nhiệt độ không quan trọng.
3. Vừa xả nước vừa khuấy cát lên. Nước lúc đầu sẽ đục và ngả nâu, có nhiều hạt lơ lửng.
4. Khi nước đầy xô, cứ để vòi chảy tiếp cho nước tràn ra ngoài. Thỉnh thoảng khuấy lại để bụi ở dưới nổi lên.
5. Làm đến khi nước tràn ra gần trong. Tùy độ bẩn của cát, bước này mất vài phút. Nước sẽ không bao giờ trong vắt ngay, nhưng rửa càng lâu thì càng đỡ đục khi cho vào bể.
6. Nghiêng xô đổ nước đi. Cát nặng nên nằm yên dưới đáy, chỉ có nước chảy ra.
7. Đổ cát đã rửa sang một xô trống. Còn sót chút nước cũng không sao.
8. Lặp lại với mẻ tiếp theo cho đến hết số cát.

Bụi mà bạn thấy trong xô cũng là bụi sẽ làm đục bể nếu bỏ qua bước rửa. Rửa ngoài sân lúc này đỡ khổ hơn nhiều so với xử lý một bể đục ngầu.

Cho cát vào bể đang có cá

Nếu là bể mới, chưa có cá, bạn cứ đổ cát vào rồi châm nước. Bể đang chạy thì cần cẩn thận hơn để cá không bị sốc.

1. Dọn bể trước: lấy cây, lũa ra ngoài và lau rêu hại bám trên kính. Nước có thể hơi đục, cá trốn vào góc. Chuyện này bình thường.
2. Rút bớt nước. Lượng nước rút ra phải đủ chỗ cho phần cát sắp cho vào, vì cát sẽ đẩy mực nước lên. Bể có sump thì nhớ mực nước trong sump cũng dâng theo, nên rút bớt nước ở đó luôn.
3. Dùng hộp nhựa nhỏ múc cát đã rửa.
4. Nhúng hộp xuống mặt nước, để nước tràn vào đầy hộp trước.
5. Từ từ hạ hộp xuống sát đáy bể. Chưa đổ, chưa nghiêng hộp gì cả cho đến khi hộp chạm đáy.
6. Đến đáy mới nghiêng hộp cho cát chảy ra.
7. Làm từng hộp một cho đến hết.

Cách này tốn công hơn đổ thẳng nhưng đáng làm. Cát không bị khuấy lên giữa tầng nước nên bể gần như không đục, cá cũng ít hoảng hơn hẳn.

Dày bao nhiêu và dàn cát ra sao

Nếu chỉ cần cát để làm đẹp, một lớp mỏng khoảng 0,6–1,3 cm là đủ. Lớp mỏng như vậy hợp với bể trồng cây ít sáng không cần nền, ví dụ ráy (Anubias), dương xỉ Java (Java fern) hay rêu Java (Java moss). Các cây này buộc lên lũa hoặc đá là sống. Còn muốn trồng cây rễ cắm sâu thì phải tính lớp nền dày hơn.

Để dàn cát, dùng cạnh phẳng của miếng mica đẩy cát từ chỗ dồn đống ra khắp đáy. Bước đầu chỉ cần phân bố cát đều, chưa cần phẳng đẹp. Sau đó dùng tay vun chỉnh lại cho đều. Không cần gạt phẳng như mặt bàn. Một mặt cát hơi gồ ghề trông tự nhiên hơn, và bể nhìn tổng thể đẹp hơn hẳn so với nền sỏi cũ.

Nước vẫn đục sau khi cho cát thì làm gì

Rửa kỹ đến mấy thì nước vẫn hơi đục sau khi cho cát vào. Cách xử lý đơn giản:

• Thay khoảng 50% nước rồi châm nước mới lại.
• Sau lần thay, nước vẫn còn hơi mờ là chuyện bình thường, không cần hoảng.
• Để lọc chạy, nước thường trong lại trong vòng một hai ngày, có khi chỉ sau vài giờ.

Khi nước đã ổn, bạn đặt lại lũa, đá và cây vào bể.

Bắt đầu từ đâu

• Tìm mua cát lọc hồ bơi loại hạt tròn, cỡ vừa, và kiểm tra hạt không sắc cạnh.
• Ra sân rửa từng mẻ khoảng 4–5 kg, xả tràn đến khi nước gần trong.
• Với bể đang nuôi, rút bớt nước trước rồi dùng hộp nhỏ đưa cát xuống sát đáy mới đổ.
• Dàn cát xong thì thay khoảng 50% nước và kiên nhẫn chờ một hai ngày.