Châm nước, kiểm tra rò rỉ và chạy thử bể khoan lỗ tràn

Bể khoan lỗ tràn có chạy êm và an toàn hay không thường lộ ra ngay lần châm nước đầu tiên. Chỗ rò, tiếng nước sôi ục ục ở ống xả hay mực nước không như ý đều xuất hiện lúc này. Tin vui là phần lớn lỗi ở bước này đều nhỏ và sửa nhanh, miễn là bạn kiểm tra kỹ.

Bài này đi qua các bước cuối khi set một bể có hệ tràn và sump: châm nước, xử lý rò rỉ, chỉnh mực nước, cân chỉnh ống tràn cho êm, tính trước chuyện mất điện, cách thay nước nhàn hơn và giai đoạn chạy thử trước khi thả cá.

Châm nước xong bị rò thì kiểm tra ở đâu

Chỗ hay rò nhất là bulkhead, tức khớp nối xuyên qua lỗ khoan trên kính. Có hai lỗi rất hay gặp:

• Bulkhead vặn chưa chặt. Có trường hợp bulkhead lỏng đến mức xoay được bằng một ngón tay. Chỉ cần siết lại là hết rò.
• Ống chưa dán keo vào bulkhead. Đoạn ống phía dưới bể chỉ cắm vào mà quên dán keo nhựa thì nước sẽ rỉ ra ở mối nối đó.

Cả hai lỗi đều do sơ suất chứ không phải do thiết kế. Cách tránh đơn giản nhất là trước khi châm nước, bạn đi một vòng kiểm tra từng bulkhead và từng mối nối ống. Lúc châm thì châm từ từ và nhìn xuống dưới bể liên tục. Thấy giọt nước nào thì dừng lại xử lý ngay.

Mực nước trong bể do đâu quyết định

Ở bể có hệ tràn, mực nước trong bể nằm ngang miệng ống đứng (standpipe) trong hộp tràn. Ống càng cao thì nước càng cao. Muốn nâng mực nước, bạn chỉ cần thay hoặc nối dài ống đứng.

Để nước thấp hơn miệng bể một chút cũng có lý do. Một bể mẫu để mặt nước thấp hơn mép kính khoảng 6 cm để sau này thả cây nổi. Kể cả không thả cây nổi, mặt nước gợn sóng nhìn từ bên hông cũng đẹp, và bạn nhìn thấy được mặt nước rõ hơn.

Cân chỉnh hệ tràn để chạy êm

Cách bố trí trong bài là dùng hai ống trong hộp tràn:

• Ống đứng thẳng có gắn van bi (ball valve) ở phía dưới bể. Ống này gánh phần lớn lưu lượng, khoảng 95%.
• Ống Durso, loại ống tràn có nắp và lỗ thông khí giúp giảm tiếng ồn. Ống này cao hơn ống thẳng và chỉ nhận khoảng 5% lượng nước.

Cách chỉnh như sau:

1. Cho bơm chạy bình thường.
2. Khóa bớt van bi dưới ống đứng thẳng, khóa từ từ.
3. Khi nước trong hộp tràn dâng lên quá miệng ống thẳng và bắt đầu tràn nhẹ vào ống Durso thì dừng lại.
4. Nghe thử dưới sump và trong hộp tràn. Chỉnh đúng thì gần như không còn tiếng nước hay tiếng ống.

Ống Durso ở đây là đường dự phòng. Nếu ống thẳng bị nghẹt hoàn toàn, Durso sẽ gánh phần lưu lượng còn lại nên nước không tràn ra sàn.

Sau khi chỉnh xong, tiếng ồn còn lại chủ yếu đến từ máy sủi và lọc tầng sôi (fluidized bed filter). Lọc tầng sôi chạy đúng thì lớp vật liệu luôn sôi lơ lửng và đổi hình liên tục. Đôi lúc nó nhấc khỏi đáy một chút rồi lại lắng xuống, chuyện này bình thường. Tiếng ồn của mấy thiết bị này có thể che bớt khi đóng kín tủ chân bể.

Mất điện thì nước có tràn ra ngoài không

Đây là chuyện phải tính trước với mọi bể có sump. Ở cách bố trí trên, khi bơm ngừng thì nước trong bể hạ xuống dưới ống Durso rồi tiếp tục hạ tới miệng ống đứng thẳng. Tới đó nước ngừng chảy xuống sump.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:02 Ống đứng thẳng trong sump, miệng ống nằm cao hơn mực nước.
• Xem video từ ▶ 4:17 Miệng ống đứng nhô lên trong sump, nước hạ tới dưới miệng ống.

Nghĩa là lượng nước dồn xuống sump khi mất điện chỉ là phần nước nằm trên miệng ống đứng. Sump cần đủ chỗ trống để chứa phần nước này. Bạn nên thử tắt bơm một lần trong giai đoạn chạy thử để xem thực tế sump có chứa nổi không.

Thay nước 50% mà không cần đứng canh

Bể mẫu có sẵn một đường ống thay nước riêng, cạnh đường hồi nước. Cách làm:

1. Nối ống mềm vào đường xả (bể mẫu dùng ống dài khoảng 7,5 m) và đưa đầu kia vào cống.
2. Mở van khóa trên đường thay nước.
3. Mở van bi để nước chảy ra.

Nước sẽ rút tới miệng ống đứng thì tự ngừng, tương đương khoảng 50% nước trong bể. Bạn không cần đứng canh lúc xả. Chỉ lúc châm nước mới vào mới cần có người ở cạnh. Lượng nước rút ra nhiều hay ít phụ thuộc vào vị trí ống đứng của bạn, nên con số 50% chỉ đúng với bể có cách bố trí tương tự.

Chạy thử trước khi thả cá

Sau khi châm nước và cắm hết thiết bị, bể nên có một giai đoạn chạy thử. Trong lúc này đèn UV, dây điện và các thiết bị khác đặt tạm cũng được, mục đích là xem mọi thứ có chạy ổn không. Khi đã chắc chắn rồi mới gom dây cho gọn và cố định thiết bị.

Bụi và mảnh vụn từ lúc khoan lỗ trên tấm nền phía sau sẽ lơ lửng trong nước một thời gian. Lọc chạy vài hôm là sạch, không cần lo.

Về đèn, dùng hai bộ đèn thì linh hoạt hơn. Bạn có thể tắt một bộ hoặc dời vị trí để tạo cảm giác khác cho bể. Bể nhìn đẹp nhất vào ban đêm, khi ánh sáng gợn trên mặt nước rõ hơn và bóng đổ sâu hơn.

Phần trang trí có thể làm sau. Nếu chỉ dùng dải LED thường, nên chọn cây ưa sáng yếu như dương xỉ java (Microsorum pteropus) hoặc cây nổi. Một lớp cát trắng mỏng dưới đáy cũng đủ cho đẹp mắt nếu bạn không định trồng cây vào nền.

Bắt đầu từ đâu

• Trước khi châm nước, đi kiểm tra từng bulkhead xem đã siết chặt chưa và từng mối nối ống đã dán keo chưa.
• Châm nước từ từ, vừa châm vừa nhìn phía dưới bể để bắt chỗ rò sớm.
• Khóa bớt van bi dưới ống đứng thẳng cho tới khi nước vừa tràn nhẹ vào ống Durso và hệ tràn hết tiếng ồn.
• Thử tắt bơm một lần để chắc sump chứa đủ nước dồn xuống, rồi mới tính chuyện thả cá.