Đi vắng dài ngày, cho cá ăn thế nào: cá nhịn được bao lâu, chuẩn bị bể ra sao

Cá nhịn ăn được bao lâu

Phần lớn cá trưởng thành khỏe mạnh nhịn được khoảng một tuần, lâu nhất là hai tuần. Một nguồn khác cho rằng cá sống trong bể khỏe và đủ oxy có thể nhịn chừng 1–2 tuần. Nếu bạn chỉ đi chơi cuối tuần 2–3 ngày thì gần như loài nào cũng chịu được, trừ cá bột mới nở.

Đi từ một tuần trở xuống thì cách đơn giản nhất là không cho ăn gì cả. Tùy loài, cá khỏe có thể nhịn một tuần hoặc lâu hơn.

Mỗi loài chịu đói một kiểu. Cá ăn thực vật, cá nhỏ bơi nhiều và cá con cần được cho ăn mỗi một hai ngày. Cá lớn, cá già và cá ăn thịt thì ăn thưa hơn. Cá bột mới nở có khi cần tới 3–8 bữa một ngày. Cá bơi nhiều, cá mới nở và cá nuôi nước ấm cần ăn đều hơn, kể cả khi bạn chỉ vắng nhà vài hôm.

Một cửa hàng cá cảnh ở Việt Nam đưa ra mức chung là cá lớn nhịn được 3–7 ngày, cá con nhịn được 2–3 ngày. Cá ăn rêu như cá lau kính (pleco) đói nhanh hơn cá ăn cá. Cửa hàng này cũng ghi thời gian nhịn tối đa của vài loài quen thuộc:

Lúc chủ vắng nhà, cá đói chưa phải chuyện đáng sợ nhất. Thủ phạm hay gặp hơn là cho ăn quá tay. Thức ăn thừa làm nước bẩn, mà lúc đó lại chẳng có ai ở nhà để thay nước.

Chuẩn bị trước khi đi

1. Một tháng trước chuyến đi dài. Bạn đừng thả thêm cá mới và đừng thay đổi gì lớn trong bể.
2. Thay nước và vệ sinh bể. Mỗi nguồn khuyên một kiểu về thời điểm và lượng nước thay. Một nguồn khuyên thay 25% nước và vệ sinh lọc khoảng một tuần trước chuyến đi dài, nhưng không xáo nền và không đụng tới vật liệu lọc vi sinh. Nguồn thứ hai khuyên vệ sinh 1–2 ngày trước khi đi, gồm thay một phần nước, hút nền và vệ sinh lọc nếu cần. Tốt nhất là làm xong trước giờ đi khoảng 48 tiếng, để bạn còn kịp xem cá và thiết bị có ổn không. Một nguồn Việt Nam thì khuyên thay khoảng 70% nước và vệ sinh bể ngay hôm trước ngày đi. Làm theo cách nào cũng vậy, bạn đừng vệ sinh quá mạnh tay hay xáo nền, xáo vật liệu lọc vi sinh vào sát ngày đi.
3. Cho ăn trước khi đi. Một nguồn khuyên cho cá ăn đều đặn trong khoảng một tuần trước chuyến đi, rồi ngưng cho ăn từ 1 ngày trước ngày đi. Đừng cho cá ăn no căng vào hôm trước ngày đi, vì nước sẽ bẩn rất nhanh.
4. Kiểm tra sưởi. Sưởi phải chạy được và giữ đúng nhiệt độ.
5. Kiểm tra lọc và sủi. Bạn xem lại từng cái lọc và máy sủi trước khi đi. Một nguồn khuyên chạy thêm một bơm lọc thứ hai song song với máy sủi, phòng khi bơm chính hỏng lúc không có ai ở nhà. Nếu đi quá 7–10 ngày thì bể nên có lọc tốt và máy sủi. Có công tắc hẹn giờ hoặc điều khiển từ xa qua ứng dụng điện thoại thì bạn quản lý bể dễ hơn nhiều.
6. Hẹn giờ đèn. Cài đèn bật tắt theo đúng chu kỳ ngày đêm mà bể vẫn chạy hằng ngày. Một nguồn Việt Nam lại khuyên để đèn sáng cho cá dễ tìm thức ăn. Còn các nhà sản xuất Mỹ thì khuyên dùng hẹn giờ để cá giữ được nhịp ngày đêm bình thường.
7. Chọn cách cho ăn. Bạn có thể để cá nhịn, dùng máy cho ăn tự động, nhờ người trông hoặc thả thức ăn sống (xem mục dưới).
8. Trước khi khóa cửa. Nhìn lại một lần xem lọc đã bật lại chưa. Nhiều người thay nước xong rồi quên bật lọc.

Chọn cách cho ăn khi vắng nhà

Không cho ăn. Nếu chuyến đi từ một tuần trở xuống và cá đã trưởng thành, khỏe mạnh thì đây là cách đơn giản nhất. Có nguồn khuyên không nên để cá nhịn suốt chuyến trong ba trường hợp sau. Một là bể có cá bột cần ăn mỗi ngày. Hai là cá đang hồi phục sau bệnh. Ba là bạn đi hơn một tuần.

Máy cho ăn tự động.

• Chạy thử máy vài ngày trước khi đi để chắc nó hoạt động và nhả đúng lượng.
• Chỉ nạp vừa đủ thức ăn cho chuyến đi.
• Cài ở mức thấp nhất mà cá cần. Máy vẫn cứ nhả đều kể cả khi cá bỏ ăn hay lọc hỏng, và lúc đó nước sẽ bẩn.
• Loại cơ bản nhả thức ăn 12 tiếng một lần. Loại tốt hơn cho phép chỉnh giờ ăn. Có mẫu cho ăn được tới 4 lần mỗi ngày, sạc pin một lần dùng được 3–6 tháng.
• Bạn nên nhờ ai đó ghé xem máy vài ngày một lần.

Nhờ người trông.

• Người trông nên ghé qua 2–3 ngày một lần.
• Giao cho họ càng ít việc càng tốt, chỉ cần nhìn bể, cho ăn và xem mực nước. Bạn ghi hướng dẫn ra giấy cho họ.
• Chia sẵn thức ăn cho từng ngày, chẳng hạn bỏ vào hộp chia thuốc hoặc túi nhỏ có ghi ngày. Thức ăn đông lạnh dạng khối sạch hơn và dễ chia phần hơn thức ăn dạng vảy.
• Để sẵn mấy xô nước đã xử lý cho người trông châm thêm, và đánh dấu mực nước cần châm tới. Để lại số điện thoại của bạn, kèm số của một người chơi lâu năm hoặc một cửa hàng cá.
• Đừng nhờ người chưa quen bể cá cạo rêu, thay bình CO2 hay ấp artemia.
• Người không rành cá hay cho ăn quá tay vì thấy cá có vẻ đói. Lỡ quên một bữa thì bỏ luôn bữa đó, đừng cho ăn gấp đôi vào bữa sau.
• Một nguồn Việt Nam khuyên nhờ người trông bể nếu bạn đi quá 5 ngày.

Thức ăn sống cho cá kén ăn. Nếu đi dài ngày mà cá lại kén ăn, bạn có thể thả thức ăn sống như trùn đen, bo bo, gammarus hoặc ốc. Cho chúng vào một hộp nổi có đục lỗ để thức ăn thoát ra từ từ.

Sai lầm hay gặp

• Dùng viên thức ăn kỳ nghỉ (khối thức ăn tan chậm). Loại viên này ít dinh dưỡng, dễ làm bẩn nước, và có khi cá chẳng thèm ăn. Viên rã ra thành mảnh quá to so với miệng cá nhỏ, có thể làm amoniac tăng vọt và rêu bùng phát. Nếu vẫn muốn dùng, bạn thử trước chuyến đi một tuần để chắc cá chịu ăn. Trong thời gian dùng viên thì ngưng hẳn các cách cho ăn khác.
• Cho ăn no căng hôm trước ngày đi. Nước sẽ bẩn rất nhanh.
• Thả quá nhiều thức ăn sống hoặc quá nhiều cây trước khi đi. Bể dễ bị bẩn nước.
• Vệ sinh mạnh tay sát ngày đi. Không nên xáo nền hay đụng vào vật liệu lọc vi sinh ngay trước chuyến đi.
• Quên bật lọc sau lần thay nước trước khi đi.
• Cho ăn bù khi về. Cá dễ bị rối loạn tiêu hóa và chướng bụng. Bạn nên bắt đầu lại bằng những phần thật nhỏ.

Kiểm tra lại khi về

• Xem cá có khỏe và bơi lội bình thường không.
• Kiểm tra sưởi, xem lọc có chảy đều không, rồi giũ sạch bông lọc.
• Nếu bạn đi từ một tuần trở lên, một nguồn khuyên thay nước trong vòng vài ngày sau khi về. Một nguồn khác khuyên thay khoảng 20% nước sau khi về.
• Tăng lượng ăn từ từ trong 3–5 ngày đầu. Cá bị đói lúc bạn vắng nhà không cần bữa to hơn. Cho ăn thêm có khi lại hại cá.

Về quê ăn Tết: lưu ý cho bể ở Việt Nam

Nhiều người chơi ở mình lo nhất là bể cá mỗi lần về quê ăn Tết. Có vài việc nên làm:

• Đặt bể ở chỗ thoáng, tránh nắng chiếu thẳng và tránh chỗ nóng.
• Với bể ngoài trời hay thùng xốp, bèo tấm và cây trong bể sẽ là thức ăn tự nhiên cho cá. Bạn cũng có thể thả bo bo hoặc trùn, vì chúng sống được trong bể.
• Một phễu cho ăn với một ít trùn chỉ chỉ nuôi cá được khoảng 2–3 ngày.
• Với cá săn mồi hoặc cá lớn, một nguồn gợi ý cho ăn no rồi thả thêm khoảng 5–6 con cá nhỏ còn sống làm mồi. Chỉ thả vài con thôi, thả nhiều là nước bẩn.
• Mất điện lúc vắng nhà có thể khiến cá thiếu oxy và sinh bệnh. Nếu nước đã bẩn sẵn vì cho ăn nhiều thì nguy cơ còn cao hơn. Vì vậy bạn nên kiểm tra kỹ sủi và lọc trước khi đi.