Lọc ướt khô (tháp nhỏ giọt) tự chế: cấu tạo và cách hoạt động

Lọc ướt khô, hay còn gọi là lọc tháp nhỏ giọt (trickle filter), là kiểu lọc đặt dưới chân tủ. Nước tràn từ bể xuống, rơi qua một tháp chứa vật liệu lọc rồi được bơm ngược lên. Nhìn bên ngoài thì nó chỉ là một cái hộp nhiều ngăn. Nhưng muốn tự làm hay lắp cho đúng thì bạn cần hiểu nước đi đường nào và mỗi ngăn làm gì.

Bài này mô tả một bộ lọc ướt khô làm bằng mica (acrylic) cho bể lớn: cấu tạo từng phần, đường đi của nước, cách chỉnh tấm nhỏ giọt cho nước mưa đều và việc bảo dưỡng hằng ngày.

Bộ lọc gồm những phần nào

Bộ lọc mẫu làm bằng mica dày 6 mm, dài khoảng 122 cm, rộng khoảng 51 cm. Tính cả tháp thì cao hơn 53 cm một chút. Với chiều cao này, nó lọt được dưới gần như mọi loại chân tủ bể.

Bộ lọc này đang chạy trên một bể cá đuối khoảng 1075 lít, và một bộ y hệt sắp lắp cho bể hơn 750 lít. Thiết kế này nhắm tới bể cỡ lớn.

Nước đi qua lọc theo đường nào

1. Nước tràn từ bể chính xuống đỉnh tháp. Trên cùng có nắp đậy để giảm tiếng ồn và hạn chế bay hơi.
2. Nước rơi xuống tấm nhỏ giọt (drip plate). Tấm này khoan rất nhiều lỗ, nên nước rơi xuống lớp vật liệu bên dưới như mưa.
3. Nước thấm qua vật liệu trong tháp và chảy xuống đáy lọc.
4. Ở đáy có một vách ngăn. Nước không tràn qua được mép trên vách mà phải chui xuống dưới, nên bắt buộc đi qua miếng mút.
5. Sau miếng mút, nước đi ngược lên qua ngăn vật liệu ngập.
6. Nước tràn sang ngăn bơm, rồi bơm đẩy lên bể chính. Vòng tuần hoàn khép lại ở đây.

Chỗ vách ngăn là chi tiết quan trọng khi tự làm. Vách phải chặn kín phía trên để nước không đi tắt. Có vậy nước mới qua hết miếng mút và lớp vật liệu ngập.

Chỉnh tấm nhỏ giọt cho nước mưa đều

Khi lọc chạy đúng, bạn sẽ thấy nước mưa đều khắp mặt tấm nhỏ giọt. Đây là dấu hiệu cần nhìn vào.

Muốn mọi lỗ đều nhỏ nước thì trên tấm phải đọng một lớp nước mỏng. Nếu nước không đọng lại chút nào, sẽ có những lỗ không nhỏ giọt. Lớp nước đọng nhiều hay ít do cỡ lỗ so với lưu lượng nước đổ xuống quyết định.

• Lúc mới khoan, nên khoan lỗ nhỏ trước.
• Chạy thử với lưu lượng thật rồi quan sát mặt tấm.
• Nếu cần thì nới rộng lỗ dần. Lỗ đã khoan to thì không thu nhỏ lại được, nên đi từ nhỏ lên là cách an toàn.

Tiếng ồn và nắp đậy

Lúc chạy thử với tháp trống, nước rơi khá ồn. Khi tháp đã đầy bóng lọc thì bớt ồn hẳn, vì nước rơi lên vật liệu chứ không rơi thẳng xuống đáy. Nắp trên tháp cũng góp phần giảm tiếng và hạn chế nước bay hơi.

Nếu lọc vừa lắp xong mà nghe ồn, bạn chưa cần lo ngay. Cứ cho vật liệu vào đầy tháp rồi hẵng đánh giá.

Bảo dưỡng có khó không

Các ngăn đều có nắp riêng, mở ra là thao tác được. Phần việc chính khi bảo dưỡng là thay lọc thô (pre-filter). Phần này rút ra theo rãnh trượt nên thay khá nhanh. Nhiều khả năng đó chính là miếng mút mà nước bắt buộc phải đi qua ở đáy lọc.

Bắt đầu từ đâu

1. Khi làm tấm nhỏ giọt, khoan lỗ nhỏ trước rồi chạy thử, nới dần đến khi mọi lỗ đều nhỏ nước.
2. Kiểm tra vách ngăn ở đáy, bảo đảm nước chỉ đi được dưới vách và qua miếng mút.
3. Cho vật liệu vào đầy tháp trước khi đánh giá độ ồn.
4. Đặt phần lọc thô ở chỗ dễ rút ra, vì đây là thứ bạn sẽ thay thường xuyên nhất.