Tự làm lọc cát tầng sôi cho bể cá nhỏ dưới 30 USD

Lọc tầng sôi là kiểu lọc mà vật liệu lọc luôn chuyển động trong dòng nước. Nhiều người làm loại này bằng hạt K1. K1 dễ dùng, nhưng với bể nhỏ thì nó không đủ diện tích cho vi sinh bám, và phần lớn người chơi chọn cỡ lọc không đúng. Cát mịn thì khác. Diện tích bề mặt của cát lớn hơn K1 khoảng 400 lần, nên trong một hộp lọc nhỏ, cát chứa được lượng vi sinh nhiều hơn hẳn.

Phần dưới đây hướng dẫn tự làm một bộ lọc cát tầng sôi nhỏ gọn. Chi phí cả lọc, cát và máy bơm chưa tới 30 USD. Bài cũng chỉ cách tính lượng cát và lưu lượng bơm cho vừa bể.

Lọc cát hợp với bể nào

Lọc cát xử lý được tải sinh học lớn hơn nhiều so với lọc K1 cùng kích thước. Điểm yếu của nó là khó làm to. Bể trên khoảng 380 lít cần một cột lọc lớn và dòng nước rất mạnh chạy qua, mà hai thứ này rất khó làm cho đạt. Vì vậy lọc cát hợp nhất với bể nhỏ và vừa. Ở đó không gian hạn chế, và cát tận dụng không gian tốt hơn hẳn K1.

Cần chuẩn bị những gì

• Cát: cát lọc hồ bơi loại tiêu chuẩn cỡ số 20. Một bao khoảng 9 kg giá chừng 10 USD. Bộ lọc mẫu chỉ dùng khoảng 0,9 kg.
• Hộp chứa: một hũ thủy tinh cho dễ nhìn cát chạy bên trong. Nếu rẻ hơn thì bạn dùng một đoạn ống PVC cỡ lớn cũng được.
• Ống nhựa PVC hoặc CPVC vừa với đầu ra của máy bơm, khoảng 30 cm.
• Hai khớp nối và một nắp bịt cùng cỡ ống.
• Lưới nhựa loại bán ở tiệm đồ thủ công.
• Máy bơm: bản mẫu dùng bơm đầu Marineland Maxi Jet. Bạn dùng bơm nào cũng được, miễn đủ lưu lượng theo cách tính ở phần dưới.

Các bước lắp lọc

1. Cắt ống nhựa dài bằng chiều cao hộp chứa. Gắn nắp bịt vào một đầu ống.
2. Khoan lỗ trên nắp bịt, không khoan vào thân ống. Bản mẫu khoan 4 lỗ khoảng 6 mm ở mỗi bên nắp.
3. Đặt miệng hộp lên tấm lưới, vẽ theo viền rồi cắt ra một miếng lưới tròn. Khoét một lỗ ở giữa miếng lưới vừa bằng đường kính ống.
4. Lắp theo thứ tự: nắp bịt ở đầu dưới, ống chính, rồi một khớp nối ở đầu trên. Nối tiếp một đoạn ống ngắn, luồn miếng lưới vào, rồi chặn lưới lại bằng khớp nối thứ hai.
5. Nối máy bơm vào đầu trên của ống. Bơm mẫu vừa khít trong ống nên chỉ cần thêm một đoạn ống ngắn làm cầu nối.
6. Đặt cả cụm ống vào hộp, đổ cát vào là xong.

Lọc chạy như thế nào

Khi cắm điện, bơm hút nước bể rồi đẩy xuống đáy hộp qua ống giữa. Nước phun ra từ các lỗ trên nắp bịt và đẩy cát bay lên, làm cát lơ lửng như đang sôi. Nước đi qua lớp cát này thì được lọc vi sinh, rồi tràn ra ở miệng hộp và trở lại bể.

Muốn chỉnh dòng thì bạn trượt nắp bịt lên xuống, hoặc xoay nắp để che bớt lỗ. Cát bay quá cao thì giảm dòng. Cát nằm im thì tăng dòng.

Lớp vi sinh tốt như vậy là nhờ chuyển động của cát. Khi vi sinh đã bám kín, cát cọ vào nhau liên tục và làm bong lớp vi sinh già, yếu. Chỉ lớp vi sinh trẻ, làm việc khỏe ở lại trên hạt cát. Vì vậy lọc tầng sôi được xem là một trong những kiểu lọc vi sinh hiệu quả nhất.

Tính lượng cát và lưu lượng bơm

Lọc cát thường được tính 0,45 kg cát cho khoảng 380 lít nước. Bản hướng dẫn này cắt đôi con số đó cho chắc ăn, tức 0,45 kg cát cho khoảng 190 lít. Ví dụ bể 190 lít thì dùng khoảng 0,45 kg cát và bơm khoảng 380 lít/giờ. Bể 380 lít thì gấp đôi cả hai.

Khi vi sinh bám đầy, hạt cát nặng hơn và không bay cao như lúc mới. Lúc đó bạn có thể đổ thêm cát từ từ nếu muốn tăng sức lọc.

Lọc cơ học và chống tràn cát

Lọc cát chỉ lo phần vi sinh. Rác, phân cá và cặn lơ lửng cần chặn trước khi vào bơm. Có hai cách đơn giản:

• Lồng một miếng mút lọc vào họng hút của bơm.
• Cắt đáy một chai nước, nhét bông lọc vào rồi chụp lên họng bơm.

Nhờ vậy nước được lọc trong trước khi qua lớp cát, cát cũng đỡ bị cặn bít lại.

Miếng lưới nhựa chặn được cá chui vào hộp, nhưng không chặn được cát. Thực ra cát chỉ tràn ra khi hộp bị đổ. Bơm có giác hút dính vào kính nên cả cụm khá chắc. Nếu muốn cẩn thận hơn, bạn bọc miệng hộp bằng một miếng vớ da hoặc túi đựng vật liệu lọc cũ, rồi buộc lại bằng dây thun.

Những điểm cần sửa ở thiết kế mẫu

Bản lọc này làm ra để làm quen với lọc cát, chưa phải thiết kế hoàn chỉnh. Nhược điểm lớn nhất là họng hút và chỗ nước ra nằm quá gần nhau. Bơm dễ hút lại chính phần nước vừa lọc xong. Bạn sửa bằng cách gắn thêm một co nối ở đầu ống và đặt bơm xa miệng hộp ra.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo thể tích thật của bể rồi tính lượng cát theo mức 0,45 kg cho 190 lít.
2. Chọn bơm có lưu lượng khoảng 380 lít/giờ cho mỗi 0,45 kg cát, và mua ống nhựa vừa với đầu ra của bơm đó.
3. Lắp thử trong hũ thủy tinh để nhìn cát chạy, rồi chỉnh nắp bịt đến khi cát lơ lửng đều.
4. Gắn mút hoặc bông lọc ở họng hút ngay từ đầu, và đặt bơm xa chỗ nước ra.