Nuôi cá rồng trong bể thủy sinh: những điều cần cân nhắc trước khi làm

Nhiều người đang nuôi cá rồng muốn thử trồng thêm cây cho bể có cảnh thiên nhiên. Ý tưởng này hấp dẫn, nhưng khi bắt tay vào làm thì nhu cầu của cá rồng và nhu cầu của cây thủy sinh vướng nhau ở khá nhiều chỗ: nhiệt độ, kích thước bể, nắp đậy, ánh sáng và chi phí.

Những gì viết dưới đây phần lớn là suy luận từ kinh nghiệm chơi riêng từng món, chưa phải từ một bể cá rồng thủy sinh đã nuôi thành công lâu dài. Bạn có thể dùng các ý này như một bảng kiểm tra trước khi quyết định có nên ghép hai thú chơi hay không.

Cá rồng có sống được trong bể thủy sinh không

Ngoài tự nhiên, cá rồng sống ở sông hồ chứ không sống trong bể kính. Vì thế có thể nói rằng cá rồng không hề kén đến mức không ở được trong bể có cây. Ai bảo cá rồng không nuôi được trong bể thủy sinh thì ý đó chưa hẳn thuyết phục.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:00 Cá rồng và các loài cá lớn khác bơi trong bể trơn.
• Xem video từ ▶ 0:05 Đàn cá cảnh nhiều màu bơi trong bể kính có đèn phía trên.

Lý do nhiều người không làm có lẽ nằm ở mục đích chơi. Không ít người coi cá rồng là vua cá. Hình ảnh một con cá oai vệ trong bể trơn, sang trọng thì hợp mắt họ hơn một bể thủy sinh mô phỏng rừng rậm. Đây chỉ là một cách lý giải, không phải ai cũng nghĩ vậy.

Nhiệt độ: chỗ vướng lớn nhất

Cá rồng có nguồn gốc ở Malaysia, Indonesia, Thái Lan, đều là vùng nhiệt đới. Ở đó người ta nuôi cá trong bể ngoài trời, nắng chiếu thẳng vào, có lúc nước lên tới khoảng 35°C mà cá vẫn chịu được. Cây thủy sinh thì ngược lại, phần lớn ưa nước mát.

Ở miền Bắc, giữ ấm cho bể cá rồng vào mùa đông rất tốn kém. Một hệ thống gần 2 khối nước, tính cả bể chính và bể lọc, cần tới 5 cây sưởi 500 W để giữ nước khoảng 30–31°C. Riêng tiền điện cho sưởi vào cao điểm mùa đông đã vào khoảng 1 triệu đồng mỗi tháng. Cá thì thích mức ấm này, còn cây ưa mát nên hai bên khó chiều nhau.

Bể cần to cỡ nào

Cá rồng là cá lớn và cần nhiều chỗ bơi. Muốn vừa có khoảng bơi cho cá vừa có phần cảnh cho cây thì bể phải to hơn hẳn bể cá rồng thông thường.

Ngân long giá không quá đắt nên nhiều người dễ mua, nhưng nó lớn rất nhanh. Một con dài cả mét mà bơi trong bể chật thì rất khổ.

Bể cá rồng có cây nên tham khảo mốc sau. Chiều rộng ở đây tính từ kính trước ra kính sau. Nếu muốn phần cảnh nằm phía sau và cá bơi qua lại phía trước, bể nên rộng tối thiểu khoảng 80–90 cm. Rộng từ 1 m trở lên thì lý tưởng. Một bể dài 2 m, rộng 1 m, cao 1 m là cỡ cho cá bơi thoải mái vì vừa sâu vừa rộng.

Bố trí cây và lũa sao cho cá không bị vướng

Cá đã quen bể thường bơi lượn ở mặt trước để chờ ăn. Bạn có thể tận dụng thói quen này bằng cách dồn bố cục cây và lũa về phía sau bể, để trống phía trước cho cá bơi.

• Chọn cành lũa dáng đơn giản. Tránh lũa nhiều cạnh sắc nhọn vì cá rồng to, bơi mạnh, dễ bị xước.
• Dùng lũa nhỏ vừa phải, không cần dựng cả khu rừng lũa.
• Buộc dương xỉ hoặc các loại cây buộc được lên lũa để có màu xanh mà không phải làm cả một nền trồng cây.

Mức này là cách dung hòa dễ làm nhất. Bể vẫn có cây, nhưng chưa phải một bể thủy sinh đúng nghĩa.

Lọc và nắp đậy

Bể cá rồng có cây cần một hệ thống xử lý nước tốt. Bể phải có hút mặt, hút đáy chạy hiệu quả và dùng vật liệu lọc tốt.

Nắp đậy là chuyện không thể bỏ qua. Bể thủy sinh thường để mặt thoáng cho đẹp. Cá rồng thì nhảy rất giỏi, bể không có nắp thì sớm muộn cá cũng phi ra ngoài và chết khô trên sàn nhà. Bể cá rồng vì vậy phải có:

• Nắp đậy kín, che chắn cẩn thận.
• Lưới phủ thêm phía trên nắp.
• Các thanh giằng được bọc lại, để cá có nhảy lên cũng không cọ vào cạnh cứng mà bị trầy, bong vảy.

Có nắp, có lưới, có giằng thì bể khó mà thoáng và đẹp như một bể thủy sinh mở. Bạn nên chấp nhận chuyện này từ đầu.

Đánh đèn lên màu và cây thủy sinh

Với kim long và huyết long, người chơi rất chú trọng màu. Kim long đẹp là vàng lên tận đầu. Huyết long đẹp là đỏ rực, càng đậm càng quý. Ngoài chế độ ăn và chăm sóc, nhiều người còn đánh đèn cho cá. Họ gắn đèn phía trên, có khi ốp đèn cả ở mặt kính, và để sáng mạnh liên tục suốt ngày đêm. Lớp vảy chịu ánh sáng lâu ngày thì sậm màu hơn, giống da người đi nắng nhiều.

Bể có cây mà chiếu sáng kiểu này thì cây gần như chắc chắn hỏng. Bể sẽ bị rêu hại phủ kín. Vì vậy cá rồng nuôi chung với cây thường chỉ đạt mức màu trung bình. Một con huyết long hay kim long sống trong bể cộng đồng có cây vẫn khỏe và cây vẫn tốt, nhưng xét theo tiêu chuẩn người chơi cá rồng thì nhiều khả năng chỉ được khoảng 4–5 điểm trên 10. Được cảnh thì mất màu cá, khó có cả hai.

Chi phí và mục đích chơi

Riêng thủy sinh đã tốn. Riêng cá rồng cũng tốn. Ghép hai thứ lại thì chi phí còn nhân lên: bể to hơn, lọc tốt hơn, sưởi nhiều hơn. Nếu chỉ thích thoáng qua mà không có điều kiện đầu tư thì chưa nên làm.

Quan trọng nhất là xác định rõ mình chơi để làm gì:

• Nếu bạn muốn một con cá rồng thật đẹp, lên màu chuẩn, thì đừng đưa nhiều cây vào bể.
• Nếu bạn muốn một góc thiên nhiên có con cá lớn bơi giữa cảnh, thì phải chấp nhận cá không đạt màu đẹp nhất và tính kỹ cách cho hai bên hợp nhau.

Bắt đầu từ đâu

1. Tự trả lời câu hỏi bạn ưu tiên màu cá hay ưu tiên cảnh, vì lựa chọn này quyết định gần hết phần còn lại.
2. Đo chỗ đặt bể. Nếu bể không rộng được khoảng 80–90 cm từ trước ra sau thì nên bỏ ý định làm cảnh lớn.
3. Tính trước chi phí sưởi mùa đông, lọc có hút mặt và hút đáy, nắp và lưới đậy.
4. Nếu vẫn muốn thử, bắt đầu với vài cành lũa đơn giản đặt phía sau và buộc dương xỉ lên đó, rồi quan sát cá và cây một thời gian trước khi làm thêm.