Tự chế lọc thùng ống PVC treo thành bể hoặc đặt cạnh bể

Lọc thùng mua sẵn thường đặt dưới tủ. Bơm phải đẩy nước ngược lên cao nên lưu lượng thực tế hụt đi khá nhiều so với số in trên hộp. Nếu bạn thích tự làm, một ống PVC to cộng vài phụ kiện nước là đủ để chế ra cái lọc thùng dạng đứng. Lọc này treo được sau bể, treo bên hông hoặc đặt ngay cạnh bể.

Bài này đi qua vật tư cần mua, cách lắp thân lọc, cách xếp vật liệu lọc, cách tính kích thước cho bể và mấy điểm cần lưu ý trước khi treo lên thành bể.

Vì sao nên làm lọc thùng dạng đứng

Kiểu đứng linh hoạt hơn kiểu nằm. Bạn có thể treo nó sau bể, treo bên hông hoặc đặt dưới sàn sát bể. Nếu một ống chưa đủ, bạn còn nối hai ba ống liên tiếp với nhau để tăng lượng vật liệu lọc.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:34 Lọc thùng dạng đứng làm từ ống nhựa đen, nhìn rõ toàn bộ.
• Xem video từ ▶ 4:18 Lọc thùng đứng được treo sát bên hông bể cá.

Điểm đáng giá nhất là lọc chỉ cần một con bơm nhỏ, cỡ bơm thả chìm (powerhead) là chạy được. Lọc nằm ngang tầm mặt nước nên bơm không phải đẩy nước lên cao. Bơm ghi bao nhiêu thì lọc ra gần bấy nhiêu, lại tốn ít điện.

Cần chuẩn bị những gì

• Thân lọc: ống PVC thành mỏng phi 114.
• Đáy: một đầu bịt 10 cm, loại có sẵn gioăng.
• Nắp mở được: một khâu nối ren trong phi 114 và một nắp ren ngoài vặn vào nó.
• Đường nước: hai bộ xuyên vách (bulkhead) 2 cm, loại mua hoặc tự chế đều được.
• Đường ra: vài đoạn ống phi 27, một co 90 độ 2 cm, một đầu giảm từ 3/4 xuống 1,5 cm và một đầu nối ống mềm (đuôi chuột) 90 độ loại 1,5 cm.
• Đường hồi về bể: bốn đoạn ống phi 27 và bốn co 90 độ 2 cm.
• Tấm đỡ vật liệu: một mẩu ống PVC ngắn và một miếng tấm khuếch tán đèn dạng lưới (hoặc lưới nhựa).
• Vật liệu lọc: mút lọc và đá nham thạch (lava rock).
• Sơn xịt dùng cho nhựa nếu muốn lọc trông gọn mắt hơn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:13 Thân lọc làm từ ống PVC với các đường nước vào và ra.
• Xem video từ ▶ 1:52 Các linh kiện ống PVC, nắp ren và bộ xuyên vách đặt sẵn trên bàn.

Nếu không tìm được nắp có sẵn gioăng, bạn mua nắp và gioăng riêng rồi lắp vào. Màu ống không quan trọng vì cuối cùng sẽ sơn lại.

Lắp thân lọc thế nào

1. Lắp đầu bịt vào đáy ống. Khoan một lỗ ở thành bên của đầu bịt để gắn bulkhead 2 cm. Cỡ mũi khoan tùy vào cỡ bulkhead bạn dùng.
2. Gắn bulkhead với gioăng nằm phía trong. Bulkhead này cố định luôn, nên bạn cũng có thể trét silicon thay cho gioăng.
3. Làm tương tự với phần nắp trên: khoan lỗ và gắn bulkhead thứ hai, sau đó để riêng ra.
4. Làm tấm đỡ ở đáy. Cắt một đoạn ống PVC nhỏ cao hơn bulkhead, khoét bớt một khúc để nó ôm vòng quanh bulkhead. Đặt lên trên một miếng tấm khuếch tán đèn. Tấm này giữ vật liệu lọc nằm trên cửa ra, để đá không chèn kín lỗ và nước chảy thoát.
5. Lắp đường ra ở đáy: ống ngắn phi 27, co 90 độ, đầu giảm xuống 1,5 cm và đuôi chuột 90 độ để nối ống mềm sang bơm.
6. Lắp đường hồi ở đỉnh bằng bốn đoạn ống và bốn co phi 27, uốn thành móc để thả về bể.

Khi định treo lọc sau bể, co trên cùng của đường hồi phải nằm cùng độ cao với co của đường vào. Bước này quan trọng nhất, đừng làm ẩu.

Xếp vật liệu lọc và dòng chảy

Nước đi theo một chiều đơn giản:

1. Bơm đẩy nước vào đỉnh lọc.
2. Nước đi qua lớp mút trước tiên. Lớp này giữ cặn bẩn, tức là lọc cơ học.
3. Nước tiếp tục chảy qua đá nham thạch. Đá này xốp, nhiều lỗ, bền, là chỗ cho vi sinh bám và xử lý chất thải.
4. Nước ra ở đáy và được bơm ngược về bể.

Mút cắt vừa đường kính ống là được, mút thừa ở nhà cũng dùng tốt. Đá nham thạch rẻ: khoảng 3,2 kg giá chừng 5 USD. Muốn vệ sinh lọc, bạn chỉ cần ngắt bơm rồi vặn nắp ra. Gioăng ở nắp giữ cho lọc kín nước khi chạy.

Lọc nặng bao nhiêu và có treo lên bể được không

Mỗi thân lọc khi rỗng nặng khoảng 1,4 kg. Đổ đầy đá nham thạch thì nặng khoảng 2,3 kg. Do đá chiếm gần hết chỗ nên nước trong lọc không nhiều, tổng cộng khi chạy chỉ khoảng 4,5 kg. Một số lọc treo bán sẵn có thể nặng tới 9–14 kg, nên mức này thành bể chịu được thoải mái.

Chọn kích thước lọc cho bể

Có một cách tính nhẩm dễ nhớ: cứ 30 cm chiều dài thân lọc dùng được cho bể khoảng 115–190 lít. Lưu lượng nên đạt 6–8 lần thể tích bể mỗi giờ, tức toàn bộ nước trong bể đi qua lọc 6–8 vòng trong một giờ.

Đây chỉ là con số tham khảo. Bể nuôi cá lớn, ăn nhiều hay thả dày sẽ cần lọc mạnh hơn bể cá nhỏ thả thưa. Bạn cứ bắt đầu từ mức này rồi chỉnh theo bể của mình.

Chi phí và có đáng tự làm không

Toàn bộ vật tư cho một cái tốn khoảng 20 USD, phần lớn tiền nằm ở ống phi 114. Ống thường bán cả cây dài khoảng 3 m, đủ làm cỡ sáu cái lọc. Nghĩa là làm một cái thì gần như không tiết kiệm được gì so với mua. Làm nhiều cái thì mới bắt đầu rẻ.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:00 Bộ lọc ống PVC tự làm với ống nối dài nằm ngang.
• Xem video từ ▶ 3:05 Cận cảnh ống PVC phi 114 và ống nhỏ dùng làm lọc.

Cái lợi thật sự là bạn làm được đúng kiểu mình cần: dài ngắn tùy ý, nối nhiều ống, chọn vật liệu lọc theo ý. Không có quy tắc bắt buộc nào về vật tư hay cách bố trí, cứ thử và giữ lại cách hợp với bể mình.

Bắt đầu từ đâu

• Đo bể và tính thể tích để biết cần thân lọc dài bao nhiêu theo mức 30 cm cho 115–190 lít.
• Chọn một con bơm nhỏ có lưu lượng đạt khoảng 6–8 lần thể tích bể mỗi giờ.
• Mua ống phi 114, nắp có gioăng và bulkhead 2 cm trước, lắp thử thân lọc và kiểm tra rò nước ngoài bể.
• Nếu treo sau bể, căn cho co hồi và co vào cùng độ cao rồi mới cho lọc chạy chính thức.