Tự đóng bể acrylic cỡ lớn: chọn kích thước, độ dày và cách dán

Bể acrylic cỡ lớn mua sẵn rất đắt, nên nhiều người chơi cá lớn chọn tự đóng. Bể ở đây là một cặp bể khoảng 757 lít, xếp chồng lên nhau. Bể trên nuôi cá rồng châu Á, bể dưới nuôi cá đuối nước ngọt. Quy trình không phức tạp, nhưng mỗi bước đều phải làm kỹ.

Bài này đi qua các quyết định chính khi đóng một bể acrylic lớn: chọn kích thước, chọn độ dày tấm, chuẩn bị cạnh, dán, làm thanh giằng và hoàn thiện. Đọc xong, bạn sẽ biết bước nào quan trọng nhất và chỗ nào dễ hỏng việc.

Vì sao chọn bể thấp mà rộng

Cá rồng và cá đuối cần diện tích mặt đáy và mặt nước nhiều hơn chiều cao. Vì vậy mỗi bể ở đây dài khoảng 244 cm, rộng khoảng 91 cm và chỉ cao khoảng 36 cm. Chiều cao là thứ được tính sau cùng.

Bể thấp có mấy cái lợi rõ ràng:

• Xếp chồng hai bể lên nhau dễ hơn và thực tế hơn.
• Tấm acrylic khổ chuẩn 244 x 122 cm được tận dụng tối đa cho chiều dài và chiều rộng, nên diện tích đáy lớn hơn.
• Áp lực nước lên thành bể nhỏ hơn, nên tấm cần mỏng hơn hẳn. Tấm mỏng thì rẻ hơn nhiều.
• Những loài cá này vốn không cần bể cao.

Với kích thước này, bốn tấm acrylic khổ 244 x 122 cm là đủ cho cả hai bể, kể cả thanh giằng và phần tràn. Kích thước này không hợp mắt tất cả mọi người. Nhưng đã tự đóng bể thì cứ đóng đúng thứ mình cần và mình thích.

Chọn độ dày tấm và tính chi phí

Với kích thước trên, độ dày thông thường là acrylic đúc tấm (cell cast) dày 10 mm. Câu hỏi hay gặp nhất khi tự đóng bể là bể kích thước này cần tấm dày bao nhiêu. Cách nhanh nhất là dùng một công cụ tính độ dày acrylic theo kích thước bể, thay vì ước chừng.

Giá tấm chênh nhau rất nhiều giữa các nhà cung cấp. Một tấm 12 mm khổ 244 x 122 cm ở chỗ quen bán khoảng 450 USD. Nhà cung cấp mới chỉ lấy khoảng 250 USD, tức rẻ gần một nửa, mà còn là hãng tốt hơn. Nhờ chênh lệch đó, bể được nâng lên tấm 12 mm mà vẫn nằm trong ngân sách. Bể chắc hơn hẳn mà tổng tiền acrylic cho mỗi bể chỉ khoảng 500 USD.

Nên hỏi giá vài nơi trước khi đặt. Phần tiền tiết kiệm có thể dùng để lên một cấp độ dày.

Chuẩn bị tấm và chỗ dán

Nên nhờ nơi bán cắt sẵn tấm theo kích thước cần. Máy cưa ở xưởng tốt hơn máy ở nhà, tiết kiệm nhiều thời gian, và chở tấm đã cắt về cũng dễ hơn.

Chỗ dán bể phải là một mặt thật sự phẳng. Với bể dài 244 cm, nền nhà không bằng sẽ làm tấm đáy cong theo. Khi đó các cạnh của tấm hông, tấm trước và tấm sau không chạm khít hoàn toàn vào tấm đáy. Kê chèn bàn tạm cũng chưa chắc khắc phục được. Với bể này, chỗ phẳng duy nhất tìm được là một góc sàn tầng hầm, và bể được dán ngay trên sàn.

Mài sạch vết cưa trên cạnh tấm

Đây là bước quan trọng nhất khi đóng bể acrylic, và cũng tốn thời gian nhất. Mọi cạnh sẽ dán đều phải sạch vết cưa.

1. Dùng phương pháp cạo (scraping): cạo dọc cạnh tấm bằng dụng cụ cạo.
2. Cạo đến khi cạnh phẳng và không còn dấu vết cưa nào.
3. Bóc lớp giấy bảo vệ lùi vào một chút, vừa đủ để không vướng mép cạnh khi đổ keo.

Ghép tấm và dán bằng phương pháp mao dẫn

Làm một mình thì cần kẹp để giữ các tấm đứng trong lúc ghép.

1. Dựng các tấm lên tấm đáy, dùng nhiều loại kẹp để giữ chúng đứng yên.
2. Quấn băng keo điện để cố định cả khối bể.
3. Tháo kẹp ra khi bể đã đứng vững nhờ băng keo.
4. Dán toàn bộ bể bằng phương pháp mao dẫn (capillary method). Keo dán acrylic dạng lỏng nhỏ dọc mối ghép sẽ tự ngấm vào khe giữa hai tấm.
5. Để bể yên đến hôm sau rồi mới làm tiếp.

Gia cố bằng thanh giằng

Về lý thuyết, bể này chỉ cần ba thanh giằng ngang đặt trên miệng bể rồi dán xuống. Bể ở đây được thêm hai thanh nữa, thành năm thanh. Như vậy là thừa sức chịu lực.

Bể dưới còn có thêm giằng ngang chạy dọc quanh miệng bể. Lý do là cá đuối hay bơi sát lên thành bể và có thể vọt ra ngoài. Phần giằng viền này giúp chắn lối đó. Nếu bạn nuôi cá đuối, đây là chi tiết đáng làm. Dán giằng xong lại để thêm một ngày cho keo khô.

Hoàn thiện cạnh và khe tràn

Bước cuối chỉ vì thẩm mỹ: đánh bóng bằng lửa (flame polish) toàn bộ các cạnh lộ ra ngoài. Cạnh sẽ trong và bóng, nhìn gọn hơn hẳn.

Ở hai đầu mỗi bể có các khe cắt trên mép tấm hông. Đó là khe tràn của hệ thống tràn ngoài (external overflow), nơi nước chảy ra để xuống lọc. Phần thiết kế lọc là một chủ đề riêng, bài này không đi sâu.

Bắt đầu từ đâu

1. Xác định loài cá bạn nuôi cần diện tích đáy hay chiều cao, rồi chốt kích thước bể theo đó.
2. Tra độ dày tấm theo kích thước bằng công cụ tính, sau đó hỏi giá vài nhà cung cấp và nhờ họ cắt sẵn.
3. Tìm một chỗ thật sự phẳng để dán trước khi chở tấm về.
4. Dành nhiều thời gian nhất cho khâu cạo cạnh, vì mối dán tốt hay không phụ thuộc vào bước này.