Tự làm bể cá từ tivi CRT cũ, giữ nguyên mặt kính cong

Bể cá làm từ tivi cũ không phải ý tưởng mới. Cách hay gặp là móc hết ruột tivi rồi nhét một bể kính phẳng vào trong. Làm vậy thì mất mặt kính cong, nhìn vào là biết ngay một cái bể đặt trong vỏ tivi. Cách trong bài này khó hơn: giữ lại mặt kính trước của bóng hình (CRT) để làm mặt trước của bể, nhờ vậy bể trông vẫn như cái tivi thật.

Đây là một dự án làm cho vui và có rủi ro thật. Bóng hình CRT không phải thứ cứ thế đập ra được. Nếu định làm theo, bạn nên tự tìm hiểu kỹ về bóng CRT trước khi tháo. Bài dưới đây đi qua các bước từ khâu kiếm vật liệu tới lúc bể chứa được nước.

Cần chuẩn bị những gì

• Một tivi CRT loại tủ đứng (floor model). Trên các trang rao vặt có rất nhiều người cho không, có cái bán khoảng 20 đến 30 đô.
• Kính cho các mặt còn lại. Bể cá cũ bị nứt, không giữ được nước thường được cho hoặc bán rất rẻ. Kính của nó vẫn cắt lại dùng được. Bể dùng ở đây hình như là bể 75 lít.
• Silicone dùng cho bể cá. Đây là khoản phải bỏ tiền, chừng 5 đô.
• Dao cắt kính, giấy nhám, búa, băng keo vải (duct tape), kìm cắt dây.
• Găng tay, kính bảo hộ, gỗ 2x4 để chêm và gia cố, sơn urethane dạng xịt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:10 Chiếc tivi CRT loại tủ đứng bằng gỗ, dùng làm tủ cho bể cá.

Nếu phải mua cả tivi lẫn kính thì tổng chi phí rơi vào khoảng 100 đô. Với một món độc như vậy thì mức này vẫn đáng.

Tháo vỏ và linh kiện điện

Mỗi đời tivi cấu tạo một khác, nên các bước dưới đây chỉ là hướng chung.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:47 Tháo tấm lưng ván ép của chiếc tivi đời cũ.
• Xem video từ ▶ 5:56 Bên trong tivi sau khi tháo lưng, thấy bo mạch và bóng hình.

1. Rút điện và để tivi không cắm điện một thời gian dài. Cắt bỏ dây nguồn trước tiên.
2. Tháo tấm lưng. Tivi đời cũ thường dùng tấm ván ép bắt vít quanh viền, tháo hết vít là nó rời ra. Giữ lại tấm này để lắp lại sau.
3. Đeo găng tay vì bên trong rất bẩn. Tivi hai chục năm không lau thì bụi đen bám dày.
4. Cắt hết dây nối giữa bo mạch và bóng hình. Kinh nghiệm của nhiều người là dùng kìm có tay cầm bọc cao su và chỉ cắt khi chắc chắn tivi không còn điện. Người làm không phải thợ điện nên mẹo này chưa chắc đã đủ. Nếu không rành điện, bạn nên hỏi người biết trước.
5. Tháo bốn con vít ở bốn góc đang giữ bóng hình. Cắt hết dây rồi thì bóng nhấc ra được. Bóng khá nặng.
6. Bóng ra rồi thì tháo nốt các vít giữ bo mạch nguồn và mấy chi tiết nhỏ còn vướng bên trong tủ.

Xả khí trong bóng hình thế nào

Bóng hình đang chịu nén nên có thể nguy hiểm. Phải xử lý nó trước khi làm gì tiếp với phần kính. Việc này làm ngoài trời và nhất định phải đeo kính bảo hộ.

1. Tìm ống thủy tinh nhỏ hình trụ ở phía sau đỉnh bóng.
2. Quấn băng keo vải quanh ống đó.
3. Gõ mạnh vào bằng búa. Bạn sẽ nghe tiếng khí xì ra khá nhanh.
4. Sau đó gỡ phần ống này ra.

Tách mặt kính trước khỏi bóng

Cả bóng hình đều bằng kính. Nửa trước là kính trong. Nửa sau đục, không nhìn xuyên qua được, vì loại kính này chứa nhiều chì. Hai loại kính khác nhau ghép vào nhau thường không dính chặt lắm, nên có thể tách chúng ra ở chỗ tiếp giáp.

1. Giữ nguyên viền kim loại quanh bóng. Viền này làm khung chống đỡ khi gõ, và sau này còn dùng để lắp mặt kính về đúng chỗ cũ trong tủ.
2. Dùng dao cắt kính rạch một đường quanh bóng, đúng chỗ muốn tách.
3. Mang ra ngoài trời, dùng búa gõ vào nửa sau. Không cần gõ quá mạnh, chỉ cần đủ để kính bắt đầu nứt và vỡ ra.
4. Gỡ bỏ hết linh kiện bên trong như tấm kim loại, dây.
5. Mép kính vỡ sẽ khá lởm chởm. Chà nhám cho hết sắc là an toàn. Mép này nằm phía trong bể nên không lộ ra ngoài.

Đây là khâu hên xui nhất. Kính vỡ không đúng chỗ thì coi như hỏng cả cái tivi.

Chuẩn bị tủ tivi trước khi lắp bể

• Xịt urethane bên trong tủ gỗ. Mục đích không phải chống thấm hoàn toàn mà để bảo vệ gỗ khỏi hơi nước đọng, vì bể đặt trong tủ kín thì kiểu gì cũng có hơi nước.
• Gia cố chân tủ. Bể đầy nước rất nặng. Chêm gỗ 2x4 vào các góc phía dưới chỗ đặt bể để tủ không bị võng. Tủ mỗi cái một kiểu nên bạn tự tính cách chống cho hợp.
• Kê kính đáy. Đáy bóng hình cao hơn mặt tủ nên kính đáy không đặt phẳng được. Chêm gỗ 2x4 bên dưới để nâng kính đáy lên ngang đúng đáy bóng hình. Mép dưới bóng hình có một gờ, và phần bể ghép thêm nằm lọt vào trong gờ đó.

Trong video

• Xem video từ ▶ 10:42 Kính đáy bể có mặt đáy bóng hình cong đặt trên mặt tủ.
• Xem video từ ▶ 10:52 Khung gỗ bên trong tủ, chỗ cần chêm gỗ gia cố chân tủ.

Ghép kính và dán silicone

Đặt mặt kính tivi về chỗ cũ trong tủ rồi dựng bể quanh nó như dựng một bể kính bình thường. Kính lấy từ bể cũ chỉ cần cắt thêm hai tấm cho vừa.

Phía trong mặt kính tivi có vát và hơi cong. Vì vậy mép tiếp giáp với các tấm kính phẳng sẽ hở một chút. Cần đi một lớp silicone dày khoảng 6 mm quanh toàn bộ mép. Lớp này vừa giữ bể cố định, vừa làm gioăng lấp kín các khe. Bể làm theo cách này không rò nước, kể cả lần đổ nước đầu tiên.

Nguyên tắc chung là dùng dư silicone còn hơn thiếu. Thừa thì cắt bớt, còn thiếu mà rò thì phải lột ra dán lại từ đầu.

Những điểm nên rút kinh nghiệm

• Kính bể cũ chỉ cao 30 cm, trong khi mặt kính tivi cao khoảng 41 đến 43 cm. Vì thế mực nước thấp hơn mép trên mặt tivi, nhìn từ trước thấy hụt một khoảng. Nếu làm, bạn nên cân nhắc dùng kính cao hơn để đổ nước đầy tới mép trên, nhìn sẽ đẹp hơn nhiều.
• Lắp lại tấm lưng tivi cho gọn. Tấm này có sẵn nhiều lỗ nên vẫn thông hơi được.
• Đèn chỉ cần một bóng huỳnh quang thường đặt phía trên bể.

Bắt đầu từ đâu

1. Lên các trang rao vặt tìm một tivi CRT tủ đứng cho không và một bể kính cũ bị nứt.
2. Tìm hiểu kỹ về cấu tạo và rủi ro của bóng CRT trước khi mở vỏ.
3. Chuẩn bị đủ găng tay, kính bảo hộ và chọn chỗ làm ngoài trời cho khâu xả khí và tách kính.
4. Nếu mua kính mới, nên cân nhắc chọn kính cao bằng mặt kính tivi.