Tự đóng bể mica 380 lít làm bể nuôi lớn cá, từ dán kính đến chạy lọc

Bể nuôi lớn (grow-out) là bể tạm để nuôi cá con hoặc cá mới về cho khỏe và lớn lên trước khi chuyển sang bể chính. Nó cũng dùng được làm bể cách ly. Mua sẵn một bể mica cỡ lớn, thành dày thì rất đắt. Tự đóng thì rẻ hơn nhiều, miễn là bạn nắm được cách dán mica dày cho chắc.

Bài này đi qua toàn bộ quy trình dựng một bể mica khoảng 380 lít, kích thước 122 x 61 x 51 cm. Các bước gồm dán thành bể, làm viền giằng, phay mép, đóng chân gỗ, làm nắp và cho lọc chạy ngay để thả cá trong vài ngày.

Chọn độ dày mica và tính chi phí

Với bể cỡ 122 x 61 x 51 cm, mica dày khoảng 12 mm là đủ. Bể này dùng mica 19 mm để thành bể gần như không thể vỡ, vì loài cá định nuôi khá mạnh. Nếu bạn nuôi cá bình thường thì không cần dày đến vậy.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:40 Bể mica trong suốt đã hoàn thiện đặt trên giá gỗ.
• Xem video từ ▶ 1:09 Thành bể mica dày nhìn rõ ở góc bể trên chân đỡ.

Toàn bộ bể được cắt từ một tấm mica nguyên khổ 244 x 122 cm, giá khoảng 380 USD. Con số này nghe thì cao, nhưng bể mica 19 mm cùng cỡ mua sẵn thường đắt gấp đôi trở lên. Cộng thêm chân, nắp và các khoản lặt vặt thì cả bể tốn khoảng 450 USD.

Vì sao mica dày phải dán bằng cách kê ghim

Mica mỏng thường dán kiểu mao dẫn: áp hai tấm vào nhau rồi nhỏ keo dán mica lỏng như nước vào mép, keo tự thấm vào khe. Mica dày thì cách này không ổn vì keo không thấm hết chiều dày mối nối, để lại chỗ hở bên trong.

Cách kê ghim giải quyết chuyện này. Bạn lót mấy cây ghim mảnh dưới tấm mica để nâng nó lên một chút, tạo khe hở đều. Keo bơm vào sẽ chảy kín cả mối nối. Các bước như sau:

1. Đặt nằm phẳng một tấm trước hoặc tấm sau. Dựng một tấm hông lên mép tấm đó.
2. Dùng ke vuông hoặc một khung tự chế giữ tấm hông đứng thẳng. Ghim kê bên dưới làm tấm mica dễ lắc qua lại, nên phải có thứ đỡ.
3. Lót ghim dưới tấm hông, cách nhau khoảng 30 cm.
4. Bơm keo dán mica vào khe dọc toàn bộ mối nối.
5. Chờ keo làm mềm mica. Trong phòng có nhiệt độ ổn định thì mất khoảng 60–90 giây. Ngoài trời lạnh có thể mất 2–3 phút.
6. Lấy tay chạm thử mép keo. Khi mica mềm đến mức kéo ra thành sợi như mạng nhện là được.
7. Rút ghim ra. Phần mica đã mềm ở hai mặt sẽ ép vào nhau và chỉ sau một hai phút là liền thành một khối.
8. Kẹp chặt để tấm không xê dịch trong lúc keo đông. Làm tương tự với tấm hông còn lại.

Lật bể dán đáy mà không bị võng

Khi đã có tấm trước và hai tấm hông, bạn phải lật cả khối úp xuống tấm đáy. Đây là bước khó nhất. Bể dài 122 cm nên khi lật, giữa tấm dễ bị võng. Nếu không võng thì hai đầu lại dễ bị bung ra ngoài.

Cách chống là kê một miếng ván ép vào giữa để đỡ. Miếng ván phải cao đúng bằng hai tấm hông. Sau đó lặp lại quy trình cũ: lót ghim, kẹp, bơm keo, chờ 60–90 giây, rút ghim, siết kẹp.

Cắt dư một chút rồi phay lại cho đẹp

Nếu có máy phay cầm tay (router), bạn có thể làm ra bể rất đẹp mà không cần cắt mica chính xác tuyệt đối. Cách làm như sau:

• Khi dán, đẩy hai tấm hông lùi vào trong khoảng 6 mm so với mép tấm trước và sau. Như vậy mỗi bên có chút dư để chỉnh.
• Cắt tấm đáy rộng hơn khung bể chừng một hai mm ở tất cả các cạnh.
• Dán xong, bể sẽ trông lồi lõm vì các tấm thừa ra không đều. Không sao, máy phay sẽ xén lại.
• Dùng mũi phay thẳng hai lưỡi có vòng bi ở đầu để tì theo thành bể. Mũi 6 mm là vừa.

Phay rất nhanh nhưng phoi mica bay khắp nơi, nên làm ở ngoài trời. Mica không tự phân hủy nên bạn cần có máy hút bụi để dọn sạch.

Phay xong thì bóc lớp giấy bảo vệ và đánh bóng các mép để bể trong suốt.

Làm viền giằng kiểu châu Âu

Viền giằng kiểu châu Âu (euro brace) là một dải mica chạy quanh miệng bể, chừa trống toàn bộ phần giữa. Nhìn từ trên xuống, bể gần giống bể không giằng. Cắt từ một tấm nguyên khổ thì thường dư nhiều dải mica, dùng làm viền là vừa.

Viền giằng thường chỉ cần rộng khoảng 5 cm. Bể này làm viền 10 cm cho thêm chắc. Kiểu giằng này khó làm đẹp vì mặt trên của bể phải phẳng và khớp tuyệt đối. Chỗ nào không khít sẽ có khe hở và giằng yếu đi.

1. Giằng trước: làm đầu tiên và tốn thời gian căn chỉnh nhất, vì nó quyết định các thanh còn lại. Dán bằng cách kê ghim và kẹp như trên. Nhiều người lật úp bể để trọng lượng bể đè thay kẹp. Cách đó tiện nhưng bạn không nhìn được mối dán có kín hay không.
2. Giằng hông: thanh này có hai mặt tiếp xúc, một với thành bể và một với thanh giằng trước. Mặt dưới thì dùng ghim. Mặt tiếp giáp với giằng trước thì không cần ghim, chỉ chừa một khe nhỏ cho keo chảy vào. Keo phải chảy ngược trọng lực nên dễ nhỏ giọt. Giọt keo rơi trên mica thì cứ để yên, nó bay hơi hết và không để lại vết, miễn là bạn không chạm vào. Rút ghim xong thì kẹp lại và ép thanh hông sát vào thanh trước.
3. Giằng sau: dán như giằng hông và ép sát vào hai thanh hông. Nếu cắt hơi dư và thừa ra một chút cũng được, máy phay sẽ xử lý sau.

Giằng trước và giằng sau là hai thanh quan trọng nhất vì chúng đỡ cạnh dài nhất của bể và nối các góc lại với nhau. Hai thanh hông có hơi xấu một chút thì bể vẫn chắc.

Đóng chân bể bằng gỗ

Bể nuôi tạm thì không cần chân đẹp, chỉ cần chắc. Một chân khung gỗ 5x10 cm cùng kích thước đáy bể, cao khoảng 91 cm, hết khoảng 18 USD tiền gỗ và 7 USD tiền vít. Bạn làm chưa tới một giờ là xong.

1. Đóng khung đáy và khung trên. Khung làm giống cách ghép bể: thanh hông nằm lọt vào giữa thanh trước và thanh sau. Kích thước khung bằng đáy bể hoặc lớn hơn một chút.
2. Lắp các thanh dẫn ở góc. Chúng quyết định chiều cao chân và cho các thanh chịu lực có chỗ bám. Thanh dẫn cắt theo chiều cao bạn muốn.
3. Lắp các thanh chịu lực chính. Đây là phần gánh toàn bộ trọng lượng bể.
4. Thả khung trên xuống và bắt vít. Vít số 6 dài khoảng 6,4 cm là được.
5. Thêm giằng ngang ở dưới cho chân không bị lắc.
6. Thêm thật nhiều thanh đỡ dưới mặt trên, rải đều qua phần giữa. Đáy mica không được đỡ ở giữa sẽ bị võng và rất dễ nứt.

Nhiều người lót xốp giữa bể và chân. Một cách rẻ hơn là dùng thảm xốp trẻ em loại ghép miếng, mỗi miếng chỉ khoảng một USD.

Lọc, nắp và cho bể chạy ngay

Khi chưa kịp làm lọc riêng, bạn có thể tận dụng một lọc thùng cũ đủ chỗ chứa vật liệu lọc để chạy tạm. Ống vào và ống ra luồn qua mấy lỗ khoan trên viền giằng, nên không phải khoan thành bể.

Nắp làm bằng tấm polycarbonate rỗng (loại dùng lợp nhà kính), giá chỉ vài USD. Nắp giữ nhiệt, giảm hơi ẩm bốc ra phòng và chặn cá nhảy ra ngoài.

Để thả cá được ngay, lấy vật liệu lọc đã chạy lâu từ các lọc khác cho vào lọc mới. Lọc mang sẵn vi sinh nên coi như đã chạy chu trình. Bể dựng xong hôm trước thì hôm sau đã nhận cá được.

Bắt đầu từ đâu

• Tính độ dày mica theo kích thước bể và loại cá định nuôi. Đừng làm dày quá mức cần thiết nếu cá không quá mạnh.
• Tập dán kiểu kê ghim trên mấy mẩu mica vụn trước. Mục đích là để quen cảm giác lúc mica mềm "kéo sợi" trong phòng của bạn.
• Chuẩn bị đủ kẹp, ke vuông và một miếng ván đỡ giữa cao đúng bằng tấm hông trước khi lật bể.
• Nếu cần thả cá sớm, nuôi sẵn vật liệu lọc trong một bể đang chạy để lấy sang.