Tự đóng bể cá bằng gỗ ván ép: dựng khung vỏ bể khoảng 1.400 lít

Bể kính hay bể mica cỡ lớn rất đắt, và bạn phải trả gần hết tiền một lần cho tấm kính. Bể gỗ ván ép giải quyết chuyện này bằng một cách khá đơn giản. Bạn đóng một cái hộp gỗ, chống thấm bên trong, rồi gắn một tấm kính nhìn phía trước. Kích thước gần như tùy ý, và nếu làm đúng vật liệu, đúng kỹ thuật thì bể gỗ rất bền, hiếm khi nghe chuyện bể gỗ bị vỡ hay xì nước.

Bài này đi qua phần đầu tiên của quá trình: dựng vỏ bể. Ví dụ là một bể dài 198 cm, sâu 96,5 cm, cao 73,7 cm, chứa khoảng 1.400 lít, chỉ có một tấm kính nhìn phía trước. Các bước sơn, lắp kính, giằng nóc và chống thấm sẽ làm ở những phần sau.

Khi nào nên làm bể gỗ thay vì bể kính

Bể gỗ có ba thứ tốn tiền nhất: ván ép, tấm kính nhìn và vật liệu chống thấm. Ưu điểm lớn là bạn mua ba thứ này theo thứ tự nào, vào lúc nào cũng được. Ai có thời gian thì cứ chờ đợt giảm giá rồi mua dần, tổng chi phí sẽ nhẹ đi nhiều.

Bể nhỏ thì đừng tính chuyện làm gỗ. Với bể nhỏ, tiền keo, vít, vật liệu chống thấm và công sức gần như không rẻ hơn mua bể kính. Phần tiết kiệm chỉ thấy rõ khi bể vượt khoảng 1.100 lít trở lên.

Chọn ván ép và vật tư

• Ván ép bạch dương (birch) dày khoảng 1,9 cm, loại mặt đẹp dùng đóng tủ. Gỗ bạch dương chắc, còn mặt ván loại tốt gần như không cần xử lý thêm, đỡ được rất nhiều công chà nhám. Giá cao hơn ván thường nhưng đáng tiền. Năm tấm ván, tổng cộng 250 USD lúc giảm giá, đủ đóng bể và ốp luôn chân kệ.
• Keo dán gỗ: bắt buộc ở mọi mối nối, không được chỉ bắt vít.
• Vít gỗ tự khoan dài khoảng 3,2 cm: đắt hơn vít thường, nhưng bạn không phải khoan mồi vài trăm lỗ để chống nứt gỗ.
• Kẹp gỗ để giữ và cân vuông góc trước khi bắt vít.
• Máy cưa bàn để cắt ván, máy phay cầm tay (router) nếu muốn bo cạnh, bột trét gỗ và giấy nhám.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:08 Khung bể gỗ đã đóng xong, mặt ván mịn sơn sáng.
• Xem video từ ▶ 3:18 Các tấm ván ép bạch dương và khung gỗ đặt trên sàn.

Dựng vỏ bể thế nào

Bể nên dựng úp ngược, tức đáy hướng lên trên, để dễ lắp tấm đáy sau cùng. Các tấm hông đặt vào phía trong tấm trước và tấm sau. Vì vậy tấm hông rộng 92,7 cm, cộng với hai tấm ván 1,9 cm là ra đúng 96,5 cm chiều sâu bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:56 Dùng kẹp giữ chặt tấm hông vào tấm trước sau khi bôi keo.

1. Cắt toàn bộ các tấm theo kích thước, khoét luôn ô kính nhìn ở tấm trước.
2. Đặt tấm trước (198 x 73,7 cm), bôi keo gỗ lên cạnh rồi áp tấm hông (92,7 x 73,7 cm) vào.
3. Dùng kẹp giữ chặt, cân góc cho thật vuông rồi mới bắt vít.
4. Bắt vít tự khoan dọc mối nối, khoảng cách trung bình 4–5 cm một vít. Không cần đo thật chính xác, giữ đều tay là được.
5. Lặp lại cho tấm hông còn lại và tấm sau.
6. Lắp tấm đáy (198 x 96,5 cm): đưa tấm vào đúng vị trí và căn cho thẳng mép, kê một bên lên bằng gỗ vụn, bôi keo lên các cạnh rồi hạ tấm xuống. Sau đó bắt vít như các tấm khác.
7. Để bể khô qua đêm rồi mới làm tiếp.

Lỡ bôi keo nhiều làm keo trào ra thì cứ để yên, khô rồi chà nhám đi. Lau lúc keo còn ướt chỉ làm lem ra rộng hơn. Bạn cũng nên tập quen với chuyện chờ đợi, vì làm bể gỗ có rất nhiều bước phải đợi keo khô.

Vì sao bể lớn cần khung giằng bên ngoài

Bể cao gần 74 cm và dài gần 2 m thì áp lực nước lên thành rất lớn. Không có khung giằng thì thành bể dễ bị phình ra. Cách xử lý là đóng thêm một khung bao bên ngoài vỏ bể, cũng bằng keo và vít.

Khung có thể làm bằng gỗ xẻ 5 x 10 cm cho rẻ. Nếu muốn bể đẹp thì đóng khung bằng chính ván ép, thiết kế y như khung gỗ xẻ. Trong ví dụ, nẹp dưới cùng rộng 7,6 cm, các nẹp còn lại rộng 11,4 cm. Điểm quan trọng nhất là khung phải phủ qua toàn bộ các mối nối của vỏ bể. Mối nối là chỗ yếu nhất, nên khung đè lên đó thì bể mới thật sự chắc. Khung này vừa chịu lực vừa làm bể trông hoàn thiện hơn.

Hoàn thiện bề mặt

1. Trét bột gỗ kín các lỗ vít và đường nối, để khô rồi chà nhám phẳng.
2. Dùng máy phay với mũi bo tròn khoảng 6 mm để bo mép trên và viền ô kính nhìn cho mềm mắt, sờ không bị cấn tay.
3. Dùng mũi vát khoảng 12,7 mm chạy dọc cạnh khung cho gọn nét.

Bước phay là tùy chọn. Không phay thì bể vẫn dùng tốt, chỉ là nhìn kém sắc sảo hơn.

Chuẩn bị ô lắp kính nhìn

Ô kính phải tính từ kích thước tấm kính. Ví dụ dùng tấm kính 183 x 61 cm. Quanh ô khoét cần chừa một gờ khoảng 3,8 cm để kính tì vào, nên lỗ khoét ở tấm trước là 175 x 53 cm.

Bên trong, quanh ô kính, dán và bắt vít thêm các nẹp ván rộng khoảng 1,9 cm. Các nẹp này tạo thành một ô chìm khoảng 185 x 63,5 cm cho kính nằm vào. Bước này không bắt buộc, nhưng nó giúp đặt kính đúng chỗ dễ hơn nhiều khi lắp. Ô chìm rộng hơn kính một chút, chừa khoảng 1,3 cm quanh tấm kính cho lớp epoxy sợi thủy tinh và silicon về sau.

Những việc còn lại sau khi xong vỏ bể

• Sơn hoặc nhuộm màu gỗ.
• Lắp tấm kính nhìn phía trước.
• Lắp giằng nóc.
• Chống thấm toàn bộ lòng bể. Đây gần như là bước quan trọng nhất của bể gỗ, vì làm ẩu thì bể đóng chắc đến đâu cũng thấm nước.

Bắt đầu từ đâu

1. Chốt kích thước bể và tính dung tích. Dưới khoảng 1.100 lít thì nên cân nhắc mua bể kính.
2. Chọn tấm kính trước, rồi từ kích thước kính mới tính ra lỗ khoét và gờ đỡ.
3. Lên danh sách ván, kính, vật liệu chống thấm và mua dần khi có giảm giá.
4. Khi dựng, bôi keo và bắt vít ở mọi mối nối, cân vuông từng góc, và đừng bỏ qua khung giằng phủ mối nối bên ngoài.