Tự làm hệ thống phun nước dưới nền bằng ống PVC cho bể cá

Nền là chỗ bẩn nhất trong bể. Cặn hữu cơ, thức ăn thừa và phân cá đều lắng xuống đó. Nước trong lớp nền lại gần như đứng yên và thiếu oxy. Bạn có hút cặn, thay nước đều thì lâu ngày nền vẫn có thể sinh chuyện.

Cách xử lý khá đơn giản là đưa dòng nước chạy vào bên trong lớp nền. Bài này hướng dẫn tự làm hệ thống phun nước dưới nền (undergravel jet) bằng ống PVC và một máy bơm nhỏ. Bộ này rẻ, dễ làm, và nhìn từ ngoài vào bể không khác gì lúc chưa lắp.

Vì sao nên tạo dòng chảy trong nền

Khi nước luồn qua lớp nền, oxy đi xuống được các tầng sâu. Cặn bẩn cũng khó đọng lại thành từng mảng. Nhờ vậy môi trường trong nền sạch và khỏe hơn.

Không phải bể nào cũng cần bộ này. Nhưng nếu bể bạn có lớp nền dày, hay đóng cặn, thì cũng đáng cân nhắc. Kiểu thiết kế này đã có trong giới chơi cá từ rất lâu, nên bạn có thể tham khảo thêm nhiều mẫu khác rồi chọn mẫu hợp ý làm khuôn.

Cần chuẩn bị những gì

• Ống PVC phi 21, ở mình thường gọi là ống phi 21.
• Phụ kiện nối PVC gồm co (cút góc) và tê (chữ T).
• Một máy bơm nhỏ hoặc đầu bơm (powerhead), ví dụ dòng Maxi-Jet.
• Một miếng mút để bọc đầu hút của bơm.
• Khoan với mũi nhỏ nhất bạn có.
• Một nồi nước nóng để uốn ống cho khớp với đầu ra của bơm.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:50 Các phụ kiện nối PVC như co và tê để làm khung.

Lắp khung ống thế nào

1. Đo kích thước bên trong đáy bể. Ráp ống và co thành một vòng chạy sát theo chu vi đáy.
2. Nếu bể dài, ví dụ khoảng 90 cm, nên nối thêm một đoạn ống ngang ở giữa bằng tê để nước phủ được cả vùng trung tâm.
3. Khoan các lỗ thật nhỏ dọc theo mặt trong của vòng ống. Lỗ quay vào phía trong thì nước bị ép lan ngang vào nền. Lỗ hướng lên trên thì nước chỉ phụt thẳng lên mặt nền, mất tác dụng.
4. Ở một góc phía sau, gắn một đoạn ống đứng để nối với máy bơm.

Gắn máy bơm cho chắc

Đầu ra của máy bơm thường không vừa khít với ống PVC. Bạn ngâm đầu ống vào nước nóng cho mềm ra, rồi ấn vào đầu ra của bơm để ống ôm theo hình. Khi nguội, ống cứng lại và giữ nguyên hình. Từ đó bạn tháo lắp bơm lúc nào cũng được mà ống vẫn khít.

Nhớ bọc mút ở đầu hút của bơm. Nếu không, bơm sẽ hút luôn cặn bẩn trong bể rồi đẩy thẳng xuống nền, ngược hẳn với mục đích ban đầu.

Ống đứng dài hay ngắn tùy bạn. Có người dùng ống cao để đặt bơm gần mặt nước. Cách nào thì cũng giấu được ống và bơm sau lũa, đá hoặc vật trang trí.

Chọn bơm công suất bao nhiêu

Công suất phù hợp phụ thuộc vào độ dày lớp nền và chiều dài bể. Mức tham khảo là khoảng 190–380 lít/giờ cho mỗi 30 cm chiều dài bể.

Nền mỏng thì chọn mức thấp. Nền dày, bể dài thì nhích lên mức cao.

Đổ nền và chạy thử

1. Đặt khung ống vào đáy bể.
2. Đổ nền phủ kín toàn bộ ống.
3. Châm nước đầy bể rồi bật bơm.

Bạn sẽ không thấy hạt nền nào chuyển động. Bể lúc bật bơm trông y như lúc tắt. Chuyện này là bình thường, vì nước chỉ len nhẹ qua khe giữa các hạt nền.

Nâng cấp thành hệ thống lọc

Nếu muốn tận dụng thêm, bạn có thể gắn một bộ lọc tự chế, ví dụ làm từ chai nhựa nhồi vật liệu lọc, vào đầu hút của bơm. Lúc đó nước được lọc trước rồi mới đi vào nền. Cả bộ trở thành một hệ thống lọc hoàn chỉnh nối với hệ phun dưới nền.

Bắt đầu từ đâu

• Đo đáy bể và tính số ống, co, tê cần mua.
• Chọn bơm theo mức 190–380 lít/giờ cho mỗi 30 cm chiều dài bể.
• Ráp thử vòng ống ngoài bể, khoan lỗ nhỏ ở mặt trong rồi mới đặt vào.
• Bọc mút đầu hút trước khi bật bơm lần đầu.