Tự làm lọc bể cá từ chai nhựa 2 lít và bơm nhỏ

Nhiều người chơi cá từng gặp cảnh mua bể lớn xong mới thấy lọc cũ không kham nổi, hoặc lọc chính hỏng ngang xương. Một bộ lọc bán sẵn chứa khoảng 2 lít vật liệu lọc vi sinh, lưu lượng chừng 1.100 lít/giờ, thường có giá 200 đến 300 USD, loại rẻ hơn hay đắt hơn đều có. Trong khi đó, bạn có thể tự làm một bộ lọc chứa cùng lượng vật liệu ấy với giá khoảng 25 USD.

Dưới đây là cách lắp, đường đi của nước qua lọc, cách chọn bơm theo thể tích bể và cách vệ sinh. Nếu chuẩn bị đủ đồ từ trước thì bạn lắp xong chỉ trong khoảng 10 phút.

Cần chuẩn bị những gì

• Một chai nhựa 2 lít để làm thân lọc.
• Một đoạn ống mềm dài khoảng 30 cm. Bạn cắt bớt từ ống thay nước là được.
• Một bơm chìm nhỏ. Mẫu bơm dùng ở đây là Hydor Pico 300, loại bơm ly tâm, lưu lượng khoảng 1.100 lít/giờ, công suất 8 W, giá khoảng 22 USD. Đây là mức tối thiểu. Nếu có điều kiện thì bạn nên chọn bơm khoảng 2.300 lít/giờ.
• Một co nối hoặc đầu xả để dẫn nước lên trên và chỉnh hướng dòng chảy. Đầu xả dạng khớp nối xoay (Loc-Line) dùng rất sướng, nhưng sẽ đội chi phí lên thêm khoảng 10 đến 20 USD. Để nguyên đầu ống thì lọc vẫn chạy bình thường.
• Bông lọc, lấy từ lọc cũ cũng được.
• Vật liệu lọc vi sinh. Nếu không có sẵn, bạn đập nhỏ đá lông vũ (lava rock) ra dùng thay.

Lắp lọc theo từng bước

1. Khoét một ô cửa nhỏ ở phần trên của chai. Ô này chỉ cần vừa đủ luồn bơm vào, không cần to.
2. Luồn dây điện của bơm ra phía sau chai. Để dây ra đằng trước thì nhìn rất xấu, còn đưa lên phía trên thì không lọt. Chỗ dây đi ra sẽ hở một khe nhỏ, lát nữa bạn nhét bông vào là kín.
3. Nối bơm với ống, rồi gắn co hoặc đầu xả vào đầu ống phía trên để dẫn nước ra.
4. Đặt bơm xuống đáy chai.
5. Đổ vật liệu lọc vi sinh vào chai, lấp quanh bơm và phần phía trên bơm cho đầy tới miệng ô cửa.
6. Nhét bông thật chặt vào các khe hở hai bên và chỗ ô cửa.
7. Lấy thêm ít bông chèn quanh chỗ dây điện ở phía sau chai.

Bông ở đây làm hai việc. Việc thứ nhất là chặn không cho cá chui vào lọc. Việc thứ hai quan trọng hơn. Nước luôn chảy theo đường dễ nhất, nên chỗ nào hở là nước sẽ đi tắt vòng qua vật liệu lọc thay vì xuyên qua nó. Khi chai đã đầy vật liệu, lớp vật liệu bên trong tì vào bông và tự tạo thành một lớp chặn.

Nước chạy qua lọc thế nào

Bơm nằm dưới đáy chai. Vì vậy nước hút vào chai phải đi qua toàn bộ lớp vật liệu lọc rồi mới tới bơm và bị đẩy ra ngoài. Vi sinh bám trên vật liệu lọc sẽ xử lý chất thải trong lượt nước đó.

Nửa trên của chai có nhiều chỗ nước chảy chậm và ít oxy. Ở những chỗ này có thể hình thành một ít vùng yếm khí.

Đầu xả xoay được, nên bạn có thể quay nó lên mặt nước để khuấy mặt nước, hoặc quay xuống tùy ý. Bỏ đầu xả đi thì nước ra mạnh hơn một chút, nhưng chỉnh hướng sẽ khó hơn.

Chọn bơm theo thể tích bể

Lưu lượng bơm nên gấp 3 đến 6 lần thể tích bể mỗi giờ. Bơm càng lớn thì dòng chảy càng mạnh.

Nếu thay bơm lớn hơn, bộ lọc này gánh được bể đến khoảng 380 lít.

Vệ sinh lọc ra sao

1. Kéo lớp bông ra, xả sạch rồi nhét lại chỗ cũ. Phần lớn các lần vệ sinh chỉ cần làm vậy là đủ.
2. Khi vật liệu lọc bị nghẹt, bạn nhấc cả chai lên, đổ hết vật liệu vào một xô nước lấy từ bể, xả sạch rồi cho lại vào chai.

Mỗi lần vệ sinh chỉ mất tối đa khoảng 5 phút.

Giấu bộ lọc trong bể

Một cái chai nhựa nằm trong bể thì nhìn không đẹp. Đó là điểm trừ duy nhất của bộ lọc này. Bạn có thể giấu nó theo mấy cách sau:

• Đặt nó sau cây thủy sinh hoặc cây giả bằng vải lụa.
• Đặt nó khuất sau đá hoặc sau tấm nền dán lưng bể.
• Làm một khối trang trí 3D bằng xốp và xi măng để bọc quanh nó.

Một cách lắp ngược để thử

Bạn cũng có thể dựng chai lộn ngược. Lúc đó bơm nằm phía dưới và nối vào miệng chai, còn cửa lấy nước nằm phía trên. Lọc sẽ hút nước sát mặt nước giống một bộ tràn (overflow), rồi đẩy nước ra dưới đáy theo hướng bạn muốn. Cách này mới chỉ là ý tưởng, chưa ai lắp thử thực tế.

Bắt đầu từ đâu

1. Gom đủ đồ trước khi lắp: chai 2 lít, khoảng 30 cm ống, bơm, bông lọc và vật liệu lọc vi sinh (hoặc đá lông vũ đập nhỏ).
2. Tính lưu lượng bơm bằng 3 đến 6 lần thể tích bể của bạn mỗi giờ.
3. Lúc lắp, nhớ nhét bông thật chặt vào mọi khe hở để nước buộc phải đi qua vật liệu lọc.
4. Lắp sẵn một bộ cất trong kho đồ chơi cá. Khi cần cho bể cách ly, bể mới hay lúc lọc chính hỏng, bạn có ngay cái để dùng.