Tự làm lọc sump từ bể kính cũ bằng bộ vách ngăn chuyển đổi

Lọc sump là cách lọc mà nhiều người chơi bể lớn chọn. Nó cũng hợp khi bạn muốn giấu hết thiết bị khỏi bể chính. Khổ nỗi muốn tự làm một sump đẹp thì phải có máy cưa bàn, máy phay và tấm mica dày, mà mua đủ đồ nghề chỉ để làm một cái sump thì không đáng. Bộ vách ngăn chuyển đổi bán sẵn giải quyết đúng chỗ này. Bạn chỉ cần mua thêm một bể kính thường rồi dán vách vào là có sump.

Bài này hướng dẫn cách chọn cỡ sump cho bể, cách lắp bộ vách ngăn và đường đi của nước trong sump. Cuối bài có vài lưu ý để bạn khỏi tốn tiền vô ích.

Sump là gì và vì sao nên dùng

Sump là một khối nước nằm dưới bể chính. Nước từ bể tràn qua hệ thống tràn hoặc ống xả, chảy xuống sump, đi qua các ngăn lọc rồi được máy bơm đẩy ngược lên bể. Một sump có thể nuôi chung nhiều bể. Chẳng hạn ba bể xếp tầng có thể tràn nối tiếp nhau rồi cùng đổ về một sump.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:10 Khối nước sump đặt thấp bên dưới hệ thống bể.
• Xem video từ ▶ 0:39 Các bể xếp tầng nối với nhau bằng ống dẫn nước.

• Thiết bị nằm ngoài bể chính. Sưởi, máy bơm và vật liệu lọc đều để dưới sump, nhìn bể gọn hơn hẳn.
• Chứa được rất nhiều vật liệu lọc vi sinh. Ngăn vi sinh của một sump nhỏ có thể chứa hơn 22 lít vật liệu, nhiều hơn hầu hết các loại lọc bán sẵn cùng tầm giá.
• Tăng tổng lượng nước. Gắn sump khoảng 26 lít vào bể 380 lít là có thêm 26 lít nước pha loãng. Nước càng nhiều thì nhiệt độ thay đổi càng chậm, ammonia tăng cũng chậm hơn. Nhờ vậy bạn có thời gian phát hiện và xử lý sớm.
• Dễ tùy biến. Bạn muốn thêm ngăn hay đổi vật liệu thế nào cũng được.

Điều kiện bắt buộc là bể chính phải khoan lỗ để lắp ống tràn và ống hồi. Nếu bể chưa khoan thì phải lo phần này trước.

Chọn cỡ sump thế nào cho an toàn

Nỗi lo lớn nhất với sump đặt dưới bể là mất điện. Khi máy bơm ngừng, nước trong bể chính vẫn tiếp tục tràn xuống cho đến khi mực nước hạ dưới miệng tràn. Nếu sump không đủ chỗ chứa thì nước sẽ tràn ra sàn. Lọc treo trên nóc bể thì không gặp chuyện này.

Một quy tắc an toàn dễ áp dụng là giả định mỗi lần mất điện, bể chính sẽ tụt khoảng 2,5 cm nước xuống sump. Thực tế hiếm khi tụt nhiều như vậy. Con số này thường gấp đôi mức cần, nên bạn có sẵn khoảng dự phòng.

1. Tính thể tích 2,5 cm nước của bể chính. Lấy dài nhân rộng của bể, rồi nhân với 2,5 cm.
2. Sump thường chạy ở mức khoảng hai phần ba. Phần ba còn trống phải chứa được lượng nước vừa tính.
3. Chọn bể làm sump sao cho phần trống đó đủ lớn, có dư càng tốt.

Ví dụ bể khoảng 2.650 lít, cao 71 cm. Mỗi 2,5 cm nước của bể này là khoảng 95 lít. Bạn có thể dùng bể 190 lít và chỉ chạy nửa bể, nhưng như vậy hơi chật. Sump nhỏ nhất nên lắp cho bể này là loại khoảng 265 đến 285 lít, tức chừng một phần mười thể tích bể chính. Sump cỡ này chạy được ở mức hai phần ba mà vẫn dư chỗ khi mất điện.

Đừng chạy theo lọc càng nhiều càng tốt

Nhiều người tin rằng lọc bao nhiêu cũng không thừa. Thực ra lọc vẫn có thể thừa. Lọc quá mức thường kém hiệu quả và tốn tiền vô ích. Chẳng hạn bể 2.650 lít ở trên chỉ chạy bốn lọc thùng, mỗi thùng khoảng 11 lít vật liệu, tổng chừng 45 lít. Một sump 285 lít chứa được gấp bốn lượng đó, nhưng có cần đến vậy hay không là tùy mật độ cá. Trước khi chọn cỡ sump, bạn nên ước tính bể thật sự cần bao nhiêu vật liệu vi sinh.

Đường đi của nước trong sump

Bộ vách ngăn chia bể kính thành các ngăn. Nước chạy lần lượt qua từng ngăn như sau:

1. Túi lọc (filter sock). Nước từ bể chính đổ thẳng vào túi lọc, là túi vải gắn trên giá đặt ở miệng sump. Đây là bước lọc cơ học, giữ lại cặn bẩn và làm trong nước.
2. Ngăn vi sinh. Nước ra khỏi túi lọc, chui qua khe dưới vách rồi dâng lên qua tấm lưới. Phần lớn sump là ngăn này. Bạn đổ vật liệu lọc vi sinh vào đây.
3. Vách chắn bọt (bubble wall). Nước tràn qua vách này rồi đi qua một miếng mút để lọc bọt khí. Miếng mút cũng là bước làm trong nước cuối cùng.
4. Ngăn hồi. Ngăn này đặt máy bơm hồi, sưởi hoặc thiết bị khác. Máy bơm đẩy nước ngược lên bể chính.

Bộ vách có tấm chắn điều chỉnh được. Các núm nhỏ vặn vào tấm chắn để nâng hạ nó, nhờ đó bạn chỉnh được mực nước trong ngăn vi sinh và lượng nước chảy qua. Không phải bộ nào cũng có chi tiết này, nên khi mua hãy xem kỹ.

Lắp bộ vách ngăn vào bể

1. Bóc hết lớp màng bảo vệ trên các tấm mica. Đây là bước lâu nhất.
2. Đặt thử các vách vào bể trước khi dán. Kiểm tra xem máy bơm, sưởi và giá túi lọc có vừa từng ngăn không.
3. Dán vách bằng silicone dành cho bể cá. Nên dùng loại tuýp nhỏ bóp tay vì dễ thò tay vào trong bể. Súng bắn silicone cỡ lớn rất khó xoay xở trong không gian hẹp.
4. Không cần đi silicone dày. Vách trong sump chịu áp lực rất thấp và không cần kín nước tuyệt đối. Bạn chỉ cần chắc là vách không bung ra.
5. Ráp giá túi lọc từ các chi tiết nhỏ rồi đặt lên miệng sump. Túi lọc thường phải mua riêng.
6. Để silicone khô 24 giờ rồi mới nối sump vào bể.

Nhiều người nghĩ silicone không dính được mica vào kính. Nó vẫn dính, chỉ là mối dán không đủ chắc để đóng cả một bể chịu áp lực nước lớn. Với vách ngăn sump thì hoàn toàn ổn.

Giá túi lọc có hai vị trí. Bạn nên có ít nhất hai túi lọc. Khi túi đang dùng bị nghẹt thì tháo ra, gắn túi sạch vào chỗ còn lại. Túi bẩn có thể giặt tay hoặc cho vào máy giặt.

Chi phí và những điều nên biết

Bộ vách ngăn có giá khoảng 60 đến 80 USD. Bể kính 38 đến 76 lít thường rẻ. Máy bơm hồi tùy loại, nhưng không cần loại đắt. Bạn cũng phải tính thêm tiền khoan bể và ống nối. Các khoản này cộng dồn lại cũng đáng kể. Dù vậy vẫn rẻ hơn nhiều so với tự mua tấm mica đen dày 6 mm, giá 150 đến 250 USD một tấm, rồi sắm đủ máy cắt.

Cần nói rõ một điều. Sump làm từ bộ vách ngăn trông gọn và chuyên nghiệp, nhưng nó không lọc tốt hơn một sump chắp vá bằng xô chậu. Nước bao giờ cũng chảy theo đường dễ đi nhất. Vi sinh thì bám trên bề mặt nào cũng được. Bạn chọn bộ vách ngăn vì muốn tủ bể gọn đẹp, dễ bảo trì, chứ không phải vì nó nuôi vi sinh giỏi hơn.

Bắt đầu từ đâu

• Đo dài và rộng bể chính, tính thể tích 2,5 cm nước rồi chọn bể làm sump có phần ba trống chứa đủ lượng đó.
• Ước tính lượng vật liệu vi sinh bể thật sự cần trước khi mua sump to.
• Kiểm tra bể chính đã khoan lỗ tràn và lỗ hồi chưa. Chưa có thì lo phần này trước.
• Mua bộ vách vừa cỡ bể, đặt thử thiết bị vào từng ngăn, dán silicone rồi để khô đủ 24 giờ.