Làm ống tràn ngoài và sump cho bể lớn khoan lỗ đáy

Bể to nuôi cá đuối, cá rồng hay hồng vĩ thì phải thay nước nhiều và đều. Muốn đỡ công, cách hợp lý là cho cả hệ dùng chung một sump rồi làm thay nước tự động. Cái khó nằm ở đường thoát nước. Bể này đã khoan sẵn ba lỗ 5 cm ở góc sau, xuyên ra đáy. Sau khi dán nền 3D phía sau thì không còn cách nào với vào để gắn thêm ống đứng bên trong bể.

Bài này trình bày cách xử lý: làm ống tràn ngay bên ngoài bể để giữ mực nước, cách sắp xếp sump lọc, và cách đấu nối để sau này thay nước tự động. Ví dụ là một bể khoảng 7.600 lít nối với sump 680 lít, nhưng nguyên lý áp dụng được cho bể nhỏ hơn.

Vì sao không nối thẳng lỗ đáy xuống sump

Nối thẳng lỗ đáy xuống sump thì lúc bơm hồi đang chạy không có vấn đề gì. Rắc rối đến khi cúp điện hoặc tắt bơm. Nước trong bể sẽ chảy ngược theo ống xuống tới điểm thấp nhất của đường ống mới thôi.

Ở bể này, nước sẽ rút xuống còn khoảng 66–71 cm, trong khi bình thường bể chứa hơn 90 cm nước. Phần chênh lệch đó lớn hơn sức chứa của sump 680 lít. Lần nào mất điện thì nước cũng tràn ra sàn. Vì vậy cần một kiểu ống tràn khống chế được mực nước, và nó phải chịu được lưu lượng khoảng 11.000 lít/giờ.

Ống tràn ngoài hoạt động thế nào

Nước ra từ lỗ đáy, đi lên theo một đoạn ống đứng đặt bên ngoài bể, đến đỉnh thì vào một chữ T rồi đổ xuống sump. Trên chữ T có các lỗ thông hơi nên trong ống không bao giờ bị hút thành xi phông.

1. Mực nước trong bể chỉ dâng tới ngang miệng chữ T. Nước cao hơn mức đó sẽ tràn qua và chảy xuống sump.
2. Khi tắt bơm, nước trong bể chỉ rút xuống ngang điểm thấp nhất của đoạn ống tràn, tức là đúng miệng chữ T. Bể không bị rút cạn xuống đáy.
3. Từ đó, độ cao miệng chữ T chính là mực nước vận hành mới của bể. Bạn muốn bể đầy tới đâu thì đặt chữ T tới đó.

Đường ống ở đây đi khá nhiều co. Làm vậy để cụm ống gọn sát bể, và nó vẫn chạy tốt. Lỗ thông hơi là chi tiết không được bỏ. Thiếu nó thì ống có thể hút xi phông và kéo mực nước bể xuống thấp hơn mức bạn tính.

Sắp xếp sump lọc ra sao

Mấy ống phi 60 đổ xuống sump 680 lít. Nước chảy qua các tầng theo thứ tự sau:

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:11 Xô trắng đặt trong sump, nước đổ xuống từ ống phía trên.
• Xem video từ ▶ 8:30 Xô lọc cơ học kê trên khối vật liệu vi sinh trong sump.

1. Xô lọc cơ học: nước đổ vào xô nhồi đầy bông lọc. Đáy xô khoan nhiều lỗ 5 cm nên nước phải chui qua lớp bông rồi mới thoát ra.
2. Vật liệu vi sinh: xô kê trên một khối vật liệu vi sinh lớn. Đây là cách làm tạm, nhưng khối vật liệu vẫn có tác dụng. Sau đó nước đi qua cả một vách vật liệu vi sinh.
3. Mút lọc: tầng cuối toàn mút lọc bể cá. Một phần trong đó là mút dành cho các bể 57 lít. Ngâm sẵn trong sump của bể lớn, mút sẽ có vi sinh từ trước khi đem sang dùng.
4. Bơm hồi: nước theo ống phi 34 bơm về bể. Ống được kẹp dọc tường và sơn đen cho chìm vào nền.

Hệ này không đẹp, nhưng nó chạy tốt và dễ chui vào bảo trì. Đứng trước bể thì chỉ thấy một đoạn ống hồi nhỏ và ống phi 60, mà mấy ống này thì đằng nào cũng phải lộ ra. Theo kinh nghiệm chung, hệ sump lớn nên ưu tiên chỗ với tay vào vệ sinh hơn là giấu thật kỹ.

Bố trí nhiều ống đứng trong một bể

Ở cụm ống tràn còn lại của hệ, mỗi ống có một việc riêng:

Bí quyết nằm ở van bi trên ống thoát chính. Bạn khép van lại một chút để nước trong bể dâng chậm lên quá miệng ống chính. Phần nước dư khi đó chảy nhỏ giọt qua ống Durso. Mực nước không vượt quá ống Durso, và dòng chảy nghe khá êm.

Một trong các ống dự phòng từng được nối với một đầu xuyên vách (bulkhead) có van bi. Mở van ra là bể rút xuống còn khoảng 20–30% nước, nên thay nước số lượng lớn rất nhanh. Bây giờ thay nước đã tự động nên không cần nối lại. Dù vậy, ống tràn khẩn cấp vẫn nên lắp nếu bạn định tăng lưu lượng, ví dụ tăng gấp đôi dòng chảy trong bể.

Nối vào thay nước tự động

Lúc ống tràn và sump đã chạy ổn, phần thay nước tự động khá đơn giản:

• Mỗi ngày hệ châm thêm khoảng 380 lít nước mới vào bể chính.
• Bể không chứa thêm được, nên phần nước dư tràn qua ống xuống sump.
• Trong sump đặt một thiết bị tự xả bớt nước thừa để mực nước sump luôn ổn định.

Lúc đầu, hệ sẽ thay khoảng 2.650 lít mỗi tuần. Con số này nghe lớn, nhưng hệ nuôi cá đuối, cá rồng châu Á và cá trê đuôi đỏ (hồng vĩ) thì cần thay nhiều như vậy để pha loãng chất thải. Bể khoảng 1.420 lít bên cạnh cũng đấu chung vào hệ, có xô lọc riêng. Bể trồng cây dày thì khác. Cây xử lý gần hết chất thải nên có khi chỉ cần châm bù nước bay hơi. Cá lớn ăn thịt thì không làm vậy được.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo mực nước bể sẽ rút xuống tới đâu nếu cúp điện, rồi so với sức chứa trống của sump. Sump không chứa nổi phần chênh lệch thì bắt buộc phải làm ống tràn khống chế mực nước.
2. Lắp ống tràn ngoài có chữ T và lỗ thông hơi. Đặt miệng chữ T ở đúng mực nước bạn muốn giữ, sau đó tắt bơm thử để chắc nước dừng ở đó.
3. Sắp sump theo thứ tự bông lọc, vật liệu vi sinh, mút lọc, rồi bơm hồi. Chừa đủ chỗ để thò tay vào thay bông.
4. Khi đã chạy ổn, thêm van bi cho ống thoát chính và một ống Durso để dòng chảy êm, sau đó mới tính tới thay nước tự động.