ปลาตะโกก

ความยาวมาตรฐาน: 750 มม. SL (75 ซม.)

เหมาะสำหรับบ่อกลางแจ้ง ตู้แสดงสาธารณะ หรือตู้ปลาส่วนตัวขนาดใหญ่ที่สุดที่ออกแบบมาเฉพาะทางเท่านั้น1

• อุณหภูมิ: 20–26 °C
• ค่า pH: 6.0–8.0
• ความกระด้าง (GH): 1–15 dGH1

ระบบกรองขนาดใหญ่ที่เซ็ตตัวแล้ว และการดูแลอย่างเคร่งครัดโดยเปลี่ยนน้ำทุกสัปดาห์ครั้งละ 50–70% ของปริมาตรตู้ ควรถือเป็นสิ่งจำเป็น ส่วนการตกแต่งตู้น่าจะไม่ค่อยสำคัญนัก1

ปลาเล็กให้กินหนอนแดง ไส้เดือนตัวเล็ก กุ้งสับ และอาหารทำนองเดียวกันได้ ส่วนปลาโตเต็มวัยน่าจะยอมรับอาหารชิ้นใหญ่ขึ้น รวมถึงอาหารเม็ดด้วย แต่ไม่ควรใช้อาหารเม็ดเป็นอาหารหลัก1

ค่อนข้างรักสงบกับปลาที่ตัวใหญ่เกินกว่าจะเป็นเหยื่อได้1

ตัวเมียที่พร้อมผสมพันธุ์น่าจะมีลำตัวหนากว่าตัวผู้1

ดูข้อมูลพื้นฐานบางส่วนได้ในหัวข้อ 'แหล่งที่อยู่อาศัย'1

ปัจจุบันเข้าใจกันว่าปลาชนิดนี้มีเขตกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติกว้างมาก โดยแผ่จากลุ่มน้ำโขงในลาว กัมพูชา และเวียดนาม ไปทางตะวันตกเฉียงใต้ผ่านประเทศไทย เข้าสู่คาบสมุทรมลายูและหมู่เกาะซุนดาใหญ่ ได้แก่ บอร์เนียว สุมาตรา และชวา

จึงพบได้ทั่วลุ่มน้ำโขง แม่กลอง และเจ้าพระยา รวมถึงลุ่มน้ำขนาดเล็ก ทะเลสาบ และอ่างเก็บน้ำอีกจำนวนมาก ในบางประเทศใช้เป็นปลาบริโภค และสีกับลวดลายอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามแหล่งที่จับมา

แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Kalimas River, Surabaya, Java, Indonesia'1

เป็นปลาที่อาศัยในแม่น้ำ ในฤดูแล้งจะหากินตั้งแต่ระดับกลางน้ำจนถึงพื้นท้องน้ำ และเชื่อว่าในฤดูฝนจะอพยพเข้าไปในป่าริมน้ำที่น้ำท่วมถึงเพื่อขยายพันธุ์

ในแม่น้ำโขง มีการพบว่าปลาชนิดนี้อพยพทวนน้ำจากพนมเปญขึ้นไปถึงน้ำตกคอนพะเพ็งในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ และกลับลงมาตามน้ำในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม การอพยพลงตามน้ำนี้สิ้นสุดที่บริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในเวียดนาม ซึ่งปลาจะอยู่ที่นั่นจนกว่าน้ำหลากจะขึ้นสูงสุดในเดือนตุลาคมและพฤศจิกายน การอพยพในแม่น้ำโขงตอนล่างนี้ส่วนใหญ่เป็นปลาวัยอ่อนและปลาวัยรุ่น ส่วนเหนือน้ำตกคอนพะเพ็งขึ้นไป การอพยพทวนน้ำในช่วงเดือนเมษายนถึงกันยายนจะเป็นปลาโตเต็มวัยเป็นหลัก และดูเหมือนจะเป็นการอพยพเพื่อวางไข่1

C. enoplos ไม่เหมาะจะเลี้ยงในตู้ปลาอย่างชัดเจน และในตลาดปลาสวยงามแทบหาไม่ได้หรือไม่มีเลย

ในอดีตปลาสกุล Cyclocheilos เคยถูกรวมอยู่ในสกุล Cyclocheilichthys แต่แยกออกจากกันได้ด้วยขนาดตัวเต็มวัยที่ใหญ่กว่า (โดยทั่วไป 600 มม. ขึ้นไป) รูปร่างที่เรียวยาวกว่า มีก้านครีบหลังแข็งที่ใหญ่และยาว และท่อเส้นข้างลำตัวที่แตกแขนง

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีปัญหาเรื่องการตั้งชื่ออยู่บ้าง ซึ่งดูเหมือนจะเกิดจากการที่ Bleeker (1859) ใช้ชื่อ Cyclocheilichthys และ Anematichthys (ซึ่งปัจจุบันเป็นชื่อพ้อง) พร้อมกันสำหรับปลาชนิดเดียวกันคือ C. apogon ประเด็นนี้ได้รับการแก้ไขโดย Kottelat (1999) แต่ต่อมา Pasco-Viel, Veran และ Variot, 2012 ตีความผิด โดยสรุปว่า Cyclocheilichthys เป็นกลุ่มพาราไฟเลติก และแยกสกุลออกเป็นสองกลุ่ม คือ Cyclocheilichthys (ประกอบด้วย C. enoplos) และ Anematichthys (ประกอบด้วย C. apogon, C. armatus และ C. repasson)

เรื่องนี้ได้รับการแก้ไขโดย Kottelat (2013) และปัจจุบันสกุล Cyclocheilichthys มีเจ็ดชนิด ส่วนสกุล Cyclocheilos ที่ได้รับการรับรองกลับคืนมานั้นรวมสมาชิกเดิมคือ C. enoplos และ C. furcatus

เมื่อพิจารณาถึงเขตกระจายพันธุ์ที่กว้างมากของ C. enoplos ประกอบกับรูปแบบที่พบในปลาชนิดอื่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงดูสมเหตุสมผลว่าปลาชนิดนี้อาจกลายเป็นกลุ่มของหลายแท็กซอนที่ใกล้ชิดกันก็ได้1