ปลาเลียหินบอร์เนียว

เป็นปลาถิ่นเดียวของตอนเหนือและตอนตะวันตกของเกาะบอร์เนียว มีบันทึกการพบในลุ่มน้ำจำนวนมากในกาลิมันตันซึ่งเป็นส่วนของเกาะที่เป็นของอินโดนีเซีย และมีบันทึกเพิ่มเติมจากบรูไนดารุสซาลาม รวมถึงรัฐซาบาห์และซาราวักของมาเลเซีย

แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Indonesia: Borneo: Kalimantan Timur: Bloeoe River [Bluu, 0°42'N 114°24'E]'1

เป็นปลาที่อาศัยเฉพาะในลำธารและต้นน้ำที่น้ำไหลเชี่ยว น้ำใสและมีออกซิเจนอิ่มตัว มักพบในช่วงน้ำไหลเชี่ยวผ่านหินกรวดและช่วงน้ำไหลต่อเนื่อง และน่าจะชอบบริเวณที่น้ำตื้นกว่า

พื้นท้องน้ำโดยทั่วไปเป็นกรวด หิน ก้อนหินใหญ่ หรือพื้นหินดาน ที่ปกคลุมด้วยไบโอฟิล์มหนาแน่นซึ่งเกิดจากตะไคร่และจุลินทรีย์อื่น ๆ

ที่แหล่งอาศัยแห่งหนึ่งในลุ่มน้ำ Mendawai ทางตอนกลางของกาลิมันตัน มีการเก็บตัวอย่าง H. borneensis ได้จากลำธารบริเวณเชิงเขาที่น้ำไหลเชี่ยวผ่านพื้นหินและกรวด น้ำใส ค่า pH 6.4

ปลาชนิดอื่นที่พบร่วมกันได้แก่ Paracrossocheilus vittata, Rasbora elegans, Homaloptera orthogoniata, Homalopteroides stephensoni และ Nemacheilus spiniferus รวมถึงปลาในสกุล Hypergastromyzon, Gastromyzon และ Glyptothorax ที่ยังระบุชนิดไม่ได้1

G. borneensis เป็นปลาชนิดเดียวในสกุลนี้ที่มีรายงานจากเกาะบอร์เนียว และจึงเป็นชนิดเดียวที่พบในอินโดนีเซียด้วย

สกุล Garra เป็นกลุ่มที่ยังมีความคลุมเครืออย่างมาก มีการบรรยายชนิดใหม่อยู่เป็นประจำ ขณะที่ชนิดที่มีอยู่แล้วหลายชนิดอาจเป็นกรณีที่ระบุชนิดผิดหรือเป็นชื่อพ้องของชนิดอื่น การทบทวนบางฉบับก็ถูกตั้งข้อสงสัย ซึ่งยิ่งเพิ่มความสับสน การทบทวนทั้งสกุลอย่างครบถ้วนจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด แต่ไม่น่าจะเกิดขึ้นได้ เนื่องจากสมาชิกในสกุลมีการกระจายพันธุ์กว้างมาก ตั้งแต่ตอนใต้ของจีน ผ่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ส่วนใหญ่ อินเดีย และตะวันออกกลาง ไปจนถึงแอฟริกาตอนเหนือ/ตอนกลาง

ในทางกลับกัน งานศึกษาที่มีขอบเขตแคบกว่าหลายชิ้นที่ตีพิมพ์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทำให้ความรู้ค่อย ๆ เพิ่มขึ้นและยังคงพัฒนาต่อเนื่อง และยังมีความเป็นไปได้ที่สกุลนี้จะถูกแยกออกเป็นกลุ่มย่อยที่เล็กลง เนื่องจากกลุ่มในปัจจุบันเกือบแน่นอนว่าเป็นกลุ่มที่ไม่ได้มาจากบรรพบุรุษร่วมเดียวกัน (polyphyletic)

ปลาในสกุล Garra มักถูกจัดไว้ในวงศ์ย่อย Labeoninae/Cyprininae หรือเผ่า Labeonini (ชื่อแตกต่างกันไปตามผู้เขียน) ซึ่งตามแนวคิดล่าสุดแบ่งออกเป็น 4 เผ่าย่อย ได้แก่ Labeoina, Garraina, Osteochilina และ Semilabeoina (Yang et al., 2012)[6] กลุ่ม Garraina ซึ่งเชื่อว่าเป็นกลุ่มที่มาจากบรรพบุรุษร่วมเดียวกัน (monophyletic) ประกอบด้วยสายพันธุกรรมหลายสาย ได้แก่ Garra sensu stricto (ซึ่งรวม Horalabiosa, Phreatichthys และอาจรวมสกุลอื่นด้วย) กลุ่มเล็ก ๆ ที่ประกอบด้วย Garra cambodgiensis และ G. fascicauda (ซึ่งทำให้ Garra เป็นกลุ่ม polyphyletic) Paracrossocheilus และ Gonorhynchus (ซึ่งรวม Akrokolioplax)

มีสองชนิดคือ G. micropulvinus และ Ageneiogarra imberba ที่ถูกจัดไว้ในกลุ่ม Semilabeoina มีการเสนอให้ใช้ชื่อสกุล Ageneiogarra Garman, 1912 สำหรับทั้งสองชนิด และปัจจุบัน Catalog of Fishes และ FishBase ใช้ชื่อนี้กับ A. imberba นอกจากนี้ บางสกุลที่เคยถือว่าใกล้ชิดกับปลาในสกุล Garra เช่น Discogobio, Discocheilus และ Placocheilus ปัจจุบันก็ถูกจัดไว้ในเผ่าย่อยนี้เช่นกัน

ทุกสกุลที่จัดอยู่ใน Garraina ในปัจจุบันมีริมฝีปากล่างที่เปลี่ยนรูปเป็นแผ่นดูดบริเวณคาง ช่วยให้ปลาเกาะติดพื้นผิวได้ในสภาพน้ำที่ไหลปั่นป่วน ในชนิดส่วนใหญ่ริมฝีปากบนลดรูปลงเกือบทั้งหมด และขอบขากรรไกรทั้งบนและล่างมีเคราตินหุ้ม คือมีลักษณะเป็นเขาแข็ง ใช้ขูดอาหารจากพื้นผิว

ปลาในสกุล Garra แยกจากสมาชิกอื่นใน Garraina ได้จากก้านครีบอกสองก้านแรกที่มักหนา อวบ และไม่แตกแขนง มีก้านครีบหลัง 10-11 ก้าน และลักษณะภายในร่วมกันหลายประการ บางชนิดมีวิวัฒนาการปรับตัวเฉพาะต่อสภาพแวดล้อม เช่น ตาที่ลดรูปลงมากในรูปแบบที่อาศัยอยู่ใต้ดิน หรือความสามารถในการอยู่รอดในบ่อน้ำพุร้อน1