7 nhóm cây tiền cảnh tốt cho bể thủy sinh tiếp theo của bạn

Khi set bể thủy sinh đầu tiên, người mới thường thấy cây nào đẹp là mua, mang về thấy chỗ nào trống thì cắm vào chỗ đó. Muốn bể trông đẹp hơn, bạn có thể áp dụng vài nguyên tắc bố cục mà dân chơi đã dùng nhiều và thấy hiệu quả. Nguyên tắc dễ nhớ nhất là chia bể thành nhiều lớp từ trước ra sau. Cây thấp nhất đặt ở tiền cảnh, cây cao nhất đặt ở hậu cảnh. Xếp kiểu bậc khán đài như vậy thì khi đứng trước bể nhìn vào, bạn thấy được trọn vẹn từng cây. Để bạn dễ bắt đầu, dưới đây là 7 nhóm cây tiền cảnh đáng chọn nhất. Cây nào trong số này cũng giữ chiều cao khoảng 7,6 cm trở xuống.

1. Cây Cryptocoryne

Hình: Cryptocoryne parva (phía trước bên trái) và Cryptocoryne lutea (phía trước bên phải).

Các loài thấp trong chi Cryptocoryne (dân chơi hay gọi tắt là “crypt”) thuộc nhóm cây tiền cảnh ưng ý nhất. Chúng mọc chậm nên bạn không phải tỉa suốt. C. parva và C. lucens là hai loài không cao lắm và sống khỏe dưới đèn yếu. Crypt là cây dạng hoa thị, nghĩa là toàn bộ lá đều mọc ra từ phần cổ gốc (crown) của cây. Khi mang crypt mới về, bạn vùi rễ xuống nền nhưng để hở phần cổ gốc. Cho cây ăn no bằng nền dinh dưỡng hoặc phân nhét gốc, rồi cố nhịn, đừng dời cây đi đâu cả. Khi đã bén rễ ổn định, crypt có thể đẻ cây con ở bên cạnh. Mỗi cây con có rễ nhỏ riêng. Bạn có thể để cây con dính liền với cây mẹ, hoặc nhẹ tay tách ra trồng sang chỗ khác trong bể. Crypt nhỏ thường ít bị tan lá (melt) hơn crypt lớn. Nếu bể bạn gặp chuyện này, bạn có thể tìm đọc thêm về hiện tượng crypt tan lá.

2. Cây dạng cỏ

Hình: Đàn cá tam giác bơi trên thảm cỏ tóc lùn (dwarf hairgrass).

Nếu muốn có một “bãi cỏ” xanh mướt trong bể, bạn để ý tới các loài cây lá hẹp như lá cỏ, bò lan bằng thân bò. Một chậu thường có nhiều cây riêng lẻ. Bạn nên tách cẩn thận rồi trồng từng cây xuống nền để chúng có chỗ phát triển. Giống crypt, nhóm này mọc tốt nhất khi rễ vùi trong nền còn lá nằm trên mặt nền. Có nền dinh dưỡng hoặc phân nhét gốc thì cây có thể lan rất nhanh. Cây bò ra các thân bò (stolon) nằm ngang, đầu mỗi thân có một cây con. Lâu dần chúng nối thành cả chuỗi “cỏ” dài. Cũng như bãi cỏ ngoài đời, vài loài có thể mọc khá cao. Lúc đó bạn có thể phải tỉa bằng kéo, hoặc dùng đèn trung bình đến mạnh để thảm cỏ dày và thấp hơn.

Một loài cỏ nhỏ trong nhóm này là cỏ tóc lùn (dwarf hairgrass, Eleocharis acicularis). Nhìn nó gần giống những túm lá thông xanh tí hon. Lá cỏ rất mảnh, vì vậy bạn trồng thành từng cụm nhỏ rải quanh bể chứ không cắm từng sợi. Cỏ kiếm nhỏ (micro sword, Lilaeopsis brasiliensis) có lá rộng hơn cỏ tóc lùn một chút, nhưng cũng nên trồng thành các cụm nhỏ xếp theo ô lưới. Loài này đôi khi mang tiếng mọc chậm hơn các cây bò lan khác. Vì thế bạn nên thả tép Amano hoặc các loài ăn rêu khác để kìm rêu hại. Cuối cùng là kiếm lùn (dwarf chain sword hay pygmy chain sword, Helanthium tenellum). Lá của nó còn rộng hơn nữa nên phủ kín nền khá nhanh. Kiếm lùn có thể mọc cao hơn các loài cỏ khác, nên nhiều khả năng nó hợp làm tiền cảnh cho bể cỡ vừa và lớn hơn.

3. Cây bám (epiphyte)

Hình: Tép cảnh bên cạnh anubias nana petite.

Người mới thường được khuyên chọn cây bám, còn gọi là cây thân rễ, vì nhóm này sống tốt dưới đèn yếu và không cần nền để mọc. Trong nhóm có vài loài nhỏ như anubias nana petite rất phổ biến và bucephalandra “green wavy” hiếm hơn. Chúng có một thân to nằm ngang gọi là thân rễ (rhizome). Lá mọc từ thân rễ vươn lên phía ánh sáng, còn rễ thì mọc xuống dưới. Thân rễ tuyệt đối không được lấp, nếu không cây có thể chết. Đó là lý do nhiều người thích gắn cây lên đá hoặc lũa bằng keo siêu dính dạng gel. Muốn dùng làm tiền cảnh, bạn ấn cả thân rễ lẫn rễ xuống hẳn trong nền. Sau đó kéo nhẹ cây lên sao cho toàn bộ thân rễ nằm trên mặt nền mà rễ vẫn vùi bên dưới. Nếu cá cứ đào bật cây lên, bạn thử dán rễ vào một viên đá nhỏ rồi ấn viên đá xuống nền để giữ cây đứng yên.

4. Staurogyne repens

Hình: Staurogyne repens.

S. repens là cây tiền cảnh rất xinh, thân mập, lá thuôn dài màu xanh tươi. Thiếu sáng thì cây hay mọc mảnh và vươn dài. Cho đèn trung bình đến mạnh thì cây sẽ thấp và gọn hơn. Nếu mua cây trồng trong chậu, bạn gỡ từng thân ra khỏi bông khoáng (rock wool) rồi trồng riêng từng thân xuống nền. Giống phần lớn cây dạng thân, bạn dùng nhíp hoặc ngón tay cắm thân thật chắc xuống nền để cây không bị nổi. Cây cần ăn từ hai phía. Bạn châm phân nước tổng hợp để cây lấy dinh dưỡng trong nước, đồng thời dùng nền dinh dưỡng hoặc phân nhét gốc để cây lấy dinh dưỡng từ nền. Nhân giống S. repens rất dễ. Khi cây mọc quá cao, bạn chỉ cần cắt nửa ngọn phía trên rồi cắm lại xuống nền là có thêm cây.

5. Cây trải thảm

Hình: Trân châu Cuba (Hemianthus callitrichoides ‘Cuba’).

Cây tiền cảnh nào cũng trồng phủ nền được. Nhưng nếu bạn muốn một “tấm thảm” thật dày, kín tới mức không còn nhìn thấy nền, hãy chọn nhóm cây trải thảm. Nhóm này có rất nhiều lá li ti và mọc sát nền thành một lớp dày đặc. Dân layout rất chuộng trân châu Cuba (Hemianthus callitrichoides ‘Cuba’), vì lá của nó thuộc loại nhỏ nhất trong các cây thủy sinh. Có điều cây này thường cần đèn mạnh và CO2 bình thì mới lên đẹp nhất. Trân châu Monte Carlo (Micranthemum tweediei ‘Monte Carlo’) trông khá giống, chỉ có lá to hơn một chút. Đa số người chơi thấy Monte Carlo dễ trồng hơn trân châu Cuba một chút. Rễ của các cây trải thảm này rất ngắn và yếu. Vì vậy, khi trồng bạn cứ cắm luôn cả phần bông khoáng còn dính ở gốc xuống nền. Bạn có thể cắm nguyên cả khối vào một chỗ. Cách khác là cắt bông khoáng thành từng ô vuông khoảng 1 cm, rồi cắm từng cụm cách đều nhau như ô lưới. Dần dần cây sẽ lan ra thành một lớp lá xanh nhỏ, dày và mượt, phủ kín mặt nền.

6. Hydrocotyle tripartita ‘Japan’

Hình: Hydrocotyle tripartita ‘Japan’.

Cây này khá độc đáo. Nó mọc bò như dây leo, lá hình cỏ ba lá, rất hợp để dựng lại cảnh một cánh đồng cỏ ba lá đẹp như tranh ngay trong bể. Bạn có thể để cây bò ở tiền cảnh làm thảm phủ nền, hoặc uốn những dây mảnh cho mọc phủ lên đá, lũa. Đây là cây dạng thân. Khi mới mua về, bạn cắm gốc thân thật sâu xuống nền để cây không bị nổi. Cây cần phân cả trong nước lẫn trong nền. Khi cây cao quá, bạn có thể cắt ngọn rồi cắm lại xuống nền để nhân giống. Hydrocotyle tripartita lên đẹp nhất dưới đèn trung bình đến mạnh. Cây cũng là chỗ trú ẩn rất tốt cho cá nhỏ và tép.

7. Rêu

Hình: Rêu java (Java moss).

Rêu giống cây bám ở chỗ có thân rễ và không cần trồng xuống nền. Nhiều người gắn rêu lên đá, lũa để tạo cảnh khu rừng rậm um tùm. Nhưng bạn cũng có thể dán rêu lên mấy viên đá nhỏ để có những bụi rêu nhỏ ở tiền cảnh, làm rất dễ. Muốn làm thảm rêu, bạn dùng dây cước buộc rêu lên những tấm lưới inox hoặc lưới nhựa thủ công cắt hình chữ nhật, rồi đặt xuống nền. Khi rêu mọc bờm xờm, bạn chỉ cần tỉa nhẹ một lượt, sau đó dùng vợt cá hoặc ống hút cặn hút phần rêu vụn ra ngoài.

Chọn xong những cây tiền cảnh ưng ý rồi, bạn nhớ phối thêm cây trung cảnh và hậu cảnh cho hợp để bể trông cân đối. Nếu cần thêm ý tưởng, bạn có thể tham khảo bài về các cây hậu cảnh tốt nhất cho bể của người mới.