Cá bowfin

Một con đực trưởng thành cần bể có đáy tối thiểu 180 × 60 cm, và bể càng lớn càng tốt. Nuôi con cái thì cần bể lớn hơn tương ứng.

Chiều dài chuẩn: 900 mm. Thể tích: ~648 lít.1

Cá bowfin lớn tối đa khoảng một mét. Tuy vậy, thường thì nó không vượt quá 50 cm. Con đực nhìn chung nhỏ hơn con cái.2

Nhiệt độ: 15–24 °C. Đây là loài ôn đới thực thụ, nên nhiều khả năng bạn sẽ phải gắn máy làm lạnh (chiller) cho bể vào những tháng hè. Tiếc là khoản này có thể khá tốn kém với người chơi bình thường.

pH: 6,0–7,5

Độ cứng: 3–15 dGH1

Cá bowfin là cá nước lạnh. Nhưng vì thở được bằng phổi nên nó vẫn sống được cả trong nước ấm và nhiều bùn. Nhiệt độ trên 30°C nó vẫn chịu được.2

Trang trí không quá quan trọng, nhưng cá sẽ thích có nhiều chỗ ẩn nấp. Đá lớn, lũa, rễ cây xoắn và cây thủy sinh sống đều hợp. Bạn nên thả nhiều cây nổi cho giống môi trường tự nhiên của nó. Lớp cây che mặt nước làm bể tối bớt, và cá cũng thích ánh sáng dịu như vậy. Nhớ chừa lối để cá lúc nào cũng lên được mặt nước, vì nó phải ngoi lên hớp không khí thường xuyên. Nắp bể phải thật khít và chắc chắn, tốt nhất là chặn thêm vật nặng lên trên. Loài này nhảy rất giỏi.1

Bowfin là cá ăn thịt, nhưng tập sang ăn thức ăn chết khá dễ. Bạn có thể cho ăn giun đất cỡ lớn, cá con loại whitebait, cá hồi trout và tim bò (tim bò thì cho vừa phải). Cá nhỏ ăn tôm, trai, vẹm và các loại tương tự. Ngoài tự nhiên, nó ăn đủ thứ, từ cá đến động vật không xương sống, thậm chí cả lưỡng cư.1

Cá bowfin là cá săn mồi. Thức ăn của nó là cá, tôm càng và những con mồi cỡ tương tự.2

Bowfin ăn cá rất dữ, có thể lớn rất to và cần nước mát, nên nó cần (và xứng đáng có) một bể riêng. Chỉ nuôi một con thôi, vì ngoài tự nhiên nó là thợ săn đơn độc.1

Amia calva có hàm răng rất sắc. Khi thấy bị đe dọa, nó sẽ cắn. Người nuôi cần nhớ điều này khi thao tác trong bể.2

Con đực trưởng thành nhỏ hơn và màu sắc sặc sỡ hơn con cái. Lúc cá còn nhỏ, bạn nhận ra con đực nhờ một đốm đen rõ nét ở phía trên cuống đuôi. Ở con cái, đốm này mờ hơn nhiều hoặc không có.1

Nhiều khả năng loài này chưa từng sinh sản trong bể nuôi.

Ngoài tự nhiên, bowfin đẻ mỗi năm một lần. Đến mùa, cá kéo về rất đông ở vùng nước nông có nhiều cây thủy sinh để sinh sản. Con đực làm một cái tổ đơn giản. Nó dọn sạch cây ở một khoảng nhỏ rồi đào một chỗ trũng nông trên nền đáy. Cá đẻ ngay trong tổ này. Đầu tiên con đực bơi vòng quanh để tán tỉnh, sau đó cả hai nằm sát nhau và cùng lúc phóng trứng, phóng tinh.

Đẻ xong, con cái không chăm trứng hay chăm con nữa, và có thể còn ghé tổ của vài con đực khác. Vì thế, trong cùng một tổ thường thấy trứng ở nhiều giai đoạn phát triển khác nhau. Con đực giữ tổ rất hung hăng. Bất cứ thứ gì lại gần, dù to cỡ nào, cũng bị nó tấn công. Nhiều con đực có thể chọn làm tổ trong cùng một khu, và số con đực thường đông gấp tới ba lần con cái. Vậy nên chẳng có gì lạ khi mùa sinh sản của bowfin diễn ra khá bạo lực! Con đực chăm trứng bằng cách liên tục dùng vây quạt nước cho trứng đến khi trứng nở. Sau khi nở, con đực vẫn tiếp tục canh đàn con cho tới khi chúng dài khoảng 10 cm. Đến lúc đó nó mới thôi chăm con.1

Loài này chăm con rất kỹ. Con đực gom vật liệu thực vật làm thành một kiểu tổ, rồi cá đẻ trứng dính vào đó. Sau khi trứng nở, con đực còn canh giữ đàn cá con thêm một thời gian.2

Đông nam Canada và đông bắc Hoa Kỳ.1

Loài này có nguồn gốc ở miền đông Hoa Kỳ.2

Cá thường sống ở đầm lầy nước trong, hồ, sông và các nhánh nước ven sông có cây thủy sinh mọc rậm. Nó cũng sống được ở những nơi nghèo oxy, kể cả vùng nước tù.1

Bowfin hiếm gặp trong giới chơi cá. Với người có đủ điều kiện nuôi đúng cách, đây là một con cá trưng bày rất đáng giá. Nó là loài duy nhất còn lại của họ Amiidae, một nhóm cá cổ xưa và nguyên thủy, có họ hàng với cá láng (gar). Bowfin thở được không khí nhờ một cơ quan hô hấp phụ rất lớn, chằng chịt mạch máu, chạy dọc khắp khoang cơ thể. Mang của nó cứng cáp nên không bị xẹp khi ra khỏi nước. Chỉ cần giữ ẩm, cá có thể sống không cần nước trong một thời gian. Gặp hạn hán, nó có thể đào xuống đất ẩm giống như các loài cá phổi vốn nổi tiếng hơn. Nó nằm im hoàn toàn dưới đó cho đến khi mưa trở lại. Trạng thái này gọi là ngủ hè (aestivation).

Bowfin bị xem là có nguy cơ trở thành loài bị đe dọa, vậy mà ở vùng nước quê nhà nó lại không được ưa chuộng. Lý do là nó ăn rất phàm cả cá câu giải trí lẫn cá làm thực phẩm. Nghe nói khi dính lưỡi câu, nó vùng vẫy chống trả rất dữ.

Nếu được chăm đúng cách, bowfin trong bể có thể sống cực kỳ lâu, và đã có những con sống hơn 30 năm. Điều cuối cùng cần lưu ý là loài này khá nguy hiểm khi nuôi. Miệng nó đầy răng sắc như dao cạo. Lúc cho ăn hoặc cầm nắm cá, nó thường cắn rất hung hăng. Những con lớn có thể dễ dàng cắn đứt ngón tay, thậm chí tệ hơn. Vì vậy bowfin chỉ nên dành cho người chơi có kinh nghiệm.1