Cá rồng lửa yên ngựa

Bể nhỏ nhất nên tính đến là loại có đáy 120 cm x 45 cm. Nếu muốn nuôi hơn một cặp thì nhiều khả năng bạn sẽ cần bể lớn hơn hẳn.1

• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 4,5–7,5, tùy nơi cá được bắt. Cá bắt tự nhiên từ vùng nước đen có thể bắt buộc phải nuôi trong nước axit.
• Độ cứng: 1–20 dGH. Xem thêm phần lưu ý ở mục pH.1

Tốt nhất là trải nền cát mịn, mềm, dù không bắt buộc. Bày thêm gì trong bể phần lớn tùy gu mỗi người. Dù vậy, kiểu bể được chuộng nhất thường có ánh sáng khá dịu, vài khúc lũa và ít rễ, cành cây rải rác. Nếu muốn, bạn có thể đặt thêm một hai viên đá dẹt, nhẵn do nước mài để cá có chỗ đẻ.

Chất lượng nước là chuyện quan trọng nhất. Dòng cichlid này dễ bị ảnh hưởng khi nước xuống cấp, và tuyệt đối không nên thả chúng vào bể chưa chín vi sinh. Muốn nước ổn định, cách tốt nhất là cho lọc dư công suất, dùng lọc thùng ngoài, lọc sump hoặc kết hợp cả hai. Mỗi tuần bạn cần thay ít nhất 50-70% nước. Nếu chăm sóc hoặc cho ăn không đủ, cá có thể mắc bệnh như loét đầu và đường bên (head and lateral line erosion), hoặc còi cọc chậm lớn. Phần lọc cơ học nên chọn loại giữ được hạt nhỏ do cá bới lên. Lý do là cát cứ chạy qua hệ thống liên tục thì có thể làm tắc hoặc mài mòn các bộ phận của máy lọc. Cá không ưa dòng chảy mạnh, vì thế bạn nên đặt đầu ra của lọc cho hợp lý.1

Đây là loài ăn tạp, nhưng ngoài tự nhiên có vẻ thức ăn của nó chủ yếu là động vật không xương sống. Trong bể, bạn cho ăn thức ăn khô loại chìm, chất lượng tốt làm thức ăn chính. Bên cạnh đó, nên thường xuyên bổ sung trùn huyết (bloodworm), Artemia và các loại tương tự, dạng sống hoặc đông lạnh.1

Cá đực giữ lãnh thổ, nhất là lúc đẻ. Cá nhỏ quá thả chung có thể bị ăn thịt. Bạn có thể nuôi chung loài này với các loài cichlid khác, miễn là bể đủ rộng.1

Cá đực lớn hơn cá cái. Khi trưởng thành, các vây lẻ của cá đực thường dài ra. Lúc vào giai đoạn sinh sản, cá đực cũng lên màu đẹp hơn cá cái nhiều.1

Cá đẻ trứng trên giá thể, cả bố lẫn mẹ cùng giữ con. Cho loài này sinh sản tương đối dễ. Cách đã được kiểm chứng nhiều nhất là mua một đàn từ 6 con non trở lên rồi nuôi lớn chung. Khi cá bắt đầu bắt cặp, bạn tách bớt những con dư ra.1

Loài này được mô tả từ mẫu ở rio Branco, miền bắc Brazil. Theo cách phân loại hiện nay, nó phân bố rộng khắp phần lớn miền bắc Nam Mỹ. Vùng phân bố gồm hệ thống Amazon ở Peru, Colombia, Ecuador, Brazil và Bolivia. Ở Brazil, người ta còn ghi nhận loài này ở rio Tocantins và rio Parnaiba. Ngoài ra nó còn có mặt ở nhiều lưu vực sông thuộc Guyane thuộc Pháp, Suriname và Guyana, cùng lưu vực rio Orinoco ở Venezuela và Colombia.1

Về cơ bản đây là loài sống được ở nhiều kiểu môi trường. Tuy vậy, nó thích những nơi nước chảy chậm hoặc nước đứng, đáy có nhiều thứ để ẩn nấp như rễ cây ngập nước, cành cây, lớp lá rụng. Giống nhiều loài cá khác, mùa nước lên nó thường bơi vào các vùng ngập. Bạn cũng có thể gặp nó ở hồ trên bãi bồi và hồ móng ngựa. Người ta hay gặp nó ở các nhánh sông phụ nước êm hơn là ở dòng sông chính. Ở vài nơi, cây thủy sinh mọc rất dày. Nước ở đó có thể là nước đen, nước trong hoặc nước trắng, nhưng có vẻ cá chuộng nước đen và nước trong hơn.

Ở suối Belmont, một nhánh thuộc hạ lưu rio Madeira ở bang Rondônia, miền tây Brazil, A. tetramerus sống chung với nhiều loài cá khác. Trong đó có Laemolyta taeniata, Leporinus fasciatus, Triportheus angulatus, Tetragonopterus argenteus, Mylossoma aureum, Semaprochilodus taeniurus, Biotodoma cupido, Cichla monoculus, Lugubria johanna, Centromochlus heckelii, Hypoptopoma gulare, Peckoltichthys bachi, Aphanotorulus emarginatus, Sorubim lima và Leiarius pictus.1

Đây là loài chuẩn của giống Aequidens. Trong các loài thuộc giống này, nó có vùng phân bố rộng nhất. Màu sắc của cá thay đổi theo từng vùng. Các dạng từ Ecuador và Peru đặc biệt được săn đón, vì chúng lên màu đỏ rực (Ecuador) hoặc cam (Peru) ở phần dưới hàm, đầu và nửa trước bụng. Trong khi đó, cá từ Brazil chẳng hạn thường có màu chung là xám, xanh dương hoặc xanh lục.

Dù là loài chuẩn, từ lâu giới nghiên cứu đã đặt giả thuyết rằng A. tetramerus theo cách hiểu hiện nay nhiều khả năng là một nhóm cá có họ hàng gần chứ không phải một đơn vị phân loại duy nhất. Nói cách khác, nếu có ai phân tích kỹ, một số quần thể có thể sẽ được mô tả thành loài riêng.

Bản thân giống Aequidens cũng có lịch sử khá rối. Trước đây giống này rộng hơn nhiều, gồm cả những loài nay thuộc các giống hợp lệ Andinoacara, Bujurquina, Krobia, Cleithracara và Laetacara. Theo Kullander (1998) và các công trình sau đó, tất cả các giống này thường được xếp vào phân họ Cichlasomatinae, cùng với các loài thuộc Cichlasoma, Ivanacara, Nannacara, Tahuantinsuyoa và Acaronia.

Dù đã bị tách ra nhiều như vậy, Aequidens theo cách hiểu hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề về phân loại. Các phân tích phát sinh chủng loại gần đây vẫn chưa thống nhất được cách giải quyết. Musilová và cộng sự (2009) xác định nhóm A. tetramerus là nhóm chị em với Cichlasoma, còn nhóm A. didema là nhóm chị em với cả nhánh đó. Họ đề xuất gộp Aequidens vào Cichlasoma, đồng thời chuyển hai loài A. potaroensis và A. paloemeuensis sang Krobia.

Đến nay các kết luận này vẫn chưa được chấp nhận rộng rãi. Kết quả nghiên cứu phân tử sau đó của H. López-Fernández và cộng sự cho thấy nhóm A. diadema và nhóm A. tetramerus thật ra có thể là các nhóm đơn ngành. Cả hai nhóm tác giả đều đồng ý rằng cần nghiên cứu thêm mới xác định được loài nào thuộc nhóm nào.1