แซดเดิลซิคลิด

ตู้ปลาควรมีขนาดพื้นอย่างน้อย 120 x 45 ซม. และหากต้องการเลี้ยงมากกว่าหนึ่งคู่ น่าจะต้องใช้ตู้ที่ใหญ่กว่านี้มาก1

• อุณหภูมิ: 24–27 °C
• ค่า pH: 4.5–7.5 ขึ้นอยู่กับแหล่งที่จับมา ปลาจากธรรมชาติที่จับจากแหล่งน้ำดำอาจจำเป็นต้องเลี้ยงในน้ำที่เป็นกรด
• ความกระด้าง (GH): 1–20 dGH ดูหมายเหตุเกี่ยวกับค่า pH1

ควรใช้วัสดุปูพื้นเป็นทรายเนื้อนุ่ม แต่ก็ไม่จำเป็นเสมอไป การตกแต่งอื่น ๆ ขึ้นอยู่กับความชอบส่วนตัวเป็นหลัก แต่การจัดตู้ที่นิยมมักใช้แสงค่อนข้างสลัว พร้อมขอนไม้และรากไม้หรือกิ่งไม้วางกระจาย หากต้องการ อาจใส่หินแบนที่ผ่านการกัดเซาะของน้ำหนึ่งหรือสองก้อน เพื่อเป็นจุดวางไข่ให้ปลา

คุณภาพน้ำสำคัญที่สุด เพราะปลาหมอสีชนิดนี้ไวต่อคุณภาพน้ำที่แย่ลง และไม่ควรปล่อยลงตู้ที่วงจรไนโตรเจนยังไม่สมบูรณ์เด็ดขาด วิธีที่ดีที่สุดในการรักษาความเสถียรคือใช้ระบบกรองที่เกินกำลังตู้ โดยใช้กรองนอกแบบถังร่วมกับและ/หรือกรองซัมพ์ และเปลี่ยนน้ำอย่างน้อยสัปดาห์ละ 50-70% หากการดูแลและ/หรืออาหารไม่เพียงพอ ปลาอาจมีปัญหาสุขภาพ เช่น โรคหัวเป็นรู (head and lateral line erosion) หรือโตไม่เต็มที่ การกรองเชิงกลควรปรับให้ดักจับอนุภาคเล็ก ๆ ที่ปลาคุ้ยขึ้นมาได้ เพราะทรายอาจทำให้กลไกของระบบกรองอุดตันหรือสึกหรอหากไหลผ่านระบบอยู่ตลอด ควรหลีกเลี่ยงกระแสน้ำแรง จึงควรจัดตำแหน่งท่อน้ำออกของระบบกรองให้เหมาะสม1

กินได้ทั้งพืชและสัตว์ แต่ดูเหมือนว่าอาหารของปลาในธรรมชาติส่วนใหญ่เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ในตู้ปลาควรให้อาหารแห้งชนิดจมคุณภาพดีเป็นอาหารหลัก ร่วมกับหนอนแดง ไรทะเล ฯลฯ แบบมีชีวิตหรือแช่แข็งเป็นประจำ1

ปลาตัวผู้หวงอาณาเขต โดยเฉพาะช่วงวางไข่ และปลาร่วมตู้ที่ตัวเล็กมากอาจถูกกินได้ สามารถเลี้ยงร่วมกับปลาหมอสีชนิดอื่นได้หากมีพื้นที่เพียงพอ1

ตัวผู้โตกว่าตัวเมีย และเมื่อโตเต็มวัยมักมีครีบเดี่ยวยื่นยาวออก ในช่วงพร้อมผสมพันธุ์ตัวผู้ยังมีสีสันสดกว่าตัวเมียมาก1

เป็นปลาที่วางไข่บนพื้นผิวและพ่อแม่ช่วยกันดูแลลูก เพาะพันธุ์ได้ค่อนข้างง่าย วิธีที่ได้ผลที่สุดคือซื้อปลาเล็ก 6 ตัวขึ้นไปมาเลี้ยงโตไปด้วยกัน แล้วแยกตัวที่เกินออกเมื่อปลาเริ่มจับคู่1

มีการบรรยายชนิดครั้งแรกจากแม่น้ำบรังกู (rio Branco) ทางตอนเหนือของบราซิล แต่ตามการจัดจำแนกในปัจจุบันมีการกระจายพันธุ์กว้างทั่วพื้นที่ส่วนใหญ่ทางตอนเหนือของอเมริกาใต้ รวมถึงระบบแม่น้ำแอมะซอนในเปรู โคลอมเบีย เอกวาดอร์ บราซิล (ซึ่งมีบันทึกจากแม่น้ำโตกันชินส์และแม่น้ำปาร์นาอีบาด้วย) และโบลิเวีย นอกจากนี้ยังพบในลุ่มน้ำต่าง ๆ ในเฟรนช์เกียนา ซูรินาม และกายอานา รวมถึงลุ่มแม่น้ำโอรีโนโกในเวเนซุเอลาและโคลอมเบีย1

ปลาชนิดนี้โดยพื้นฐานแล้วอยู่ได้ในแหล่งน้ำหลายแบบ แต่ชอบแหล่งที่น้ำไหลช้าหรือน้ำนิ่ง ที่พื้นมีโครงสร้างซับซ้อน เช่น รากไม้ที่จมน้ำ กิ่งไม้ ใบไม้ร่วงทับถม เป็นต้น เช่นเดียวกับปลาหลายชนิด ปลาชนิดนี้มักเคลื่อนเข้าไปในพื้นที่น้ำท่วมช่วงน้ำหลาก และยังพบได้ในทะเลสาบที่ราบน้ำท่วมถึงและบึงรูปแอก มีบันทึกการพบในลำน้ำสาขาที่สงบมากกว่าในลำน้ำสายหลัก และในบางพื้นที่มีพืชน้ำขึ้นหนาแน่น น้ำอาจเป็นน้ำดำ น้ำใส หรือน้ำขุ่นขาว แต่ดูเหมือนว่าปลาจะชอบน้ำดำและน้ำใสมากกว่า

ในลำธารเบลมอนต์ ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำมาเดราตอนล่างในรัฐรอนโดเนีย ทางตะวันตกของบราซิล มีบันทึกว่า A. tetramerus อาศัยร่วมกับปลาชนิดอื่นจำนวนมาก ได้แก่ Laemolyta taeniata, Leporinus fasciatus, Triportheus angulatus, Tetragonopterus argenteus, Mylossoma aureum, Semaprochilodus taeniurus, Biotodoma cupido, Cichla monoculus, Lugubria johanna, Centromochlus heckelii, Hypoptopoma gulare, Peckoltichthys bachi, Aphanotorulus emarginatus, Sorubim lima และ Leiarius pictus1

ปลาชนิดนี้เป็นชนิดต้นแบบ (type species) ของสกุล Aequidens และมีการกระจายพันธุ์กว้างที่สุดในบรรดาสมาชิกของสกุล มีหลายสีตามแหล่งที่พบ โดยปลาจากเอกวาดอร์และเปรูเป็นที่ต้องการเป็นพิเศษ เพราะจะมีสีแดง (เอกวาดอร์) หรือสีส้ม (เปรู) โดดเด่นบริเวณขากรรไกรล่าง หัวส่วนล่าง และท้องส่วนหน้า ขณะที่ปลาจากบราซิล เช่น มักมีสีโดยรวมเป็นเทา/น้ำเงิน/เขียว

แม้จะเป็นชนิดต้นแบบ แต่มีสมมติฐานมานานแล้วว่า A. tetramerus ตามการจัดจำแนกในปัจจุบันน่าจะเป็นกลุ่มของปลาที่ใกล้ชิดกันมากกว่าเป็นอนุกรมวิธานเดียว ซึ่งหมายความว่าหากมีการศึกษาอย่างละเอียด ประชากรบางกลุ่มอาจถูกบรรยายเป็นชนิดแยกต่างหาก

สกุล Aequidens เองก็มีประวัติที่ซับซ้อน เดิมเคยเป็นกลุ่มที่ใหญ่กว่านี้มาก โดยรวมสมาชิกของสกุลที่ยังใช้อยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ Andinoacara, Bujurquina, Krobia, Cleithracara และ Laetacara ทั้งหมดนี้มักจัดอยู่ในวงศ์ย่อย Cichlasomatinae ร่วมกับสมาชิกของ Cichlasoma, Ivanacara, Nannacara, Tahuantinsuyoa และ Acaronia ตาม Kullander (1998) และงานต่อ ๆ มา

แม้จะมีการแยกสกุลออกไปมากแล้ว แต่ Aequidens ตามการจัดจำแนกในปัจจุบันยังคงมีปัญหาทางอนุกรมวิธาน และการวิเคราะห์สายวิวัฒนาการในช่วงหลังยังไม่มีข้อสรุปตรงกันว่าควรแก้ปัญหาอย่างไร Musilová et al. (2009) พบว่ากลุ่ม A. tetramerus เป็นกลุ่มพี่น้องกับ Cichlasoma โดยมีกลุ่ม A. didema เป็นกลุ่มพี่น้องกับเคลดนั้น และเสนอให้รวม Aequidens เป็นชื่อพ้องของ Cichlasoma พร้อมย้ายสองชนิด คือ A. potaroensis และ A. paloemeuensis ไปไว้ในสกุล Krobia

ข้อสรุปเหล่านี้ยังไม่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปจนถึงปัจจุบัน โดยผลการศึกษาระดับโมเลกุลในเวลาต่อมาของ H. López-Fernández et al. ชี้ว่ากลุ่ม A. diadema และ A. tetramerus น่าจะเป็นกลุ่มโมโนไฟเลติก นักวิจัยทั้งสองชุดเห็นตรงกันว่าจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อระบุว่าชนิดใดควรอยู่ในกลุ่มใด1