Bể thủy sinh có và không có CO2: khác nhau thế nào sau 65 ngày

Người mới set bể thủy sinh hay phân vân có nên đầu tư bộ CO2 hay không. Câu trả lời dễ hiểu nhất là đặt hai bể giống hệt nhau cạnh nhau, một bể châm CO2, một bể không, rồi theo dõi trong hơn hai tháng.

Bài này tổng hợp những gì thấy được sau 65 ngày: cây lên nhanh chậm ra sao, rêu hại khác nhau thế nào, mấy cách thay CO2 rẻ tiền có dùng được không, và chuyện gì xảy ra khi bắt đầu châm CO2 cho một bể vốn không có.

Hai bể được set giống nhau ra sao

Muốn so sánh công bằng thì mọi thứ khác phải như nhau. Hai bể ở đây là bể nano cùng kích thước, cùng lọc, cùng đèn Chihiros A2. Điểm khác duy nhất là một bể có châm CO2.

• Đèn: bật 8 tiếng mỗi ngày ở 60% công suất. Lúc đầu để 75% nhưng đèn này khá mạnh nên hạ xuống 60%.
• Nền: mỗi bể 3 kg phân nền (aqua soil).
• Phân nước: không châm phân nước. Cây chỉ ăn dinh dưỡng có sẵn trong nền.
• Nước: dùng nước máy.

Việc theo dõi xoay quanh ba câu hỏi: CO2 làm cây lên nhanh hơn bao nhiêu, cây có khỏe và đẹp màu hơn không, và rêu hại có khác biệt không.

CO2 làm cây lên nhanh hơn bao nhiêu

Mười ngày đầu, hai bể chỉ chênh nhau chút ít về tốc độ mọc. Đến khoảng tuần thứ ba thì khác biệt đã rõ. Bể có CO2 phải tỉa lần đầu, còn bể không CO2 vẫn chưa tới mức cần tỉa.

Ở mốc 65 ngày, bể có CO2 đã có thảm Monte Carlo đẹp, cây hơi rậm vì để mọc tự do không tỉa. Bể không CO2 vẫn tụt lại khá xa. Nó vẫn có thể lên thảm, nhưng có thể phải chờ thêm hai đến ba tháng nữa.

CO2 và rêu hại

Khác biệt về rêu hại còn rõ hơn cả tốc độ mọc. Trong mười ngày đầu, bể không CO2 bùng một đợt rêu bụi xanh (green dust algae, GDA) rất nặng, trong khi bể có CO2 gần như sạch. Nguyên nhân đợt rêu này có thể là do ánh sáng từ một bể lớn đặt gần đó chiếu thêm vào. Sau khi xử lý chỗ ánh sáng thừa đó, tình hình đỡ hơn.

Gần hai tuần thì cả hai bể đều lên tảo silic (diatoms), lớp rêu nâu thường gặp. Lúc đó mỗi bể được thả hai con tép Amano, và tép ăn tảo silic ngay.

Cây trong bể có CO2 trông khỏe hơn một phần cũng vì bể ít rêu hại hơn.

Cây trong bể có CO2 trông thế nào sau 65 ngày

Dù cuối giai đoạn bình CO2 gần cạn và chỉ còn châm rất ít, bể vẫn um tùm và xanh tốt. Rotala Orange Juice lên màu đậm hơn hẳn, ngả sang cam đỏ. Rêu trang trí (moss) trong bể phát triển khỏe. Micranthemum umbrosum giữ dáng lá nhỏ đẹp. Thảm Monte Carlo hơi rối nhưng đã phủ đều.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:07 Toàn cảnh bể um tùm, Rotala lên màu đỏ cam, rêu và thảm xanh tốt.
• Xem video từ ▶ 6:41 Thảm Monte Carlo phủ đều phía trước, Micranthemum xanh tươi bên cạnh.

Bộ CO2 đang chạy lúc này là loại tự chế từ baking soda và axit citric. Loại này rẻ, nhưng khi gần hết hóa chất thì lượng CO2 ra rất ít, cần để ý nạp lại.

Viên CO2 và nước có ga có thay được bình CO2 không

Bể không CO2 từng thử hai cách rẻ tiền, mỗi cách một tuần:

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:07 Cầm lọ viên CO2 và gắp viên thả vào bể thủy sinh không CO2.
• Xem video từ ▶ 5:12 Viên CO2 trắng nằm trên nền bể, cạnh đám cây mọc.

• Viên CO2: gần như không thấy tác dụng gì.
• Nước khoáng có ga: không đến mức vô dụng, nhưng kết quả cũng không tốt.

Thử ngắn như vậy chưa phải kết luận cuối cùng. Dù vậy, nếu thật sự muốn thấy khác biệt về tốc độ mọc thì nhiều khả năng vẫn phải dùng một hệ CO2 đúng nghĩa.

Châm CO2 cho bể đang chạy không CO2 thì sao

Đến cuối, bể không CO2 được gắn thêm một bộ CO2 tự chế để xem cây phản ứng nhanh cỡ nào. Chỉ sau một tuần đã có thay đổi rõ:

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:26 Toàn cảnh bể thủy sinh cây xanh tốt sau khi châm CO2.
• Xem video từ ▶ 7:36 Cận cảnh cây thân và cỏ lá dài mọc mạnh ở hậu cảnh.

• Heteranthera zosterifolia bung mạnh.
• Các cây thân ở hậu cảnh mọc nhanh hơn, Ludwigia cũng vậy.
• Monte Carlo ra rất nhiều lá non xanh sáng.
• Marsilea có nhiều đọt mới.
• Hygrophila Araguaia gần như chưa thay đổi gì, và một cây khác cũng vậy.

Không phải cây nào cũng đáp lại ngay trong tuần đầu. Nhưng nhìn chung, kết quả này một lần nữa cho thấy CO2 tạo khác biệt khá lớn.

Không có CO2 thì có chơi bể cây được không

Được, nhưng phải chấp nhận cây lên chậm hơn nhiều và kiên nhẫn hơn. Bể không CO2 vẫn có thể đẹp, chỉ là cần thời gian dài hơn hẳn để tới cùng mức. Một điều đáng lưu ý là bể này dùng nước máy. Nếu dùng nước RO, bể không CO2 có thể có cơ hội tốt hơn, nhưng đây mới là phỏng đoán, chưa có kiểm chứng. Carbon nước (liquid carbon) cũng là một hướng nhiều người hỏi, nhưng ở đây chưa so sánh.

Bắt đầu từ đâu

1. Xác định mục tiêu trước. Nếu muốn thảm tiền cảnh như Monte Carlo lên nhanh và cây thân lên màu đậm thì nên tính đến CO2. Nếu chấp nhận chờ lâu thì bể không CO2 vẫn chơi được.
2. Kiểm tra nguồn sáng xung quanh bể, như đèn của bể khác hay ánh nắng. Ánh sáng thừa có thể là nguyên nhân rêu bụi xanh bùng lên, nhất là ở bể không CO2.
3. Khi bể mới lên tảo silic, có thể thả vài con tép Amano để dọn.
4. Nếu đang chạy bể không CO2 và muốn thử châm CO2, hãy theo dõi ngay tuần đầu xem cây nào ra đọt mới và cây nào chưa phản ứng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:53 Bể thủy sinh có thảm cỏ tiền cảnh, lũa và đá, cây lên xanh tốt.
• Xem video từ ▶ 4:03 Bể cây nhìn từ phía trước, thảm tiền cảnh và cây thân phát triển dày.