Nền đất ao phủ sỏi hay phân nền aquasoil: so sánh sau 2 tháng

Hai bể so sánh dựng ra sao

Phân nền aquasoil đắt, còn đất ao (pond soil) rẻ hơn nhiều. Nhiều người set bể muốn biết nền đất rẻ có nuôi cây tốt như aquasoil hay không, nhất là khi không châm phân nước. Hai bể giống hệt nhau chạy song song 47 ngày cho câu trả lời khá rõ, kèm vài bài học về cách trải nền.

Phần dưới đây đi qua cách dựng hai bể, cây và cá phát triển ra sao sau gần hai tháng, kết quả đo nước và những lỗi nên tránh nếu bạn muốn thử làm bể nền đất.

Hai bể là một cặp giống nhau, chỉ khác lớp nền. Bể thứ nhất dùng phân nền Neo soil của Aquario, loại aquasoil rất giàu dinh dưỡng. Bể thứ hai dùng đất ao, bên trên phủ một lớp sỏi trơ, tức là sỏi không chứa dinh dưỡng. Cả hai bể chạy đèn mạnh và châm CO2. Không bể nào được châm phân nước, nên cây chỉ sống nhờ dinh dưỡng có sẵn trong nền.

Các loại cây trồng trong cả hai bể gồm:

• Monte Carlo (Micranthemum tweediei)
• Marsilea hirsuta, loại cây lá giống cỏ ba lá
• Giant baby tears
• Hygrophila Araguaia
• Rotala rotundifolia 'Orange Juice'
• Ludwigia repens
• Rêu và Bucephalandra

Mười ngày đầu và dấu hiệu thiếu dinh dưỡng ở bể đất

Trong khoảng 10 ngày đầu, cây ở hai bể lên gần như nhau. Sau đó bể đất ao bắt đầu có vấn đề. Lá Monte Carlo và giant baby tears nhạt dần, một số lá rụng. Đo nước cho thấy nhiều khả năng bể đang thiếu nitrate.

Kết quả này không có gì lạ. Đất ao giàu dinh dưỡng nhưng nằm dưới lớp sỏi trơ, nên dinh dưỡng khó thoát lên cột nước. Aquasoil thì nằm ngay trên mặt nền và nhả dinh dưỡng ra nước dễ hơn nhiều.

Cách sửa nhanh nhất là châm phân nước. Vì muốn giữ điều kiện so sánh công bằng, hai bể không châm phân mà được thả thêm cá. Mỗi bể nhận một nhóm guppy endler tiger và vài con otocinclus. Hai loài này thải rất ít, nhưng lượng chất thải nhỏ đó vẫn thành nguồn phân cho cây. Nếu bể nhà bạn không phải bể thí nghiệm thì châm phân nước là cách đơn giản hơn.

Bể aquasoil sau 47 ngày trông thế nào

Thảm Monte Carlo phủ kín nền, dù chưa cắt tỉa lần nào. Rotala và Ludwigia lên màu cam đỏ rực. Rêu hại gần như không có, chỉ có ít rêu bụi xanh (green dust algae) trên kính và chút rêu nâu ở đầu hút, đầu xả của lọc. Với một loại aquasoil nhiều dinh dưỡng, cây đủ ăn suốt hai tháng mà không cần phân nước.

Bể này vẫn có vài điểm trừ:

• Rotala và Ludwigia bị cắt ngọn ở ngày 17, nhưng 30 ngày sau cây chỉ cao thêm một đoạn ngắn. Cây khỏe, màu đẹp, chỉ có điều lên chậm. Châm phân nước thì chắc chắn cây lên nhanh hơn. Bù lại, cây chậm thì đỡ phải cắt tỉa.
• Rêu lan rất mạnh, trùm gần hết Bucephalandra, nhưng màu xanh không tươi. Nhiều khả năng rêu đang thiếu chất.
• Trên thảm và trên lũa có ít rêu chổi đen (black brush algae, BBA). Đám rêu này nhạt màu, gần như xám. Bể châm khá nhiều CO2 nên chuyện BBA xuất hiện vẫn chưa rõ nguyên nhân. Bể đất ao thì không có BBA.
• Marsilea hirsuta lan nhanh ra phía trước. Giant baby tears bò ngang, đè lên Hygrophila Araguaia, khiến góc đó mất bớt màu đỏ.

Bể đất ao sau 47 ngày trông thế nào

Nhìn tổng thể, bể đất ao gần giống bể aquasoil. Khác biệt lớn nhất nằm ở thảm Monte Carlo. Lúc trải nền, lớp đất bị dồn lùi quá xa kính trước. Rễ Monte Carlo ở phần sát kính không chạm tới đất. Bể lại không châm phân nên trong nước cũng gần như không có dinh dưỡng. Kết quả là thảm đứng yên, lá trông yếu. Có CO2 và đèn tốt vẫn không cứu được thảm này.

Các cây khác thì lên tốt:

• Rotala và Ludwigia cao gần bằng, có chỗ còn nhỉnh hơn bể aquasoil. Màu thì nhạt hơn, nhìn rõ nhất ở phần ngọn sát mặt nước.
• Rêu xanh tươi hơn bể aquasoil một chút. Rêu cũng lan mạnh và trùm gần hết Bucephalandra.
• Giant baby tears lên ít hơn, nên Hygrophila Araguaia có chỗ phát triển và đẹp hơn hẳn bên bể kia.
• Rễ Marsilea cắm sâu xuống nền, nhìn thấy được qua kính.

Bể này châm CO2 bằng bình tự chế dùng axit citric và baking soda. Bình vừa hết vài ngày trước khi kiểm tra, nên cần nạp lại. Một ký axit citric dùng được khoảng một năm cho bể cỡ này.

Tiêu chí	Aquasoil	Đất ao phủ sỏi
Thảm Monte Carlo	Phủ kín	Gần như không lên, lá yếu
Rotala, Ludwigia	Lên chậm, màu cam đỏ đậm	Cao bằng hoặc nhỉnh hơn, màu nhạt hơn
Rêu	Lan mạnh, xanh kém tươi	Lan mạnh, xanh tươi hơn
Hygrophila Araguaia	Bị giant baby tears đè	Lên tốt hơn
BBA	Có ít, màu nhạt	Không có
Nitrate	0	0
Phosphate	Thấp hơn	Cao hơn
Sắt	Khoảng 0,5 mg/l	0 mg/l

Đo nước cho thấy gì

Hai bể đã lâu không đo nước, và lần đo này cho ra vài kết quả bất ngờ:

• Nitrate ở cả hai bể bằng 0. Dù nền có nhả nitrate ra thì cây cũng hút ngay, nên nước không còn dư.
• Phosphate ở bể đất ao cao hơn bể aquasoil. Trước khi đo, ai cũng nghĩ dinh dưỡng của đất ao nằm hết dưới nền và nước sẽ không có phosphate.
• Sắt ở bể đất ao bằng 0, còn bể aquasoil có khoảng 0,5 mg/l.

Sắt cao hơn có thể là lý do Rotala và Ludwigia ở bể aquasoil lên màu đậm hơn. Còn phosphate cao hơn có làm rêu ở bể đất ao xanh hơn hay không thì chưa chắc, cần tìm hiểu thêm. Nhìn cây chỉ đoán được phần nào. Muốn biết cây thiếu gì thì nên đo nước đều đặn.

Cá và tép trong hai bể

• Otocinclus chỉ ở tạm giai đoạn đầu để dọn rêu hại lúc bể mới set. Sau đó toàn bộ được chuyển sang bể khác.
• Guppy endler tiger: bể aquasoil có 4 con và chưa thấy con non nào. Bể đất ao có 5 con, gồm 2 đực và 3 cái, đã đẻ được vài con non. Một con non đã được vớt sang bình thủy sinh nhỏ, và nếu có thêm con non thì sẽ vớt tiếp.
• Scarlet badis (Dario dario): mỗi bể có 1 đực và 2 cái. Ngoài tiệm thường chỉ bán con đực. Con trông giống cái nhiều khi chỉ là con đực yếu thế chưa lên màu. Thả nhiều con đực chung một bể thì chúng không hòa thuận, vì vậy mỗi bể chỉ để một con đực. Con cái thì gặp được nhờ may mắn, ở một tiệm có ghi rõ là cá cái.
• Tép cherry có ở cả hai bể.

Những sai lầm hay gặp khi làm bể nền đất

• Quên rằng không châm phân thì cây chỉ sống nhờ nền. Lớp sỏi trơ giữ dinh dưỡng của đất ở bên dưới. Cây nào rễ ngắn hoặc rễ không với tới đất sẽ thiếu chất trước. Nếu không định châm phân nước, bạn phải chấp nhận cây lên chậm, hoặc thả thêm vài con cá nhỏ để có chút chất thải làm phân.
• Trải đất lùi quá xa kính trước. Cây trải thảm như Monte Carlo có rễ ngắn. Vùng nào bên dưới không có đất thì thảm ở vùng đó không lên. Lỗi này không sửa được khi bể đã chạy, nên cần làm đúng ngay từ lúc trải nền.
• Nghĩ rằng CO2 và đèn mạnh bù được phần dinh dưỡng thiếu. Monte Carlo ở bể đất ao có đủ CO2 và ánh sáng mà vẫn không lên, do rễ không có gì để hút.
• Để bình CO2 hết mà không để ý. Bình axit citric và baking soda hết lúc nào không báo trước. Bạn nên kiểm tra bình định kỳ.

Bắt đầu từ đâu

1. Quyết định trước bạn có châm phân nước hay không. Không châm phân thì aquasoil cho kết quả chắc ăn hơn. Nếu muốn tiết kiệm bằng đất ao thì nên tính sẵn chuyện bổ sung dinh dưỡng.
2. Khi dùng đất ao, trải lớp đất ra đủ gần kính trước để rễ cây trải thảm chạm tới, rồi mới phủ sỏi trơ lên trên.
3. Theo dõi lá Monte Carlo và các cây lá nhỏ trong vài tuần đầu. Lá nhạt màu và rụng là dấu hiệu bể đang thiếu chất, nhiều khả năng là nitrate.
4. Đo nitrate, phosphate và sắt định kỳ để biết cây thiếu gì, đừng chỉ đoán qua màu lá.