Nền aquasoil hay nền đất: kết quả so sánh sau 3 tháng

Người mới set bể cây hay phân vân giữa aquasoil và nền đất (dirted tank, tức dùng đất trồng làm lớp nền dinh dưỡng). Nhiều người cho rằng aquasoil chắc chắn cho cây lên tốt hơn, còn nền đất thì khó dùng và rủi ro. Kết quả hai bể chạy song song trong 3 tháng cho thấy chuyện không đơn giản như vậy.

Bài này tổng kết hai bể sau 3 tháng: bể nào lên nhanh hơn, cây trong mỗi bể ra sao, lỗi nào hay gặp khi set nền đất, và điều quan trọng nhất rút ra được là bể high tech không thể chỉ trông vào dinh dưỡng trong nền.

Hai bể được so sánh thế nào

Một bể dùng aquasoil, bể còn lại dùng đất ao (pond soil) làm nền. Cả hai đều là bể high tech, tức có đèn mạnh và châm CO2. Cây trồng gồm thảm tiền cảnh, cây thân ở hậu cảnh và rêu phủ trên lũa. Trong cả hai bể có Ludwigia repens, một loại rotala và rêu. Bể nền đất có thảm Monte Carlo.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:05 Bể thủy sinh high tech cây thân rậm rạp, thảm tiền cảnh xanh mướt.

Suốt 3 tháng, cây gần như không được tỉa. Chỉ có Ludwigia repens phải cắt vì nó vươn lên khỏi mặt nước.

Vì sao nền nào cũng cần châm phân nước

Đây là bài học rõ nhất của thí nghiệm. Chưa đầy hai tháng sau khi set, cây ở cả hai bể đã có dấu hiệu thiếu chất. Aquasoil hay nền đất đều vậy.

Lý do khá dễ hiểu. Đèn mạnh và CO2 đủ thì cây lớn nhanh và ăn rất nhiều. Lượng dinh dưỡng trong nền không đủ nuôi cây lâu dài ở tốc độ đó. Từ khi bắt đầu châm phân nước, cả hai bể lên rất mạnh, cây rậm và màu đẹp hẳn.

• Bể có đèn mạnh và CO2: châm phân nước từ sớm, đừng đợi cây vàng lá mới châm.
• Thấy cây chậm lại, lá nhạt hoặc thảm ngừng bò sau một hai tháng thì nghi ngay thiếu chất.
• Nền giàu dinh dưỡng chỉ là phần nền móng. Nó không thay được phân nước trong bể high tech.

Kết quả từng bể sau 3 tháng

Nhìn chung, khác biệt giữa hai bể rất nhỏ. Bể aquasoil khởi động nhanh hơn, nhưng sau đó hai bể phát triển tương đương nhau. Thảm Monte Carlo ở bể nền đất lẽ ra đã kín nếu cây thân phía sau không mọc rậm che mất ánh sáng.

Những lỗi hay gặp khi set nền đất

Bể nền đất này là bể đầu tiên nên có vài lỗi lúc set. Lỗi lớn nhất là cạo bớt lớp đất ao dính sát mặt kính. Nhiều khả năng đây là lý do thảm Monte Carlo ở bể này chậm lên suốt thời gian đầu. Dù vậy, khi có thêm phân nước thì thảm vẫn hồi lại và bò gần kín.

Một chuyện nữa cần để ý là cây thân. Khi cây thân mọc rậm và vươn sát mặt nước, nó che bớt đèn của thảm bên dưới. Thảm chậm lên lúc đó chưa chắc do nền, có khi chỉ do thiếu sáng.

• Lần đầu làm nền đất, cẩn thận ở khâu rải đất và phủ lớp trên. Đừng để phải xử lý lại lớp đất sau khi đã đổ.
• Thảm chậm lên thì kiểm tra cả phân nước lẫn ánh sáng trước khi đổ lỗi cho nền.
• Nền đất cần thời gian chạy lâu hơn aquasoil một chút, đừng vội kết luận trong mấy tuần đầu.

Rêu râu đen trên lũa: có cần lo không

Cả hai bể đều có ít rêu râu đen (black brush algae, hay black beard algae, BBA) bám trên các cành lũa. Nguyên nhân lần này chưa rõ. CO2 được duy trì tốt suốt thí nghiệm, nên chưa thể quy cho CO2.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:09 Bể thủy sinh cây xanh tốt, lũa ở giữa bể gần như sạch rêu hại.
• Xem video từ ▶ 4:47 Toàn cảnh bể cây lên đẹp, cây đỏ nổi bật, không bị rêu hại làm hỏng.

Lượng rêu hại ở đây ít và chỉ bám trên lũa. Bể vẫn đẹp, cây vẫn lên tốt, nên không cần làm căng. Một chút BBA trên lũa không đáng để đảo lộn cả bể.

Nên chọn aquasoil hay nền đất

Không có nền nào thắng hẳn. Cả hai đều trồng cây tốt, cây lên với tốc độ tương đương, và cả hai đều cần phân nước khi chạy đèn mạnh có CO2. Chọn nền nào phần lớn do sở thích.

Aquasoil vẫn là lựa chọn dễ chịu hơn vì nó là nền trọn gói. Đổ vào là dùng, không cần phủ thêm lớp nào lên trên. Nền đất thì phải có lớp phủ và cần cẩn thận hơn khi set, nhưng kết quả trồng cây không thua aquasoil.

Cũng khó nói chung chung rằng nền này hơn nền kia. Aquasoil có rất nhiều loại, đất cũng có rất nhiều loại. Người chơi còn trộn thêm đủ thứ vào nền như đất sét hay các chất phụ gia khác. Một hướng đáng thử là lót đất bên dưới rồi phủ aquasoil lên trên. Cách này chưa được kiểm chứng trong thí nghiệm này, nên chưa biết nó có hơn hẳn từng loại riêng lẻ hay không.

Lưu ý khi dỡ bể nền đất

Nền đất rất dễ làm đục nước khi bị xới lên. Lúc dỡ bể, cách an toàn là cắt cây thân sát nền và để lại phần rễ, đừng nhổ cả gốc. Cách này giữ được nước trong khá lâu.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:50 Nhổ bụi cây có rễ lên, kéo theo cả đất nền.
• Xem video từ ▶ 9:00 Nước bể đục ngầu sau khi đất nền bị xới lên.

Vấn đề nằm ở những cây có rễ. Một bụi Cyperus helferi mới trồng khoảng một tháng, tưởng rễ còn ít, nhổ lên vẫn kéo theo đất và làm cả bể đục ngầu. Trước khi nhổ cây, hãy bắt hết cá, tép ra trước. Nếu bể mới còn phải chờ chạy vi sinh vài ngày thì gửi cá tạm sang bể khác đang ổn định.

Bắt đầu từ đâu

1. Chọn nền theo cách bạn muốn làm: thích gọn, ít công thì dùng aquasoil, muốn thử thì nền đất cũng cho cây lên tương đương.
2. Nếu bể có đèn mạnh và CO2, chuẩn bị sẵn phân nước và bắt đầu châm trong vòng hai tháng đầu, sớm hơn càng tốt.
3. Set nền đất lần đầu thì làm chậm, cẩn thận với lớp đất sát kính và lớp phủ phía trên.
4. Theo dõi thảm tiền cảnh: thấy chậm lên thì xem lại phân nước và ánh sáng bị cây thân che trước khi đổ lỗi cho nền.