Bể thủy sinh rẻ và đắt sau 3 tuần: xử lý rêu hại và so cây lên

Hai bể thủy sinh set cùng lúc, một bể dùng đồ xịn hết khoảng 484 euro, một bể dùng đồ rẻ hết khoảng 107 euro. Gần ba tuần sau, cả hai bể đều phủ rêu hại. Lỗi không nằm ở đèn hay lọc. Bể bùng rêu vì chủ bể bỏ lỡ vài lần thay nước đúng lúc nền còn mới.

Bài này đi qua chuyện đó xảy ra thế nào, cách kiểm tra khi CO2 bình tự nhiên không lên, cách vệ sinh sủi bị ra bọt to, và cây ở hai bể khác nhau ra sao sau ba tuần đầu.

Hai bể khác nhau ở những chỗ nào

Cả hai bể đều bật đèn 8 tiếng mỗi ngày.

Vì sao cả hai bể cùng bùng rêu hại

Ngay từ đầu, cả hai bể đã lấm tấm chút rêu hại kiểu bể mới set. Chuyện này bình thường. Vấn đề đến khi chủ bể đi xa vài ngày, trước và sau chuyến đi lại bận, nên bỏ lỡ vài lần thay nước.

Phân nền và đất ao lúc còn mới vẫn nhả dinh dưỡng ra nước. Không thay nước thì lượng dinh dưỡng cứ tăng dần, và rêu hại có sẵn thức ăn để bùng lên. Kết quả là kính phủ rêu bụi xanh (green dust algae, GDA), trong thảm cây lác đác thứ trông như rêu sừng hươu (staghorn algae) hoặc rêu bàn chải đen (black brush algae, BBA). Riêng bể đắt tiền còn dính thêm một lớp tảo silic nâu (diatom) khá dày.

Bể đắt tiền bị nặng hơn vì đèn mạnh hơn. Đèn mạnh làm cây lên nhanh, nhưng rêu hại cũng lên nhanh theo khi nước dư dinh dưỡng.

Nhìn thì xấu, nhưng đây không phải chuyện lớn. Dọn một lượt kỹ là bể trở lại bình thường khá nhanh.

CO2 bình không lên thì kiểm tra gì

Lúc bật đèn, bể đắt tiền không thấy bọt CO2 dù hôm trước vẫn chạy. Cách dò lỗi đơn giản là đi từ bình ra đến sủi:

1. Tháo bình ra, nhìn đồng hồ áp xem bình còn khí hay không.
2. Kiểm tra ổ cắm hẹn giờ hoặc ổ cắm thông minh cấp điện cho van điện đã bật chưa.
3. Kiểm tra van kim. Lần này lỗi nằm ở đây: van kim bị đóng, nhiều khả năng do lỡ tay vặn trúng.

Mở lại van kim xong, bọt chưa ra ngay. Lý do là nước trong bể đã chảy ngược vào dây hơi, CO2 phải đẩy hết phần nước đó ra qua sủi rồi mới sủi bọt được. Nếu bể bạn hay bị nước tràn ngược vào dây, nên thay van một chiều loại tốt hơn.

Bộ CO2 men và đường của bể rẻ tiền thì vẫn chạy ổn, chai còn nhiều áp. Loại này không có van điện nên chạy suốt ngày đêm.

Vệ sinh sủi CO2 khi bọt ra to

Sủi dùng lâu sẽ bám bẩn, bọt ra to và CO2 hòa vào nước kém hơn. Cách làm như sau:

1. Ngâm sủi trong thuốc tẩy. Đầu vào và đầu ra của lọc cũng có thể ngâm chung.
2. Để CO2 vẫn chạy qua sủi trong lúc ngâm. Dòng khí đi ra liên tục nên thuốc tẩy không ngấm ngược vào bên trong sủi.
3. Ngâm xong, chuyển sang ngâm nước sạch để tráng hết thuốc tẩy rồi mới lắp lại vào bể.

Sau khi ngâm, bọt ra mịn trở lại.

Cây ở hai bể khác nhau thế nào sau ba tuần

Nhìn tổng thể, bể đắt tiền cây lên nhiều hơn, nhưng rêu hại cũng nhiều hơn hẳn. Bể rẻ tiền không thua xa, lại sạch rêu hơn. Từng loại cây cụ thể như sau:

Riêng Rotala ở bể rẻ tiền, nguyên nhân có thể nằm ở khâu chuẩn bị. Cây được giữ lại từ bố cục trước, và phải vài ngày sau mới trồng vào bể mới. Có thể trong thời gian đó cây bị khô và tổn thương một phần. Đây mới chỉ là phỏng đoán.

Bể đèn mạnh thắng về tốc độ là chuyện đương nhiên. Điều đáng theo dõi hơn là bể rẻ tiền bám được bể đắt tiền tới mức nào. Với đèn mạnh, bể đắt tiền nhiều khả năng sẽ cho cây lên màu đẹp hơn và mọc gọn hơn về sau.

Dọn bể và tỉa lần đầu

Buổi dọn gồm mấy việc chính:

• Cạo rêu trên kính trước bằng dao cạo rêu để nhìn rõ bên trong.
• Dọn sạch bể, nhất là bể đắt tiền đang phủ tảo silic nâu.
• Tỉa cây lần đầu cho cả hai bể.

Bể đắt tiền rõ ràng đã cần tỉa. Bể rẻ tiền có thể để thêm ít lâu, nhưng rêu hại đã len vào giữa các bụi cây, nên tỉa luôn cho cây mọc lại sạch và khỏe. Tỉa xong, hai bể về lại mức gần ngang nhau để tiếp tục so.

Những sai lầm hay gặp

• Bỏ lỡ thay nước khi nền còn mới. Chút rêu hại ban đầu cộng với vài lần quên thay nước là đủ cho rêu bùng lên.
• Lỡ tay vặn van kim. CO2 không lên mà bình còn khí, ổ cắm vẫn bật thì kiểm tra van kim trước tiên.
• Van một chiều kém. Nước chảy ngược vào dây hơi làm CO2 lên chậm mỗi lần khởi động lại.
• Để cây chờ lâu giữa hai lần set. Cây có thể bị khô và yếu đi, như trường hợp Rotala ở trên.

Còn chuyện bể nào hơn, ba tuần là quá sớm để kết luận. Bể rẻ tiền đang làm tốt hơn mong đợi, và chủ bể đang nghiêng về phía nó.

Bắt đầu từ đâu

1. Nếu bể bạn dùng phân nền hoặc đất còn mới, giữ lịch thay nước đều đặn, kể cả những tuần bận.
2. Thấy rêu hại bùng lên thì cạo kính, dọn bể và tỉa phần cây dính rêu, đừng hoảng.
3. Mỗi lần CO2 không lên, dò từ bình, ổ cắm đến van kim theo đúng thứ tự.
4. Sủi ra bọt to thì ngâm thuốc tẩy trong lúc vẫn để CO2 chạy, rồi tráng kỹ bằng nước sạch.