Nước RO hay nước máy cho bể thủy sinh: khi nào cần và cách dùng

Nhiều người chơi thủy sinh tin rằng chuyển sang nước RO (reverse osmosis, nước lọc thẩm thấu ngược) thì cây sẽ lên đẹp hơn và rêu hại sẽ ít đi. Niềm tin này khá phổ biến. Nhưng nước RO tốn tiền mua máy, tốn công bù khoáng, và không phải bể nào cũng cần đến nó.

Bài này giúp bạn tự trả lời câu hỏi bể nhà mình có cần nước RO hay không. Bài cũng hướng dẫn cách vận hành máy RO, cách bù khoáng cho nước RO trước khi đổ vào bể, và cách tự so sánh hai loại nước sao cho công bằng.

Nước máy có dùng được cho bể cây không

Phần lớn trường hợp là dùng được. Một người chơi có thể chạy tám bể cây cùng lúc chỉ bằng nước máy, thậm chí không cần dùng thuốc khử clo, với điều kiện nước máy ở đó sạch, không có clo và không có đồng. Nước máy cứng chưa chắc đã là nước máy xấu.

Nếu nước máy chỗ bạn có clo hay kim loại nặng thì vẫn phải khử trước khi dùng. Còn chuyện nước cứng thì cần xem bạn đang trồng cây gì và nuôi con gì.

Đo nước máy trước khi quyết định

Muốn biết có cần nước RO hay không, bạn cần có số đo thật của nước máy. Ba chỉ số nên đo là KH, GH và pH. Với bộ test nhỏ giọt, cách làm như sau:

1. KH: nhỏ từng giọt thuốc thử vào ống nước mẫu, vừa nhỏ vừa lắc, đến khi nước chuyển sang màu vàng. Số giọt đã dùng chính là độ KH.
2. GH: làm tương tự, nhỏ đến khi nước chuyển sang màu xanh lá. Số giọt là độ GH.
3. pH: so màu với bảng màu đi kèm. Ở pH cao, các màu xanh khá khó phân biệt, nên hãy đọc theo một khoảng thay vì một con số chính xác.

Ví dụ, một mẫu nước máy khá cứng cho kết quả KH 7, GH 9, pH nằm khoảng 7,5 đến 8,5 (lấy tròn là 8). Nếu nước nhà bạn cũng cứng cỡ này và bạn đang gặp khó với một loại cây hay một loài tép cụ thể, khi đó mới nên tính đến nước RO.

Những trường hợp nên dùng nước RO

Nước RO hợp với những tình huống cụ thể hơn là dùng đại trà. Hai ví dụ điển hình:

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:59 Bể thủy sinh có thảm cây xanh kín phía trước, set bằng nước RO.

• Trồng thảm cây khó trong nước cứng. Glossostigma là loại cây khó, mọc kém trong nước máy cứng. Với một bể không lọc, không châm CO2, dùng nước RO lúc set bể nhiều khả năng là cách cho cây cơ hội lên thảm cao nhất. Cách này đã cho ra một thảm Glossostigma kín. Sau khi bể ổn định và thả thêm tép Neocaridina vàng, bể đó quay lại dùng nước máy như bình thường.
• Nuôi tép Caridina nhạy cảm. Có những dòng Caridina chỉ nuôi được trong nước mềm. Nếu nước máy cứng thì nước RO là lựa chọn hợp lý cho bể tép kiểu này.

Ngoài những trường hợp như vậy, nước máy sạch thường đã đủ dùng.

Máy lọc RO hoạt động thế nào

Một bộ RO gia đình thường lọc nước qua ba bước:

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:14 Máy lọc RO nhỏ gắn trên tường, có ống nước nối vào.

1. Lõi lọc thô: giữ lại cát, bụi và các hạt lớn.
2. Lõi than hoạt tính: hút clo nếu nước máy có clo.
3. Màng RO: lớp màng rất mịn, giữ lại muối khoáng và kim loại nặng.

Khi lắp máy mới, bạn cho máy chạy và xả bỏ nước khoảng một giờ để súc sạch hệ thống. Loại máy nhỏ chạy bằng áp lực nước máy nên không cần điện. Máy có ba đường ống: một ống nối từ vòi nước vào, một ống xả nước thải và một ống ra nước sạch để hứng dùng. Nên dùng ống khác màu cho từng đường để khỏi nhầm, vì nhầm ống thải với ống nước sạch là chuyện dễ xảy ra.

Nước sạch ra rất chậm, chỉ nhỏ giọt thành dòng. Một máy công suất khoảng 190 lít mỗi 24 giờ vẫn cần vài tiếng mới đầy can 20 lít. Vì vậy bạn nên hứng nước sẵn từ hôm trước ngày thay nước.

Bù khoáng cho nước RO trước khi dùng

Nước RO gần như là nước tinh khiết, không còn khoáng. Cây và cá đều cần khoáng, nên đổ thẳng nước RO vào bể là không ổn. Bạn cần bù lại bằng muối khoáng GH/KH, loại thường bán cho bể tép, và đo bằng bút đo TDS.

Trong video

• Xem video từ ▶ 15:13 Bút đo TDS hiển thị chỉ số nước RO trong cốc.
• Xem video từ ▶ 15:23 Nhúng bút đo TDS vào bể để kiểm tra chỉ số nước.

1. Kiểm tra máy: đo TDS của nước RO vừa ra. Chỉ số dưới 10 nghĩa là máy đang lọc tốt. Một máy mới có thể cho chỉ số khoảng 7.
2. Đo TDS trong bể: nếu lúc trồng cây bạn đã tưới nước máy cho ướt nền thì TDS trong bể sẽ cao hơn nước RO nguyên chất. Ví dụ bể vừa đổ nước RO vẫn đo ra khoảng 77 vì lý do này.
3. Thêm khoáng từ từ: rắc từng chút muối khoáng rồi đo lại, đến khi đạt mức nhắm tới, ví dụ khoảng 120.
4. Hòa tan trước: cách đúng là pha muối khoáng vào một ít nước cho tan rồi mới đổ vào bể. Rắc thẳng vào dòng chảy của lọc thì vẫn được, nhưng đó không phải cách nên làm.

Nước máy và nước RO khác nhau ở đâu

Muốn tự so sánh thì làm sao cho công bằng

Câu hỏi nước RO có làm cây đẹp hơn, ít rêu hại hơn hay không vẫn cần kiểm chứng. Nếu muốn tự thử, bạn set hai bể giống hệt nhau và chỉ để khác đúng một thứ là nguồn nước.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:23 Hai bể thủy sinh trống giống hệt nhau đặt cạnh nhau để so sánh.
• Xem video từ ▶ 13:25 Đang bài trí đá và cây trong bể, bể có đèn phía trên.

• Hai bể cùng kích thước, ví dụ 36 x 22 x 26 cm (dài x rộng x cao), khoảng 20 lít.
• Dùng cùng loại đèn, cùng loại lọc, và để đèn ở cùng mức công suất.
• Cân phân nền cho đều, ví dụ mỗi bể 3 kg, và nhét cùng số viên phân nén vào nền.
• Trồng cùng một bộ cây đủ ba mức độ khó: dễ (Staurogyne repens, Lilaeopsis brasiliensis), trung bình (Rotala indica, Hygrophila lancea "Araguaia", Myriophyllum mattogrossense, Marsilea crenata) và khó (Eriocaulon cinereum, Rotala wallichii).
• Nếu muốn dùng đá thì chọn loại đá trơ như đá dragon stone. Tránh đá nhả canxi hay khoáng vào nước, vì đá loại này làm hỏng phép so sánh.
• Chụp ảnh cả hai bể mỗi ngày để so cây lên và rêu bám.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo KH, GH, pH của nước máy nhà bạn và ghi lại.
2. Xác định bể đang gặp vấn đề gì cụ thể, ví dụ một loại cây không lên hay một dòng tép đòi nước mềm. Nếu không có vấn đề như vậy thì cứ tiếp tục dùng nước máy sạch.
3. Nếu quyết định dùng RO, hãy mua kèm bút đo TDS và muối khoáng GH/KH, rồi tập bù khoáng trong xô trước khi đổ vào bể.