Nước RO hay nước máy cho bể thủy sinh: so sánh thực tế 10 tuần

Nhiều người chơi thủy sinh tin rằng chuyển sang nước RO (nước lọc thẩm thấu ngược) thì cây sẽ lên đẹp hơn hẳn. Một số tay chơi có tiếng cũng dùng RO thường xuyên. Vậy với người dùng nước máy cứng, mua máy RO có đáng không?

Bài này kể lại một thí nghiệm so sánh hai bể giống hệt nhau trong khoảng 10 tuần, rồi thêm một đợt tỉa và theo dõi mọc lại 17 ngày. Đọc xong, bạn sẽ có cơ sở để tự quyết định có cần RO cho bể của mình hay không.

Hai bể được set giống nhau đến mức nào

Muốn so sánh cho công bằng thì mọi thứ trừ nguồn nước phải giống nhau. Cả hai bể đều set như sau:

• Bể kính siêu trong không viền, 20 lít.
• 3 kg phân nền aquasoil, thêm 4 viên phân nhét gốc (root tab).
• Đèn Chihiros A2, lọc ngoài Oase Filtosmart.
• CO2 tự chế bằng đường và men.
• 9 loại cây: 3 loại dễ, 4 loại trung bình, 2 loại khó. Trong đó có Ludwigia Super Red, Rotala, Hygrophila Araguaia, Marsilea crenata, Staurogyne repens, Myriophyllum mattogrossense và Eriocaulon.

Điểm khác duy nhất là nước.

Nước RO gần như không còn khoáng, nên phải bù khoáng trước khi đổ vào bể. Nếu dùng RO nguyên chất thì cây và tép sẽ thiếu canxi, magie.

Chuyện rêu bụi xanh ở bể RO

Hai bể khởi đầu đều tốt. Đến ngày thứ 9 thì bể RO bắt đầu bị rêu bụi xanh (green dust algae, GDA) phủ kính. Nguyên nhân đến giờ vẫn chưa rõ, chỉ có vài giả thuyết chứ chưa có câu trả lời chắc chắn.

Châm quá liều carbon nước (liquid carbon) đã dập được rêu một thời gian, nhưng rồi nó quay lại. Rêu bám nhiều nhất ở kính bên trái, bên phải có một ít, kính trước cũng có và phải cạo bằng dao cạo. Rêu bụi xanh chủ yếu bám kính chứ không làm hại cây, nên cây trong bể RO vẫn lên tốt.

Đây là chuyện của riêng một bể, không đủ để kết luận RO gây rêu. Nhưng nó cho thấy đổi sang RO cũng không phải tấm khiên chống rêu hại như nhiều người nghĩ.

Sau 10 tuần, cây ở hai bể khác nhau ra sao

Suốt mấy tuần giữa thí nghiệm, hai bể cứ thế mà lên, không có gì khác biệt đáng kể để cập nhật. Đến tuần thứ 10, cây thân đã mọc um tùm ở cả hai bên và cần tỉa.

Nhìn tổng thể, hai bể trông gần như y nhau. Chỗ khác dễ thấy nhất là bụi Staurogyne repens trước hòn đá: ở bể RO nó dày hơn, còn ở bể nước máy thì vẫn đẹp nhưng thưa hơn chút. Với người chỉ trồng những loại cây phổ thông, nước máy cứng như vậy đã đủ cho cây lên khỏe.

Tỉa xong để mọc lại: bể nào lên nhanh hơn

Để thử thêm một lần, cả hai bể được tỉa giống nhau:

1. Vớt gần hết cây nổi.
2. Tỉa toàn bộ cây thân và các cây khác, chỉ chừa thảm vì thảm chưa cần cắt.
3. Cắt bỏ hết ngồng hoa của Eriocaulon.
4. Chụp ảnh cả hai bể mỗi ngày để so tốc độ mọc lại.

Lúc đầu dự định là tăng nhẹ đèn và phân sau khi tỉa. Thực tế trong 17 ngày tiếp theo, hai bể chỉ được châm một ít kali, hoàn toàn không châm nitrat, phốt phát hay vi lượng. Thay nước cũng chỉ hai lần, mỗi lần khoảng 40%.

Vậy mà cây mọc lại rất nhanh. Ở bể nước máy, Rotala đã chạm mặt nước sau 17 ngày. Ludwigia Super Red và Hygrophila Araguaia lên màu đẹp, Eriocaulon ra ngồng mới, Marsilea crenata gần phủ kín thảm. Kính, cây và đá gần như sạch rêu. Bể RO cũng vậy: cây khỏe, không thấy rêu hại.

Ảnh chụp hằng ngày cho thấy khác biệt giữa hai bể rất nhỏ, gần như không có.

Hai khác biệt nhỏ, và vì sao chưa nên tin quá

Soi thật kỹ thì có hai chỗ bể RO nhỉnh hơn một chút:

• Myriophyllum mattogrossense: nhìn từ trên xuống, ngọn ở bể RO xanh tươi hơn, to và dày hơn. Bên nước máy ngọn nhạt và thưa hơn một chút, nhưng cây vẫn khỏe.
• Staurogyne repens: ở bể RO bụi dày và gọn hơn chút. Có thể đơn giản là lúc đầu bể này được cắm nhiều nhánh hơn.

Cả hai khác biệt đều rất nhỏ, phải khó tính lắm mới nhận ra. Chúng có thể không đến từ nước. Chỉ với hai bể thì cũng chưa đủ để kết luận RO làm hai loại cây này đẹp hơn.

Vậy RO có tốt hơn nước máy không

Trong thí nghiệm này thì không. Với nước máy KH 7, GH 9 cộng với CO2 và aquasoil, kết quả hai bể gần như giống nhau. Không thể nói RO luôn tốt hơn hay luôn thừa, vì bể thủy sinh có quá nhiều yếu tố thay đổi.

Có hai tình huống mà RO có thể cho kết quả khác:

• Bể không châm CO2. Khi bỏ CO2 ở cả hai bể, nhiều khả năng bể RO sẽ lên tốt hơn. Đây mới là phỏng đoán, chưa có thử nghiệm kiểm chứng.
• Bể có đá nhả canxi vào nước. Trong trường hợp đó, RO có lẽ cũng sẽ cho kết quả tốt hơn.

Còn nếu bạn đang có CO2, nền aquasoil và trồng các loại cây phổ biến, nước máy cứng vừa phải hoàn toàn đủ để cây lên đẹp.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo KH, GH và pH nước máy nhà bạn trước khi tính chuyện mua máy RO.
2. Nếu bể đã có CO2 và cây phần lớn là loại dễ, trung bình, cứ dùng nước máy và theo dõi cây vài tuần.
3. Nếu muốn thử RO, nhớ bù khoáng trước khi dùng. Mốc TDS 120 là một điểm tham khảo.
4. Muốn tự so sánh thì set hai bể giống hệt nhau, chỉ đổi một yếu tố, và chụp ảnh hằng ngày để nhìn cho khách quan.