Cây lưỡi mác Nam Mỹ

• Nguồn gốc: Nam Mỹ
• Chiều cao: 20 - 30+ cm
• Nhu cầu ánh sáng: Thấp
• CO2: Trung bình1

• Tên khác: Stargrass
• Độ khó: Trung bình
• Ánh sáng: Trung bình đến mạnh
• Nền: Loại nào cũng được
• Dạng sinh trưởng: Cây thân đứng
• Trồng cạn được: Có
• Tốc độ sinh trưởng: Rất nhanh
• Vị trí trong bể: Hậu cảnh
• Phân bón: Cần
• CO2: Cần
• Nhân giống: Cắt ngọn, giâm thân
• Màu sắc: Xanh lục nhạt2

Cây lên rất mạnh nên cần nhiều chỗ. Bể nên có dung tích tối thiểu khoảng 120 lít, càng lớn càng tốt.

Bể dài hợp với cây này hơn bể cao. Trong bể dài, cây nhận được nhiều sáng hơn và lên bụi đẹp. Còn trong bể cao (sâu hơn 40 cm), cây sẽ vươn thẳng lên và mất dáng.2

Nhiệt độ phù hợp là 20 – 26 °C. Cây không ưa lạnh. Nước lạnh hơn mức này thì cây chậm lên thấy rõ.

pH nên nằm trong khoảng 5,5 – 7,5. Vì pH ảnh hưởng đến khả năng ăn phân của cây, bạn cần đo thường xuyên.

Cây bắt buộc phải có nước mềm, GH 1 – 6. Nước kiềm hoặc nước cứng, hay cả hai, có thể làm cây bị tan (melting).

Cây cũng không ưa dòng chảy mạnh. Dòng chảy quá mạnh có thể làm cây tan chỉ sau vài ngày.2

Thân cây có thể cao 30-50 cm, khóm cây rộng 6-12 cm. Dưới đèn mạnh, cây lên rất nhanh. Bạn cần tỉa trước khi khóm cây rậm đến mức ánh sáng không xuống được các lá bên dưới. Trên thân cây thường mọc rễ nước. Những đoạn có rễ này cắt ra trồng lại rất dễ.1

Khi điều kiện thuận lợi, cây lên nhanh đến mức bạn phải tỉa ít nhất mỗi tuần một lần. Đừng để ngọn chạm tới mặt nước, vì lúc đó cây sẽ rối thành một đám. Hãy bắt đầu tỉa khi ngọn còn cách mặt nước 10-15 cm. Cắt bớt một nửa chiều dài cũng không sao.

Trồng. Cây này thường dùng làm hậu cảnh. Cắm thân sâu 5 – 7 cm vào nền, mỗi thân cách nhau khoảng 7 – 10 cm. Không nên trồng quá sát kính. Đừng buộc hay dán cây lên lũa hoặc bất cứ vật gì khác, vì cây sẽ không sống được. Cây trồng cạn được, nhưng lại không hợp với phương pháp dry start (trồng cạn cho cây bén rễ rồi mới cho nước vào).

Nhân giống. Cắt những đoạn thân có 4 – 6 lá rồi cắm xuống nền. Phần ngọn cắt ra mỗi lần tỉa đều dùng được.

Các vấn đề thường gặp:

• Tan cây: do thông số nước thay đổi đột ngột, nước cứng hoặc kiềm, thiếu sáng, bị cây khác che, thời gian chiếu sáng ngắn, hoặc thiếu phân và CO2.
• Thân dễ gãy: khi trồng và tỉa bạn cần thao tác nhẹ tay.
• Đổi màu lá: có thể do thiếu nitơ (NO3) hoặc phốt phát (PO4). Lá có chấm đen là dấu hiệu cây thiếu sắt. Bạn nên châm phân nước đều và đo nước.
• Phần gốc trơ lá: lá phía dưới tàn đi khi lá phía trên che hết sáng. Bạn nên tỉa bớt, rồi xem lại đèn và CO2.
• Mọc tràn bể: khi đèn mạnh và có CO2, cây có thể phủ kín bể chỉ trong vài tuần, nên phải tỉa đều.
• Cây có thể mọc rễ khí sinh dài.2

Ánh sáng. Cây cần đủ sáng, tối thiểu ở mức trung bình đến mạnh (30-50 PAR). Thiếu sáng thì lá nhỏ lại, cây mọc ốm và vống, và thường sẽ tan.

Nền. Nền nào cũng trồng được, vì cây hút dinh dưỡng chủ yếu từ nước. Cây thường mọc trên nền tơi xốp và không cắm rễ sâu.

CO2 và phân bón. Rất nên châm CO2. Không có CO2, cây trông mềm oặt, vống và kéo dài thân. Đèn mạnh mà không châm CO2 thì bể sẽ lên rêu hại. Bạn cũng phải châm phân nước đều đặn, 2-3 lần một tuần, loại có đủ cả đa lượng lẫn vi lượng.

Nếu bể có tép, cần nhớ rằng CO2 cao và đồng (có trong hầu hết các loại phân) cực kỳ nguy hiểm cho tép.2

Ưu điểm. Cây hợp với bố cục kiểu rừng rậm (jungle) hoặc kiểu Hà Lan (Dutch). Trên cây có những bọt oxy nhỏ li ti. Bụi cây là chỗ trú ẩn và bóng mát cho tép, ốc và cá nhỏ. Cây còn là nơi màng sinh học (biofilm) bám vào, đây là thức ăn đầu đời lý tưởng cho cá bột và tép con mới nở.

Cá và tép nuôi chung. Nên nuôi cùng các loài cá và động vật không xương sống hiền lành, chẳng hạn cá neon, cá killifish, cá kiếm, cá white cloud mountain minnow, cá ngựa vằn, cá cherry barb, cá platy, cá Endler, cá molly, cá otocinclus, cá chuột pygmy, tép crystal red, tép blue bolt. Nếu pH gần 7,0 thì nuôi chung được với hầu hết các loài ốc.

Tránh những loài cá hay đào bới nền hoặc ăn cây, như cá silver dollar, cá tetra Buenos Aires, cá koi, cá vàng, cá oscar, cá Jack Dempsey, cá heo hề (clown loach) và các loài cichlid châu Phi. Tôm càng và cua nước ngọt sẽ cắn đứt, ăn và nhổ cây lên.2

Heteranthera zosterifolia có nguồn gốc từ Brazil (các bang Tocantins, Rondônia, Bahia, Rio Grande do Norte, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Goiás, Distrito Federal, Minas Gerais, São Paulo, Rio de Janeiro, Paraná, Santa Catarina và Rio Grande do Sul), Bolivia (El Chaco boliviano), đông bắc Argentina, Uruguay và Paraguay (Sierra de Amambay). Ở Colombia cũng có những quần thể mọc tách biệt.

Lưu ý là nhiều cây thủy sinh từ miền bắc Nam Mỹ hay bị nhận nhầm thành Heteranthera zosteraefolia, nhưng thật ra chúng là Eichhornia diversifolia.2

Heteranthera zosterifolia mọc ở những đoạn suối và sông nước chảy chậm, êm.

Cây chủ yếu sống chìm dưới nước, nhưng đôi khi cũng mọc dạng cạn.

Ngoài tự nhiên, cây thường mọc thành từng đám dày. Những đám này có thể tạo thành thảm nổi trên mặt nước, dù gốc vẫn bám rễ dưới nền.2

Heteranthera zosterifolia có nguồn gốc Nam Mỹ và là một loài cây cực kỳ đẹp. Cây đâm rất nhiều nhánh bên, nhờ vậy nhanh chóng mọc thành một khóm rậm. Mặt sau lá thường ngả màu đen. Ở bể hở, nếu bạn để vài ngọn bò lan trên mặt nước, cây sẽ ra những bông hoa nhỏ màu xanh lam.1

Nguồn gốc tên gọi. Heteranthera ghép từ hai chữ Hy Lạp 'heteros' (khác nhau) và 'antheros' (bao phấn), vì phần lớn các loài trong chi có bao phấn không đều nhau. Zosterifolia ghép từ chữ Latin 'Zostera' (cỏ biển) và 'folium' (lá).

Mô tả. Đây là loài cây thân dài, mảnh, cao 20 – 50 cm. Lá hẹp, màu xanh lục nhạt, dài khoảng 5 cm và rộng 5 mm. Lá mọc dày nhất ở ngọn, xòe ra trông như ngôi sao. Cây sống được cả dạng cạn lẫn dạng chìm. Thân mọc dưới nước có các lóng dài hơn. Rễ mảnh, màu trắng và yếu. Cây chỉ ra hoa màu xanh hoặc trắng khi cuống hoa vươn lên khỏi mặt nước.

Đánh giá chung. Cây lên thành bụi trông rất đẹp, nhưng không dễ chăm. Cây cần nước mềm, hơi chua, có CO2, châm phân đều và đèn mạnh. Thiếu những thứ đó là cây tan hoặc mọc vống. Ngoài ra cây còn phải tỉa thường xuyên. Vì vậy loài này hợp với người đã chơi lâu hơn là người mới.2