Set bể nền đất trồng súng và so sánh với phân nền aquasoil

Phân nền aquasoil loại tốt rất giàu dinh dưỡng nhưng giá không rẻ. Nhiều người chơi chuyển sang làm bể nền đất (dirted tank): lót một lớp đất trồng cây dưới đáy rồi phủ sỏi hoặc cát lên trên. Câu hỏi đặt ra là nền đất rẻ tiền có nuôi cây tốt như aquasoil hay không.

Bài này đi qua cách set hai bể 20 lít giống hệt nhau, chỉ khác lớp nền. Một bể dùng Aquario Neo Soil, bể kia dùng đất trồng súng phủ sỏi đen. Bạn sẽ thấy từng bước chuẩn bị đất, trải nền, dựng bố cục, trồng cây, và những gì quan sát được trong ba ngày đầu. Đây cũng là lần đầu người set bể dùng đất, nên một số bước vẫn còn là thử nghiệm chứ chưa phải công thức chắc chắn.

Aquasoil và đất trồng súng khác nhau thế nào

Aquario Neo Soil là loại phân nền rất nhiều dinh dưỡng. Ở lần thử trước, bể dùng loại nền này không cần châm phân nước mà cây vẫn lên rất đẹp. Đổi lại, một bao 8 lít có giá khoảng 35 euro.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:00 Bể thủy sinh cây thảm xanh mướt, lên đẹp nhờ nền nhiều dinh dưỡng.
• Xem video từ ▶ 0:10 Hai bể nhỏ giống nhau, chuẩn bị để so sánh hai loại nền.

Bên nền đất, loại được chọn là đất trồng súng mua ở cửa hàng cây cảnh. Bao 10 lít giá khoảng 10 euro, mà bể nhỏ chỉ cần một ít. Trên bao ghi đất có đủ thành phần cho cây phát triển và chứa 30% đất sét xanh (blue loam). Đất đã trồng được súng thì nhiều khả năng cũng trồng được cây thủy sinh, nhưng chuyện này còn phải chờ kết quả mới biết.

Chuẩn bị đất trước khi cho vào bể

Trước khi đổ đất, nên mở bao ra xem đất mịn hay thô. Có người rây đất cho mịn, có người còn sấy đất trong lò. Loại đất trồng súng ở đây khá mịn sẵn, chỉ lẫn vài cục to. Nhặt mấy cục đó ra là dùng được ngay.

Lớp phủ bên trên là sỏi tép nano màu đen, hạt 0,7–1,2 mm. Ở đây không dùng cát vì muốn mặt nền đen giống bể aquasoil bên cạnh. Nếu bạn không cần so sánh thì có thể chọn cát hoặc sỏi tùy ý.

Trải nền đất và phủ sỏi

1. Rải một lớp đất trồng súng xuống đáy bể. Hiện chưa có con số chuẩn cho độ dày lớp đất. Ở đây đất được rải một lớp vừa phải, không quá dày cũng không quá mỏng.
2. Phun nước lên mặt đất vài phút cho ẩm đều. Mục đích của bước này nhiều khả năng là để đất ít bị nổi lên sau khi phủ sỏi, nhưng đó mới là phỏng đoán.
3. Phủ sỏi lên trên. Bể 20 lít dùng hết một bao sỏi tép và thêm một ít nữa. Lớp sỏi cần dày để đất bên dưới không lọt lên mặt.

Trải aquasoil và giữ công bằng giữa hai bể

Bể còn lại dùng khoảng 2–3 kg Aquario Neo Soil, trải thẳng không cần lớp lót. Bao aquasoil này có kèm mấy gói phân nhét (root tab), nhưng chúng được để riêng ra. Bể nền đất không có thêm phân, nên bể aquasoil cũng chỉ dùng mỗi nền cho công bằng. Hai bể cùng chạy CO2, cùng đèn, cùng lọc.

Dựng bố cục và dán keo

Bố cục dùng lại lũa spider wood đen và đá seiryu từ lần trước. Lần này bố cục đổi từ kiểu tam giác sang kiểu đảo (island). Cây thân dài cao sẽ trồng ở giữa, thảm trải phía trước, còn cây bám (epiphyte) gắn lên đá và lũa. Hai bể không giống nhau hoàn toàn. Một bể có khe chữ V ở giữa, bể kia trông hoang dã hơn. Đẹp là được.

Lũa đã ngâm từ lần trước nên chìm sẵn. Dù vậy, lũa và đá vẫn được dán keo lại với nhau. Như thế khối bố cục chắc chắn, không sụp khi bạn tỉa cây hay vệ sinh bể.

Chọn cây và trồng

Phần lớn cây lấy lại từ hai bể cũ. Cây trải thảm được tách thành từng nhúm nhỏ trước khi trồng. Danh sách cây gồm:

• Marsilea hirsuta
• Monte Carlo
• Rêu weeping moss
• Hygrophila 'Araguaia'
• Micranthemum umbrosum
• Ludwigia glandulosa
• Rotala 'Orange Juice'
• Bucephalandra (buce)

Heteranthera zosterifolia bị bỏ ra lần này. Cây này mọc cực nhanh và không hợp với bố cục kiểu đảo.

Ở hậu cảnh, một mảng Rotala 'Orange Juice' trồng ở giữa để sau này thành khối đỏ. Hai bên là Micranthemum umbrosum, lên dày thì tỉa thành khối tròn. Rêu weeping moss quấn quanh lũa và đá, buce gắn xen vào. Rêu xanh tươi đi cùng buce trông rất đẹp. Sau khi trồng xong bể aquasoil, bể nền đất được trồng y như vậy, chia lượng cây gần bằng nhau để hai bể xuất phát ngang nhau.

Tận dụng đồ từ bể cũ

Khi tháo bể cũ, có mấy thứ nên giữ lại thay vì bỏ:

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:30 Bể thủy sinh cây xanh rậm đang chạy ổn định trên kệ gỗ.

• Lọc: lọc của hai bể cũ được gắn sang chạy tạm ở một bể khác. Vi sinh trong lọc còn sống, gắn lại vào bể mới sẽ giúp bể vào chu trình nhanh hơn.
• Phân nền cũ: aquasoil mới dùng 70 ngày vẫn còn tốt, có thể cất lại làm lớp lót cho bể sau.
• Tép: tép cherry và tép amano được chuyển sang bể khác ở tạm cho tới khi bể mới chạy xong chu trình. Lúc bắt tép, mấy con cherry cái đầu tiên đều đang ôm trứng. Nếu để tép con nở ra rồi mới tháo bể thì việc bắt hết chúng sẽ rất cực.

Ba ngày đầu sau khi set

Sau ba ngày, cả hai bể đều ổn. Cách chăm hai bể giai đoạn này như sau:

• Thay nước hằng ngày. Bể aquasoil cần thay vì nền nhả nhiều dinh dưỡng ra nước. Bể nền đất chưa rõ có cần thay nhiều vậy không, nhưng vẫn thay cho hai bể giống nhau.
• Đèn 8 tiếng mỗi ngày, cường độ 60%. Dự định sau khoảng một tuần sẽ tăng thêm 5–10% rồi tăng từ từ.
• Thả thêm cây nổi để hút bớt dinh dưỡng dư trong nước.

Nước bể aquasoil hơi ngả xanh. Màu này đến từ nền. Lần nào dùng Neo Soil thì giai đoạn đầu cũng thấy hiện tượng này, và thay nước hằng ngày có vẻ giúp nước bớt xanh. Bể nền đất thì nước trong vắt.

Thông số đo được: cả hai bể amoniac bằng 0. Bể aquasoil có ít nitrite và nitrate rất cao, đúng như dự đoán với loại nền giàu dinh dưỡng. Bể nền đất không có nitrite và nitrate chỉ một chút. Trên Marsilea đã thấy hình như có lá mới, nhưng ba ngày thì còn quá sớm để nói gì về tốc độ lên cây.

Dự đoán hiện tại là bể aquasoil sẽ lên nhanh hơn lúc đầu vì nhiều dinh dưỡng đã ở sẵn trong nước. Bể nền đất có thể bứt lên sau khi rễ cây đâm tới lớp đất. Đây mới là phỏng đoán, kết quả thật phải chờ vài tuần nữa.

Bắt đầu từ đâu

1. Nếu muốn thử nền đất, mua một bao đất trồng súng, mở ra kiểm tra độ mịn và nhặt cục to trước khi dùng.
2. Chuẩn bị đủ sỏi hoặc cát để phủ một lớp thật dày lên đất. Bể 20 lít cần hơn một bao sỏi tép.
3. Giữ lọc của bể cũ chạy ở bể khác để có sẵn vi sinh cho bể mới.
4. Tuần đầu, đo amoniac, nitrite, nitrate và thay nước thường xuyên, nhất là khi dùng aquasoil.