Chuyển cá sang bể mới mà không phải chạy lại vi sinh

Đổi bể, dời kệ hay nâng cấp lọc thì sớm muộn gì cũng phải chuyển cá. Cái khó là bể mới chưa có vi sinh. Nếu set bể mới tinh rồi chờ chạy vi sinh vài tuần thì cá phải ở tạm đâu đó suốt thời gian ấy.

Có một cách đơn giản hơn nhiều: mang luôn vật liệu lọc đã chạy vi sinh từ bể cũ sang lọc của bể mới. Làm đúng thì cá có thể chuyển sang ngay trong ngày. Bài này đi qua từng bước, từ chuẩn bị lọc, chuyển vật liệu, bắt cá cho tới khiêng bể.

Vì sao mang vật liệu lọc cũ sang là đủ

Vi khuẩn có lợi trong bể không trôi nổi trong nước. Chúng cần một bề mặt để bám và sống. Phần lớn lượng vi khuẩn này nằm trong lọc, trên sứ lọc, nham thạch, bóng lọc và cả mút lọc.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:08 Các viên bóng lọc nằm trong ngăn lọc dưới ánh đèn xanh.

Vì vậy, chỗ nào vi sinh đang bám thì mang chỗ đó sang. Một bể mới nhận đủ vật liệu đã chạy vi sinh sẽ có sẵn hệ vi sinh để xử lý chất thải của cá ngay từ ngày đầu.

Nhiều người chỉ nhớ chuyển sứ lọc mà quên mút. Thật ra mút lọc lấy từ lọc cũ cũng đầy vi khuẩn chẳng kém gì bóng lọc. Vật liệu sinh học có thể là mút, sứ hay bất cứ thứ gì có bề mặt cho vi khuẩn bám. Một miếng mút hay một lọc vi sinh (sponge filter) đã chạy vi sinh rất quý. Bạn có thể dùng nó để mồi vi sinh cho những lọc khác về sau.

Chuẩn bị lọc cho bể mới

Lọc ở bể mới cần chạy sẵn trước khi thả cá. Một kiểu lọc ngăn tràn tự làm đặt trên nóc bể chạy theo thứ tự sau:

1. Nước bơm vào ngăn đầu, đi qua mút để lọc cơ học.
2. Nước sang ngăn giữa chứa vật liệu sinh học. Đây là chỗ đổ vật liệu đã chạy vi sinh từ bể cũ vào.
3. Ngăn cuối để trống. Bạn có thể bỏ vật liệu lọc hóa học như than hoạt tính để nước trong hơn, hoặc đặt sưởi vào đó.
4. Nước tràn qua lỗ thoát rồi chảy ngược về bể.

Ưu điểm của kiểu lọc này là nó vẫn chạy bình thường dù mực nước trong bể cao hay thấp. Có nắp đậy và gia cố cẩn thận thì lọc chạy gần như không có tiếng động.

Chọn lọc đủ công suất

Lọc nào cũng làm được việc, miễn là chọn đúng cỡ so với bể. Với lọc mua sẵn, con số in trên hộp thường lạc quan. Một quy tắc dễ nhớ là tính công suất thật bằng khoảng một nửa con số nhà sản xuất ghi.

Ví dụ, lọc treo thành AquaClear 110 ghi dùng cho bể khoảng 380–415 lít. Theo quy tắc trên thì nó chỉ nên gánh bể chừng 190–210 lít. Bể lớn hơn thì chạy hai cái là hợp lý.

Nhìn lượng vật liệu là thấy khác biệt. Toàn bộ vật liệu của hai lọc treo thành đổ vào lọc ngăn tràn tự làm chưa phủ kín đáy ngăn. Lọc ngăn tự làm chứa được khoảng bốn lần lượng vật liệu đó mà lại tốn ít điện hơn.

Các bước chuyển vật liệu lọc và cá

1. Đặt bể mới vào chỗ, châm nước mới và cho lọc chạy.
2. Mở lọc của bể cũ, lấy toàn bộ vật liệu sinh học ra. Đổ thẳng vào ngăn sinh học của lọc bể mới.
3. Lấy luôn mút lọc của lọc cũ bỏ sang, đừng xả bỏ hay rửa kỹ.
4. Khi lọc mới đã có vật liệu và chạy ổn định thì bắt cá chuyển sang.
5. Sau khi cá đã ở yên bể mới, mới tháo dọn bể cũ.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:39 Vật liệu lọc được lấy ra từ hệ thống lọc để chuyển sang.
• Xem video từ ▶ 4:13 Các viên vật liệu lọc sinh học trắng xếp trong ngăn lọc.

Bắt cá sao cho cá ít bị sốc

Mỗi loài phản ứng một kiểu khi thấy vợt. Cá oscar quen người, nhiều con tưởng trong vợt có thức ăn nên tự bơi vào. Những loài như vậy bắt rất nhẹ nhàng.

Cá nóc thì cần cẩn thận hơn. Có lẽ cách tốt nhất là dùng hộp hoặc ca múc cá lên mà vẫn để cá ở trong nước, để cá ít có lý do phồng lên. Cá nóc vẫn hay phồng thử để tập cơ, nên thấy cá phồng một lần chưa hẳn là chuyện lớn. Điều nên tránh là rượt đuổi cá quanh bể quá lâu.

Sau khi chuyển, quan sát cá vài giờ. Cá bơi bình thường, không nằm thở dốc là dấu hiệu chuyển ổn.

Khiêng bể an toàn

• Rút hết nước trước khi khiêng. Bể có nước vừa nặng vừa dễ nứt kính.
• Dọn sạch bể trước khi nhấc để bớt trọng lượng và dễ cầm.
• Giác hút chuyên dùng để khiêng kính giúp cầm chắc hơn nhiều. Loại tốt chịu khoảng 300 kg mỗi cái, trong khi một bể trống cỡ lớn chỉ nặng cỡ 90 kg.
• Bể lớn hay kệ cao thì gọi thêm người phụ, đừng cố một mình.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra lọc của bể mới xem có đủ chỗ chứa hết vật liệu sinh học và mút của lọc cũ không.
2. Tính lại công suất lọc theo quy tắc lấy một nửa con số ghi trên hộp, thiếu thì thêm lọc.
3. Cho lọc bể mới chạy trước, chuyển vật liệu sang rồi mới bắt cá.
4. Chuẩn bị sẵn hộp hay ca cho những loài nhạy cảm như cá nóc trước khi bắt.