Trị rêu hại bằng cá, tép, ốc ăn rêu cho bể thủy sinh

Rêu hại là thứ gần như ai chơi thủy sinh cũng phải đối mặt. Có ba hướng xử lý: cơ học (vớt, cạo, tỉa, thay nước), hóa học (thuốc diệt rêu) và sinh học (nuôi các loài ăn rêu). Bài này nói về hướng thứ ba. Bạn sẽ biết nên chọn con gì, thả lúc nào, thả sao cho chúng sống được, và vì sao không nên trông cậy hoàn toàn vào chúng.

Thả đội dọn bể sớm là cách nhẹ nhàng nhất để rêu không có cơ hội bùng lên. So với thuốc, cách này không làm hại cây hay rêu cảnh.

Nên nuôi cá gì để ăn rêu

Hai loại phổ biến nhất là cá ô tô và cá bút chì. Bể nào mới set cũng nên có hai loại này. Cả hai đều khá khỏe. Cá bút chì đặc biệt dễ nuôi và ít bệnh. Thường sau khi set bể khoảng 5–7 ngày là có thể thả chúng vào.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:59 Cá ô tô bám trên nền cát trong bể thủy sinh.
• Xem video từ ▶ 1:09 Cá nhỏ bơi giữa đám cây thủy sinh xanh trong bể.

Nếu chỗ bạn ở không bán cá ô tô hay bút chì, có thể dùng các loại cá rẻ, dễ kiếm như cá mún hoặc cá bình tích. Chúng ăn rêu được nhưng thải phân rất bẩn. Vì vậy chỉ nên thả chúng vào khi rêu đang bùng phát, xử lý xong thì vớt ra.

Ngoài ra còn có các loại cá dọn bể chuyên dụng. Nhóm này khó nuôi hơn và giá cũng cao, nên cân nhắc kỹ trước khi mua.

Ốc Nerita: chuyên gia ăn tảo silic

Ốc Nerita ăn tảo silic (diatom, lớp nâu bám trên kính, lá và đá) rất tốt. Ốc khỏe, dễ nuôi, và chịu được bể mới. Bạn có thể thả ốc ngay sau khi set bể, hoặc đợi khoảng 2–3 ngày cho chắc.

Nhược điểm là ốc trưởng thành sẽ đẻ trứng khá nhiều, bám lấm tấm lên lũa, đá, kính. Bể sẽ trông bẩn. Ai kỹ tính về thẩm mỹ nên tính trước chuyện này.

Chọn tép ăn rêu: Amano hay tép nội

Tép Amano là cái tên quen thuộc nhất trong việc dọn rêu. Tép hơi đắt, và giai đoạn đầu chưa quen bể thì hay bò ra ngoài. Nếu ngại chuyện đó, bạn có thể chuyển sang các loại tép rẻ hơn:

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:42 Một nhóm tép nhỏ đang được thả trong chiếc phễu nhựa để làm quen nước.

• Tép màu
• Tép thanh mai
• Tép suối

Các loại này ăn rêu khá tốt nếu nuôi mật độ dày. Tuy vậy, tép thanh mai và tép suối đều là tép khai thác ngoài tự nhiên. Chúng ưa nước mát và phải mất thời gian làm quen với môi trường bể. Mua về một thời gian thường sẽ hao hụt một phần, không khỏe bằng Amano.

Thả cá, tép thế nào để chúng không chết

Cá, ốc, tép mua về cần được tập nước trước khi thả. Làm theo các bước sau:

1. Ngâm nguyên bịch vào bể khoảng 10 phút để nhiệt độ trong bịch bằng nước bể.
2. Đổ cá, tép cùng nước trong bịch ra một cái xô.
3. Dùng một đoạn dây sủi khí nhỏ dẫn nước từ bể sang xô, cho nước chảy từ từ để cá tép quen dần với nước mới.
4. Khi chúng đã quen nước thì bắt thả vào bể.

Thả tép rồi mà không thấy đâu

Nhiều người thả tép vào để ăn rêu rồi chẳng bao giờ thấy tép xuất hiện. Tép vốn nhát. Bể có cá thì ban ngày tép sẽ trốn kỹ. Đến đêm, khi tắt đèn, tép mới bò ra ăn rêu. Muốn kiểm tra, bạn soi đèn pin vào bể lúc tối sẽ thấy tép ra ăn rất đông.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:41 Góc bể rậm cây và rêu, nơi tép ẩn nấp ban ngày.
• Xem video từ ▶ 3:45 Cây thủy sinh lá xanh um tùm trong bể, chỗ tép có thể trốn.

Đội ăn rêu không phải là đủ

Cá, ốc, tép giúp giảm rêu hại suốt quá trình chơi, nhưng chúng không giải quyết được mọi chuyện. Bạn vẫn phải kết hợp cách cơ học:

• Thấy rêu hại là vớt hoặc gỡ bằng tay.
• Bể mới set: tuần đầu nên thay nước hằng ngày, mỗi lần khoảng 30–50%.
• Bể đã ổn định: thay nước tối thiểu 1 lần mỗi tuần, có thời gian thì 2 lần.

Lịch thay nước có thể điều chỉnh theo cách của bạn. Mục tiêu cuối cùng là bể không có rêu hại, hoặc chỉ còn chút ít không đáng kể.

Bài học sau một trận đánh rêu

Diệt rêu xong thì bể cũng phải trả giá. Nhiều cây phải cắt tỉa, có khóm đang đẹp cũng phải nhổ bỏ. Rêu cảnh dễ bị vàng do thuốc diệt rêu. Vì vậy phòng rêu luôn nhẹ nhàng hơn chữa. Khi bắt buộc phải xử lý, hãy ưu tiên cách cơ học và sinh học. Thuốc diệt rêu chỉ nên dùng khi thật sự hết cách.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:19 Bể thủy sinh với rêu và cây cảnh xanh um sau khi xử lý rêu hại.

Bắt đầu từ đâu

• Set bể xong 2–3 ngày thì thả vài con ốc Nerita.
• Sau khoảng 5–7 ngày, thả cá ô tô, cá bút chì và một đàn tép ăn rêu, nhớ tập nước cẩn thận.
• Tuần đầu thay nước 30–50% mỗi ngày, sau đó giữ lịch tối thiểu 1 lần mỗi tuần.
• Gặp rêu thì gỡ tay trước, để dành thuốc diệt rêu làm phương án cuối cùng.