Dựng cụm thùng nuôi cá ngoài trời: bố trí, xả nước, sục khí

Nuôi cá trong thùng ngoài trời vào mùa nắng là cách nhiều người chơi dùng để ươm cá, nhân cây và giải phóng chỗ trong nhà. Cái khó là sáu thùng nhựa xếp ngoài sân rất dễ trông lộn xộn. Ống xả, ống khí, ống nước mà đi bừa thì vừa xấu vừa khó bảo trì.

Bài này đi qua phần thô của việc dựng một cụm sáu thùng ngoài trời: chọn thùng, chọn chỗ đặt, làm đường xả, đi ống khí và ống nước, thay bulkhead. Kèm theo là vài điều nên tính trước nếu muốn kéo dài mùa nuôi sang lúc trời lạnh.

Chọn thùng và chỗ đặt thế nào

Thùng hay dùng là loại thùng nhựa cứng có khung lưới bên ngoài, vốn dùng ở các trại cá. Loại thùng cỡ lớn bị rò nước khi đổ đầy ở nhiều nơi đã dùng thử. Loại nửa cỡ thì đến giờ chưa thấy gặp vấn đề. Nếu mua mới, bạn nên ưu tiên loại nhỏ hơn.

Khi chọn chỗ đặt, có mấy điều cần xem:

• Hướng nắng: mặt trời cần chiếu được vào mặt nước. Nếu đặt sát tường nhà có mái hiên, phải xem mái có che mất nắng không.
• Số lượng vừa phải: hứng lên mà xếp quá nhiều thùng thì hàng thùng phải kéo ra xa, trông rất xấu. Sáu thùng xếp gọn dưới mái hiên dễ kiểm soát hơn nhiều.
• Điện và nước: xem gần đó có ổ điện không (cho máy sủi, sau này có thể là sưởi) và vòi nước gần nhất ở đâu.

Thùng cũ cất ngoài trời lâu thường đầy mạng nhện. Lúc lau dọn nhớ đeo găng và nhìn kỹ, vì trong khe thùng có thể có nhện độc.

Làm đường xả trước khi chốt vị trí

Đường xả nên tính đầu tiên. Nếu nền đất đã có độ dốc tự nhiên thì đỡ được rất nhiều việc. Bạn chỉ cần đi ống xả phía sau hàng thùng rồi cho nước chảy xuôi xuống chỗ thoát, ví dụ ra vạt cây cuối sân.

Đừng vội nối vào ống thoát nước mưa từ máng xối. Nếu ống đó vốn đã thoát chậm thì đổ thêm nước xả bể vào chỉ thêm rắc rối. Thùng tái sử dụng thường đã khoan lỗ sẵn theo cách bố trí cũ, nên bạn phải xoay xở đường ống theo các lỗ đó, có khi phải chế thêm vài đoạn nối.

Làm nắp và giữ cho cụm thùng dễ nhìn

Nắp là thứ nên có. Thùng để hở thì chim và sóc có thể rơi vào chết đuối, còn chồn thì vào bắt cá. Nắp tốt còn giữ ấm được phần nào khi trời chuyển lạnh.

Muốn người nhà đồng ý cho đặt thùng ngoài sân, cụm thùng phải trông gọn. Một cách làm là dựng khung gỗ 2x4 phía trước, ốp ván ép, rồi phủ ngoài bằng vật liệu giống tường nhà (ở đây là ván lợp gỗ tuyết tùng), trên có thanh nẹp đậy. Khung này không chịu lực, chỉ để đỡ mặt ốp và thanh nẹp. Mục tiêu là giấu gần hết đường ống, để người đi ngang nhìn vào thấy cá chứ không thấy một mớ ống nhựa.

Đi ống khí và ống cấp nước

Ống khí chính là một ống nhựa chạy dọc phía trên, cao hơn miệng thùng. Mỗi thùng khoan một lỗ nhỏ trên ống chính (cỡ mũi 5 mm) rồi luồn dây khí xuống. Mấy mẹo nhỏ:

1. Khoan lỗ ở giữa mỗi thùng để dây khí với tới dễ.
2. Có thể khoan hết các lỗ trước rồi mới vặn dây. Cũng có thể kẹp đầu dây vào máy khoan, chạy tốc độ thấp để vặn dây vào lỗ. Cách này không phải thay mũi khoan, nhưng phải căn thật thẳng.
3. Dùng kìm chỉnh lại cho các dây thẳng hàng.

Ống cấp nước dùng loại ống nhựa nhỏ như ống cấp cho máy làm đá tủ lạnh, đi ngay trên ống khí. Có thể luồn dây rút qua khe giữa các tấm ván ốp để giữ ống. Cách này chắc hơn dùng kẹp nhựa, vốn hay gãy. Nhớ giữ ống dốc đều về một phía. Hy vọng là khi trời lạnh, nước trong ống tự chảy hết và không phải xả tay, nhưng điều này còn phải chờ qua mùa đông mới biết.

Giai đoạn đầu chỉ cần mở van lấy nước lạnh là đủ. Nếu bộ điều nhiệt nằm xa, muốn có nước ấm thì phải mua thêm bộ điều khiển hoặc kéo ống rất dài. Phương án gọn hơn là khoan xuyên tường ở góc gần nhất, sau này gắn van trộn nhiệt tại đó. Về lâu dài có thể gắn thiết bị thay nước tự động vào vòi. Hiện đã có loại rẻ hơn và dễ lắp hơn trước.

Thay bulkhead và lắp đường xả

Bulkhead cũ đã dán keo, phơi nắng lâu, ren bám đầy đất, mà khung lưới bên ngoài lại chỉ chừa một khoảng nhỏ để cầm. Tháo ra rất cực và dễ trầy tay, nên đeo găng. Thay bulkhead mới rồi lắp đường xả:

1. Dán bulkhead vào thùng.
2. Nối ống từ bulkhead chạy ngang rồi đổ xuống đường xả chung phía sau.
3. Cố định đầu ống bằng dây rút, không dán cứng. Như vậy vẫn nhấc ra được khi cần cắt nối cho thùng kế bên.

Vì không nối cứng nên thùng vẫn xê dịch được chút ít để căn cho thẳng hàng. Cũng nhờ vậy, thùng nào cần sửa thì tháo riêng thùng đó.

Làm sao cho nhanh

Ngồi lên kế hoạch khoảng hai tiếng, liệt kê đủ phụ kiện rồi mua một lần. Sau đó bày một bàn làm việc với đủ ống, keo, co nối, gỗ khung và làm theo kiểu dây chuyền. Đường ống sáu thùng giống hệt nhau nên làm hàng loạt nhanh hơn hẳn làm xong từng thùng. Phụ kiện ống giờ đắt hơn trước nhiều, nên tính kỹ để khỏi mua thừa.

Muốn nuôi sang mùa lạnh thì cần tính gì

Phần lớn người chơi chỉ nuôi thùng ngoài trời vào mùa ấm. Nếu muốn giữ một số loài cận nhiệt qua đông ở nơi lạnh, bạn có thể cân nhắc mấy hướng sau, tất cả đều còn ở mức thử:

• Sưởi: nếu nguồn điện dư, có thể đặt sưởi công suất lớn (cỡ 600 W) cho mỗi thùng khi cần.
• Dây sưởi chống đóng băng: quấn quanh ống xả và ống cấp để ống không đóng băng.
• Tấm nhựa hai lớp, tấm nhà kính: làm nắp hoặc che chắn để kéo dài mùa nuôi.
• Nước ấm khi thay: cấp được nước khoảng 25–26°C thì tốt, nhưng đó là cả một dự án riêng.

Bơm khí ấm vào dưới nắp thì gần như vô ích. Kể cả khi giữ được khí ấm dưới nắp, nước chỉ ấm thêm khoảng 1/4 đến 1/2 độ, nhiều khả năng là độ F, tức chưa tới nửa độ C. Nước giếng mùa đông cũng rất lạnh, nên chuyện thay nước lúc trời rét cần thử dần mới biết làm thế nào cho hợp.

Nuôi gì trong thùng ngoài trời

Rong đuôi chồn (guppy grass) mọc rất mạnh trong thùng ngoài trời. Đây là nguồn cây dồi dào nếu bạn cần nhiều. Về cá, những loài định thử là cá medaka (rice fish), bạch vân vây dài và cá vàng. Có ý kiến cho rằng medaka đẻ ngoài trời dễ hơn trong nhà, nhưng đó vẫn là điều cần thử để kiểm chứng.

Bắt đầu từ đâu

1. Chọn chỗ có nắng, có độ dốc tự nhiên, gần điện và nước. Đặt thử thùng trước khi đi ống.
2. Làm xong đường xả và đường cấp nước tối thiểu, để ít nhất là đổ nước vào bằng vòi và xả ra được.
3. Đi ống khí, làm nắp, rồi mới bỏ lọc bông vào chạy vi sinh trước khi thả cá.
4. Sau cùng mới tính đến mặt ốp trang trí và thiết bị thay nước tự động.