Set bể nước đen kiểu tự nhiên cho cá Sundadanio axelrodii

Bể nước đen (blackwater) là kiểu bể có nước màu trà do tannin tiết ra từ lũa, cành cây và lá khô. Bể trong bài dành cho cá Sundadanio axelrodii, hay được gọi là blue neon rasbora.

Bài này đi qua toàn bộ quá trình set một bể cube nhỏ theo kiểu tự nhiên, gần với biotope: dựng bố cục bằng đá, lũa và cành khô, làm nền, trồng cây, tạo màu nước, rồi chỉnh nước và thuần cá cho một loài khá nhạy cảm.

Bể và thiết bị dùng những gì

Bể là UNS 30C, một bể cube kính siêu trong, keo silicone trong suốt, đi kèm tấm lót xốp khá dày. Đèn là Twinstar dòng B, lọc là lọc treo (hang on the back, HOB). Lúc đầu có tính dán phông đen vì đây là bể nước đen, nhưng cuối cùng chọn phông trắng cho đồng bộ với các bể khác trên kệ.

Nếu có sẵn một bể cũ đang chạy, bạn có thể tháo lọc của bể đó ra và cho chạy tiếp ở chỗ khác trong lúc chuẩn bị bể mới. Cách này giữ cho vi sinh có lợi trong lọc còn sống, nhờ vậy bể mới chạy nhanh hơn.

Dựng bố cục bằng đá, lũa và cành khô

Ý tưởng là làm một phiên bản thu nhỏ của bể nông kiểu Nam Mỹ, nhưng theo chủ đề châu Á. Lũa centurion bị bỏ qua vì từng gây nhiều rắc rối với nấm mốc và làm đục nước. Đá thì dùng đá lava đen.

1. Đặt đá trước. Viên chính là relief stone, một loại đá lava đen đặc hơn và nhiều vân hơn lava thường. Đặt viên to lệch sang một bên, viên nhỏ ở giữa. Phía sau dùng một viên lava thường để chặn khe, vì phía sau sẽ đổ phân nền còn phía trước là cát trang trí.
2. Thêm lũa. Khúc lũa dùng cho bể này đã nằm ngâm nhiều tháng trong một bể giữ cây nên có rêu bám đầy. Trước khi dùng, khúc lũa được thả vào một bể có tép vì dính chút rêu hại, và tép đã dọn sạch.
3. Lấp khe giữa đá và lũa bằng sỏi nhỏ (sỏi Druid của WIO), rải quanh chân bố cục.
4. Thêm cành và rễ khô nhỏ. Bạn có thể dùng loại đóng túi như WIO elder root, hoặc tự nhặt cành khô trong rừng. Chính những cành nhỏ này làm bố cục bớt \"kiểu aquascape\" và trông tự nhiên hẳn.
5. Dán keo cố định toàn bộ cành vì chúng đều khô và sẽ nổi lên khi đổ nước.

Nếu các cành tạo ra một khe hở như đường hầm nhỏ, nên trồng một cây phía sau khe đó để bố cục có thêm chiều sâu.

Bố cục cuối cùng chỉ gồm hai viên đá lava và vài cành nhỏ. Với bể nước đen thì vậy là đủ. Không cần làm chi tiết quá kỹ, vì khi có cây nổi và màu tannin thì một nửa bố cục sẽ khó nhìn thấy.

Làm nền: cát phía trước, phân nền phía sau

Phía trước dùng WIO Biotope Bed Mere, một hỗn hợp cát vàng cam lẫn cành vụn, sỏi và đá cuội nhỏ. Loại này khá bẩn và nhiều bụi, nên phải rửa trước khi đổ vào bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:30 Hỗn hợp cát vàng cam lẫn cành vụn, sỏi và đá cuội nhỏ.
• Xem video từ ▶ 9:30 Lớp phân nền đen được lót dưới đáy bể phía sau.

Phía sau là phân nền. Dưới đáy lót một ít phân nền cũ lấy từ bể vừa tháo, sau đó phủ phân nền mới lên trên. Phân nền cũ chứa sẵn nhiều vi sinh có lợi, nên bể có vi sinh ngay từ đầu, thả cá được sớm hơn và có thể ít gặp rêu hại hơn. Chỉ cần một ít là đủ.

Đổ nước và làm trong nước

Sau khi xong bố cục và nền, đổ nước đầy bể rồi chạy lọc. Đổ nước xong sẽ dễ nhìn bố cục hơn và dễ tính chuyện trồng cây gì. Nếu nước hơi đục, có thể châm Seachem Clarity rồi chờ nước trong. Bể này để nguyên một tuần trước khi trồng cây. Không cần vội, khoảng thời gian chờ còn giúp có thêm thời gian nghĩ về cây.

Chọn cây và trồng cây

Bể nước đen vẫn nên có chút màu xanh. Các cây được dùng:

Trong video

• Xem video từ ▶ 13:00 Cận cảnh java fern và cây xanh bám quanh khúc lũa và đá lava.
• Xem video từ ▶ 13:50 Bể sau khi trồng xong: java fern bên trái, giant hair grass ở hậu cảnh.

• Giant hair grass trồng ở hậu cảnh. Mới một bụi thôi đã làm cả bể có sức sống.
• Dương xỉ java (java fern) chia đôi chậu, một phần đặt bên trái, một phần sau khúc lũa. Java fern là cây khó trồng hỏng.
• Cryptocoryne albida brown trồng lẫn với giant hair grass, sao cho lá nhô qua đỉnh đá lava.
• Crypt nhỏ và Bucephalandra nhỏ lấy lại từ bể cũ, trồng ở tiền cảnh.
• Rêu lấy từ một bể khác để lấp một khe hở phía sau, nơi ánh sáng lọt qua trông kỳ.
• Cây nổi thả lại sau cùng.

Bể này trồng hậu cảnh trước, xong mới tới tiền cảnh. Cây nào trồng thử thấy không hợp thì bỏ ra, không cần cố nhét vào bể.

Tạo màu nước đen bằng mulch và lá bàng

1. Cho mulch gồm vụn cành và vụn vỏ cây vào một xô nhỏ.
2. Đổ nước sôi vào và để ngâm một lúc. Có thể thêm vài lá bàng (catappa) vào ngâm cùng.
3. Đổ cả xác mulch lẫn nước đã ngả màu vào bể.

Thay nước nhiều thì màu tannin sẽ nhạt đi. Sau mấy lần thay nước liên tục để chỉnh thông số cho cá, nước bể mất gần hết màu, nên cần tạo màu lại.

Trồng trầu bà trên lọc treo

Một thử nghiệm thêm là trồng trầu bà (pothos) mọc ra từ lọc treo. Rũ sạch đất khỏi chậu chỉ để lại rễ, rồi đặt rễ vào lọc treo. Đây chỉ là thử, chưa chắc cây sẽ sống tốt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 16:00 Cây trầu bà còn trong chậu, chuẩn bị đem trồng thử.
• Xem video từ ▶ 16:10 Rũ sạch đất khỏi rễ trầu bà trong thau trước khi đặt vào lọc.

Mua cá và chỉnh nước cho loài nhạy cảm

Với loài cá ít phổ biến, nên tìm được nơi bán trước khi set bể. Bể này đã chạy xong mà các tiệm quanh nhà đều không có cá, phải tìm tới một tiệm chuyên cá hiếm. Ở đó có hai loài gần giống nhau, và Sundadanio axelrodii được chọn vì có vẻ nhiều màu xanh hơn. Bể thả 10 con.

Cá này là cá bắt tự nhiên và khá nhạy cảm. Tiệm nuôi chúng bằng nước RO (nước lọc thẩm thấu ngược), còn bể thì set bằng nước máy. Vì vậy cần đưa thông số nước bể về gần với nước ở tiệm:

1. Hỏi tiệm trước xem họ nuôi cá ở thông số nước nào.
2. Thay nước bằng nước RO nguyên chất vài lần trước khi thả. Bể này thay ba lần trong vòng chưa tới 24 giờ.
3. Đo TDS. Ban đầu bể khoảng 133, còn nước ở tiệm khoảng 55, tức gần gấp ba. Sau lần thay cuối, TDS bể xuống còn 76, gần với 55 hơn nhiều.
4. Nhỏ giọt thuần cá: lấy một đoạn dây hơi, thắt một nút để nước chảy thật chậm, cho nước bể nhỏ từng giọt vào túi cá trong khoảng hai ba tiếng.

Có thể chỉ thuần cá cho quen với TDS cao hơn một chút, nhưng với loài nhạy cảm thì chỉnh nước cho khớp là cách an toàn hơn. Thả vào bể mới, cá chạy ngay vào chỗ trốn phía sau. Chuyện này là bình thường, cứ để chúng có thời gian quen dần.