Cá neon xanh lục

Bạn nên dùng bể có đáy từ 45 × 30 cm trở lên (khoảng 41 lít).2

Bể nano là lựa chọn hợp lý để thả một đàn cá nhỏ lấp lánh như ngọc này.3

Nước đen rất mềm và có tính axit là lý tưởng.

• pH 4,5 – 6,5
• GH ≤ 4 °d
• KH ≤ 2 °d
• TDS < 100 ppm
• Nhiệt độ: 24 – 28 °C; nhiệt độ ấm ổn định giúp tăng màu sắc và sức sống cho cá.

Cung cấp nguồn nước sạch, ổn định với dòng chảy tối thiểu, ánh sáng dịu, cùng đồ trang trí tự nhiên như lũa, vật liệu thực vật (botanicals) và lá mục để mô phỏng môi trường suối rừng của chúng.1

• Nhiệt độ: 24–27°C. Nhiệt độ ở môi trường sống tự nhiên của chúng đã được đo trong khoảng 24,6–35,2°C, và có thể loài này đã tiến hóa để chịu được nhiệt độ cao (Marshall et al., 2011)
• pH: 3,0–6,5
• Độ cứng: 1–8 dGH2

Nhìn chung loài này nuôi không khó. Dù vậy bạn vẫn cần cẩn thận một chút, vì cá bán ngoài thị trường đều là cá đánh bắt tự nhiên. Chúng có thể khá nhạy cảm, nhất là giai đoạn mới nhập về.

Có lẽ chúng đẹp nhất khi thả trong bể trồng dày cây, hoặc bể bố cục kiểu tự nhiên với nền cát, thêm vài nhánh lũa dạng rễ và cành.

Rải thêm lá khô sẽ làm bể trông tự nhiên hơn. Lá khô cũng tạo thêm chỗ trốn cho cá. Khi lá phân hủy, các quần thể vi sinh vật sẽ phát triển trên đó.

Đám vi sinh này có thể là nguồn thức ăn phụ rất quý cho cá bột. Chất humic do lá mục tiết ra cũng được coi là có lợi. Quả tống quá sủi (alder cone) cũng có tác dụng tương tự.

Bạn không cần dùng than bùn tự nhiên. Khai thác than bùn vừa không bền vững vừa tàn phá môi trường.

Loài này có vẻ sống khỏe nhất dưới ánh sáng khá tối. Bạn vẫn có thể trồng các loại cây chịu được điều kiện đó như Microsorum, Taxiphyllum hoặc Cryptocoryne spp. Cá cũng thích có cây nổi, chẳng hạn Ceratopteris spp.

Chúng cũng nhạy cảm khi chất lượng nước dao động hoặc xấu đi. Tuyệt đối không thả chúng vào bể chưa chạy ổn định hệ vi sinh.2

Là loài ăn tạp, săn mồi cực nhỏ. Cho ăn cám viên siêu nhỏ chất lượng cao, vụn thức ăn dạng mảnh, cùng thức ăn sống hoặc đông lạnh cỡ nhỏ như daphnia, artemia mới nở và cyclops. Chế độ ăn đa dạng giúp duy trì ánh xanh lục–xanh lam rực rỡ của cá.1

Nhiều khả năng đây là loài ăn tạp. Ngoài tự nhiên, chúng ăn động vật không xương sống nhỏ, giáp xác, tảo sợi, trái cây rụng và những thứ tương tự.

Trong bể, chúng có thể sống được nếu chỉ ăn thức ăn khô. Nhưng cũng như phần lớn các loài cá, chúng khỏe nhất khi được ăn đa dạng. Thực đơn nên có thêm thức ăn tươi sống và đông lạnh như trùng huyết (ấu trùng muỗi lắc), bọ gậy, Daphnia, Moina và các loại tương tự.2

Cực kỳ hiền hòa và nên nuôi thành đàn tối thiểu 8–10 con. Bạn cùng bể phù hợp gồm các loài nhỏ, hiền sống ở nước đen như Hyphessobrycon amapaensis, Boraras, Corydoras pygmaeus hoặc cá apistogramma lùn. Tránh các loài cá lớn hoặc hung dữ có thể làm cá sợ hãi hoặc tranh mồi.1

Loài này hiền với các loài khác. Tuy vậy chúng không hợp lắm với bể cộng đồng, vì thân quá nhỏ và yêu cầu nuôi khá kén.

Tốt nhất là nuôi riêng. Nếu muốn nuôi chung thì chỉ nên ghép với các loài characid tí hon, hiền lành, và các loài cá da trơn họ callichthyid hoặc loricariid cỡ nhỏ.

Chúng thích sống thành bầy và tự kết đàn ngoài tự nhiên. Vì vậy bạn nên mua ít nhất 8-10 con. Đàn đông thì cá bớt nhát và có nhiều hành vi thú vị hơn để ngắm.2

Cá cái trưởng thành thường có thân tròn hơn thấy rõ và to hơn cá đực một chút.2

Là loài khó sinh sản. Cần nước rất mềm, có tính axit và ánh sáng mờ. Dùng bể sinh sản riêng với cây lá nhỏ hoặc búi sinh sản (spawning mop). Trứng được rải giữa các cây; sau đó vớt cá bố mẹ ra để tránh chúng ăn trứng. Trứng nở sau 24–36 giờ; cá con mỏng manh và nên được cho ăn trùng lông (infusoria) hoặc nước xanh cho đến khi đủ lớn để ăn artemia mới nở.1

Có nguồn gốc từ thượng lưu lưu vực sông Rio Negro và sông Orinoco ở Nam Mỹ.1

Người ta đã ghi nhận loài này ở đoạn trung và thượng lưu sông Negro, Brazil, phía trên cửa sông Branco là nhánh chính của sông Negro. Chúng cũng có ở hệ thống Río Orinoco, vùng biên giới giữa Venezuela và Colombia, trong đoạn từ San Fernando de Atabapo đến cửa Río Meta.

Địa điểm mẫu chuẩn ban đầu ghi là 'Rio Purus, Manaus, Brazil'. Về sau địa điểm này được sửa lại thành rio Jufaris, một nhánh của sông Negro nằm ngay phía trên chỗ sông Negro hợp lưu với sông Branco, thuộc bang Amazonas, Brazil.2

Loài cá này có nguồn gốc từ Brazil và Colombia.3

Cá sống ở các nhánh sông nước đen chảy chậm, có bóng râm, giàu tannin và lá mục.1

Khác với hai loài cùng chi là P. innesi và P. axelrodi, loài này chỉ sống ở nước đen. Chúng thường chỉ có mặt ở đoạn thượng nguồn của các nhánh sông, thuộc vùng đất cao (terra firme).

Những nơi như vậy thường có dòng chảy chậm đến vừa. Cây cối ven bờ mọc dày, nhiều chỗ rủ hẳn ra mặt nước. Nền là cát, phủ đầy cành cây gãy, rễ cây và lá rụng.

Nước ở đây thường có tính axit, KH và độ dẫn điện gần như bằng không. Nước có màu nâu do chất humic tiết ra từ xác hữu cơ đang phân hủy.

Vùng phân bố của loài này gần giống P. axelrodi, nhưng người ta không gặp hai loài sống chung một chỗ. P. simulans cũng thường sống ở vùng nước ấm hơn.2

Paracheirodon simulans có nguồn gốc từ môi trường nước đen giàu tannin rất đặc thù. Cá nhạy cảm với thay đổi đột ngột về pH hoặc độ cứng và chỉ nên thả vào hồ đã trưởng thành, ổn định. Cá phát triển tốt trong điều kiện yên tĩnh, ánh sáng yếu, nước mềm và sống tốt nhất trong hệ thủy sinh đã ổn định lâu.1

Loài này chưa được nhân giống thương mại. Vì thế chúng hiếm gặp hơn và thường đắt hơn các loài cùng chi.

Đôi khi chúng được bán dưới tên 'cá neon giả' hoặc 'cá neon xanh lam'.

Giống mọi loài trong chi, một số cá hoang dã có các vảy ánh kim màu vàng, số lượng mỗi con một khác. Người ta bán những con này dưới tên P. simulans 'platinum' hoặc 'gold'. Hiện tượng này có xảy ra ngoài tự nhiên, nhưng người ta cho rằng thủ phạm là một loại ký sinh trùng kích thích vảy tích nhiều guanin hơn.

Theo Weitzman và Fink (1983), có thể phân biệt P. simulans với hai loài cùng chi là P. innesi và P. axelrodi qua tổ hợp các đặc điểm sau: xương tiền hàm trên có 2 hàng răng tách bạch, hàng ngoài có 1 hoặc đôi khi 2 răng hình nón, hàng trong có 4-5 răng nhiều mấu, mỗi răng có 5-9 mấu, xương hàm trên thường không có răng, đôi khi có 1 răng hình nón, vây lưng có 7-8 tia phân nhánh (thường là 8), vây ngực có 7-9 tia phân nhánh (thường là 8), vây bụng có 5-6 tia phân nhánh (thường là 6), và ở cá sống, sọc bên màu xanh lam-lục kết thúc ở gốc vây đuôi.

Với người chơi cá, có lẽ những khác biệt nhỏ về màu sắc mới là thứ dễ dùng hơn. So với cả P. innesi và P. axelrodi, sọc bên của P. simulans ngả xanh lục hơn (hai loài kia ngả xanh lam hơn). Sọc này phủ nhiều hơn lên vùng mắt và đầu, và kéo dài tới gốc vây đuôi (hai loài kia sọc dừng trước gốc vây đuôi). Phần sắc tố đỏ hai bên thân của P. simulans cũng ít hơn và tương đối nhạt hơn, trong khi hai loài kia có nhiều đỏ hơn và đỏ tươi hơn.

Lịch sử phân loại của cả ba loài khá rắc rối. Các tác giả trước đây như Géry (1960, 1977) thường xếp chúng vào ba chi riêng, lần lượt là Hypessobrycon simulans, Cheirodon axelrodi và Paracheirodon innesi. Cách xếp này chủ yếu dựa vào hình thái răng, theo hệ thống do Eigenmann (1915) đề xuất.

Một số tác giả khác như Madsen (1975) xếp cả P. axelrodi lẫn P. simulans vào chi Cheirodon. Còn van Ramshorst (1981) thì xếp luôn cả P. innesi vào Cheirodon.

Weitzman và Fink (1983) là những người đầu tiên đưa ra bằng chứng cho thấy Paracheirodon là một nhóm đơn ngành gồm cả ba loài. Bằng chứng gồm một số đặc điểm về xương và kiểu màu đặc trưng của chúng. Kiểu màu này gồm một sọc bên màu xanh lam hoặc xanh lam-lục rực rỡ, sắc tố đỏ dày đặc trên thân nhưng chỉ nằm ở phần dưới sọc bên, và một dải tế bào sắc tố nâu sẫm hoặc đen nằm bên dưới sọc bên và lan lên phía lưng.

Có vẻ như người ta đã phát hiện một loài Paracheirodon thứ tư tại một địa điểm duy nhất trong hệ thống sông Purus. Dòng chính của sông Purus đổ vào Amazon ở phía trên cửa sông Negro. Hiện chưa có thêm nhiều thông tin về loài này.

Quan hệ họ hàng gần của Paracheirodon trong họ Characidae vẫn chưa được xác nhận đầy đủ. Phần lớn các tác giả gần đây xếp nhóm này vào diện incertae sedis.

Trong phân tích phát sinh loài bằng dữ liệu phân tử của Oliveira và cộng sự (2011), P. axelrodi có quan hệ gần nhất với một số loài Hyphessobrycon (cụ thể là H. eques và H. megalopterus) trong số các loài có mặt trong nghiên cứu.

Theo giả thuyết của Ikeda và Kohshima (2009), sọc bên xanh lam rực rỡ ở Paracheirodon spp. có thể đã tiến hóa để giúp cá tránh kẻ săn mồi. Giả thuyết này được công bố sau khi hai nhà nghiên cứu khảo sát trực tiếp loài cá này ở các suối nước đen gần Requena, vùng Amazon thuộc Peru, và quan sát cá hoang dã nuôi trong bể ở nhiều điều kiện khác nhau.

Họ nhận thấy trong nước đen, sọc bên sáng màu của P. innesi khá khó thấy. Sọc chỉ nổi bật khi nhìn từ một góc hẹp, khoảng 30° so với đường chân trời. Sọc sáng phản chiếu lên mặt dưới của mặt nước thành những ảnh gương sáng, và nhờ đó có thể làm kẻ săn mồi rối mắt.

Phần lớn các loài characid có kiểu màu sọc dọc thân đều mang sọc bên màu sẫm, bên trên là một sọc sáng hơn. Ở Paracheirodon thì ngược lại. Kiểu màu đảo ngược này có thể là sự thích nghi để tạo ra những ảnh phản chiếu như vậy.

Cá cũng có thể chỉnh độ đậm nhạt của toàn bộ màu sắc ở một mức nhất định. Ở nơi sáng, nền hoặc phông nhạt màu và nước trong, cá chuyển sang nhạt hơn. Ban đêm, màu cá xỉn đi và sọc bên chuyển sang tím. Đây cũng có thể là cách để cá khó bị phát hiện hơn.2