Tự làm bể cá bàn trà bằng mica: nắp, chân đế, đèn và lọc

Bể cá bàn trà là kiểu bể nằm ngang, nhìn từ trên xuống, có mặt kính hoặc mica phủ kín bên trên để đặt đồ như một cái bàn bình thường. Món này đẹp và dễ gây chú ý trong phòng khách. Khó nhất là làm sao cho mặt bàn không bị đọng hơi nước, dây điện không lòi ra lung tung và bể vẫn dễ chăm.

Phần dưới đây đi lần lượt từ khâu gia công mica, làm nắp, chân đế, đèn, cho tới bộ lọc sủi tự chế. Bạn không cần làm giống hệt từng chi tiết. Nắm được cách làm rồi thì cứ điều chỉnh theo ý mình.

Thiết kế nắp và vách bể thế nào cho ra dáng bàn trà

Khi mica đã cắt theo kích thước, đừng dán ngay. Bạn nên ráp thử toàn bộ các tấm và kiểm tra xem mọi cạnh có khớp nhau không. Mọi mép phải thẳng hàng tuyệt đối.

Tấm nắp nên rộng hơn thân bể, chừa một vành khoảng 5 cm chạy quanh bốn phía. Nếu nắp chỉ bằng đúng miệng bể thì nhìn vào chỉ thấy một cái bể cá đặt dưới sàn. Chính cái vành chìa ra này tạo nên dáng bàn trà.

Vì sao phải khoét khe hở ở mép trên vách

Mép trên của cả bốn tấm vách cần khoét bớt một dải để giữa nước và nắp có một khe hở thông suốt. Khe này để nước bay hơi, oxy đi vào bể, và dây thiết bị cũng luồn qua được.

Lý do chính để khoét rộng là chống đọng hơi nước dưới nắp. Nếu chỉ đục vài lỗ nhỏ, mặt dưới nắp sẽ phủ đầy giọt nước và bạn không còn nhìn xuyên qua được nữa. Khe hở nên rộng chừng 2,5–5 cm và phải chạy đều trên cả bốn vách.

Cách khoét bằng máy phay (router) có thanh cữ:

1. Chỉnh thanh cữ sao cho mũi phay ăn xuống khoảng 3,8 cm tính từ mép tấm. Kẹp chặt tấm mica bằng kìm chết.
2. Bật máy, chờ mũi phay đạt tốc độ tối đa rồi mới đẩy mica vào.
3. Phay một đường dọc xuống, lật tấm lại phay đường đối xứng bên kia, sau đó phay ngang để lấy phần thừa ra.
4. Khi phay ngang, đẩy mica theo đúng chiều quay của mũi phay. Mũi quay ngược chiều kim đồng hồ thì đẩy theo chiều để lưỡi ăn vào, đừng đẩy ngược lại.
5. Phay tới cuối đường thì tắt máy, nhưng giữ yên tấm mica cho tới khi mũi phay ngừng hẳn.
6. Làm lại y như vậy cho mọi tấm vách để các khe khớp nhau.

Xử lý mép mica trước và sau khi dán

Những mép sẽ lộ ra ngoài thì vê tròn bằng mũi phay bo góc (corner round). Những mép sẽ dán vào nhau thì phải cạo sạch vết cưa. Bạn đặt dao cạo mica nghiêng khoảng 45 độ rồi cạo cho tới khi hết vết. Việc này không tốn nhiều sức.

Sau đó dán bể bằng keo dán mica dạng lỏng (Weldon 4) với chai bơm đầu kim. Dán xong, bạn đánh bóng bằng lửa (flame polish) tất cả các mép lộ ra. Cách làm là dùng đèn khò propane đầu bút chì, lia chậm dọc theo mép. Mép mica đang mờ đục sẽ chuyển sang trong bóng. Nhờ vậy hai mép ở mỗi đường dán đều sáng như nhau, nhìn đẹp hơn hẳn.

Giữ nắp cố định mà vẫn nhấc ra được

Lật úp tấm nắp lại, rồi dán bốn khối mica nhỏ ở mặt dưới, mỗi khối ứng với một góc bể, áp sát phía trong. Khi đậy nắp, các khối này chặn không cho nắp trượt ngang hay bị đẩy rơi. Muốn mở nắp thì chỉ có cách nhấc thẳng lên. Nắp vẫn xê dịch được một chút nhưng không đáng kể.

Diện tích dán của mỗi khối khá rộng, nên dùng keo đặc (Weldon 16). Keo đặc ít tạo bọt khí dưới bề mặt dán hơn keo lỏng. Các khối này cũng nên đánh bóng lửa luôn cho đồng bộ.

Làm chân đế và giấu đèn bên trong

Chân đế chỉ cần một khung gỗ 2x4 bọc ván thông, bắt vít là xong. Lỗ hở và khe nứt thì trét bột trét gỗ, chà nhám, bo cạnh rồi sơn. Mặt trên phải thật phẳng để đáy bể đặt thẳng lên được.

Trong video

• Xem video từ ▶ 15:54 Khung gỗ chân đế rỗng bên trong, đặt trên sàn.
• Xem video từ ▶ 18:23 Bộ đèn huỳnh quang được gắn ngửa vào lòng chân đế.

Bên trong chân đế để rỗng. Có thể tận dụng một bộ đèn huỳnh quang cũ: tháo chấn lưu và bóng ra, gắn ngửa vào lòng chân đế để chiếu từ dưới lên, rồi cắm lại các đầu dây đúng như lúc tháo. Công tắc và dây nguồn luồn ra ngoài qua hai lỗ khoan ở thân chân đế. Bạn nên khoan thêm vài lỗ thông gió ở mặt sau chân đế để thoát nhiệt. Nếu không rành điện thì nhờ người biết kiểm tra lại phần dây.

Đáy bể nên dùng mica dày khoảng 12 mm. Đáy dày mới cho phép bể chìa ra khỏi chân đế nhiều ở các phía mà không sợ võng. Với tấm mỏng hơn thì đừng làm kiểu này.

Lọc sủi tầng sôi cho bể bàn trà

Lọc là một hộp mica nhỏ đặt giữa bể. Nước đi vào qua khe hẹp ở đáy hộp, qua một miếng mút lọc thô, rồi lên khoang chứa vật liệu K1 (K1 Kaldnes). Ở mặt sau hộp có một lỗ vừa khít dây sủi. Bọt khí từ máy sủi đẩy nước đi lên, làm vật liệu K1 cuộn tròn liên tục, và khi thoát ra ở trên sẽ khuấy mặt nước để trao đổi khí.

• Miếng mút chỉ làm nhiệm vụ lọc cơ học, bắt cặn lơ lửng. Khi bẩn thì rút ra, xả nước sạch rồi gắn lại.
• K1 là chỗ trú của vi sinh và tự làm sạch nhờ cọ xát khi cuộn, gần như không phải vệ sinh.
• K1 mới cần khoảng 2–3 tuần để vi sinh bám đủ dày mới cuộn đều khắp khoang.
• Nếu tiếng sủi to quá, bạn có thể khoan thêm nhiều lỗ nhỏ hơn ở chỗ thoát khí để tiếng êm hơn.

Trên nóc hộp lọc có thể dán thêm một miếng mica cao vừa chạm mặt dưới nắp. Miếng này đỡ giữa nắp để nắp không võng theo thời gian, giữ hộp lọc khỏi bị va đổ, và làm luôn tay cầm khi nhấc lọc ra.

Van một chiều và cách đi dây khí

Máy sủi đặt trong chân đế, chỉ có dây khí luồn lên qua lỗ. Van một chiều là món bắt buộc với bất kỳ ai dùng máy sủi. Khi cúp điện, không có van thì nước có thể bị xi phông chảy ngược vào máy, làm hỏng máy và tràn ra sàn. Để lâu thì có khi rút cạn cả bể. Van chỉ có giá rất rẻ, không có lý do gì để bỏ qua.

1. Cắt đôi dây khí ở đoạn gần bể.
2. Thổi thử vào van để xác định chiều khí đi qua được.
3. Lắp van sao cho đầu ra hướng về phía bể, đầu vào hướng về máy sủi.

Dây khí nên chọn loại trong suốt, vì dây đen hay xanh nhìn rất lộ. Bạn dùng giác hút ép dây sát đáy hoặc vách để nó khỏi lơ lửng. Đèn và máy sủi cắm chung một ổ nối dài nằm trong chân đế, nên ra ngoài chỉ còn đúng một sợi dây nguồn. Sợi này nên đi dưới ghế cho khỏi vấp hay giật phải.

Đổ nước, trang trí và thả cá

Muốn nhìn xuyên đáy từ trên xuống thì nền nên dùng bi thủy tinh trong, rải đủ phủ đáy. Bi thủy tinh trơn nên không làm xước mica. Nếu lọc dùng vật liệu đã chạy vi sinh từ bể khác thì bể gần như có vi sinh ngay, đổ nước xong là thả cá được.

Bể này không gắn sưởi, nên chỉ hợp với loài sống tốt ở nhiệt độ phòng như cá vàng. Đèn cũng chỉ nên bật một hai tiếng mỗi lần để tránh nóng bể. Cá vàng lớn nhanh và thải nhiều, nên bể bàn trà chỉ phù hợp để nuôi tạm. Đừng tính chuyện nuôi cá vàng trong đó suốt đời.

Bắt đầu từ đâu

• Vẽ kích thước bể, nắp có vành khoảng 5 cm, đáy mica dày khoảng 12 mm, rồi ráp thử các tấm trước khi dán.
• Khoét khe hở 2,5–5 cm ở mép trên cả bốn vách để chống đọng hơi nước.
• Mua sẵn van một chiều, dây khí trong suốt và giác hút trước khi làm lọc.
• Xin một ít vật liệu lọc đã chạy vi sinh từ bể cũ để bể vào ổn định nhanh hơn.