Amblyceps arunachalense

เอเชีย: ลุ่มแม่น้ำพรหมบุตร ในรัฐอรุณาจัลประเทศและรัฐมิโซรัม ประเทศอินเดีย แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ: รัฐอรุณาจัลประเทศ ประเทศอินเดีย Amblyceps arunachalense ได้รับการบรรยายลักษณะครั้งแรกจากตัวอย่างที่เก็บได้ในแม่น้ำดิกรง (Dikrong) รัฐอรุณาจัลประเทศ ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย (Nath and Dey 1989) ปัจจุบันพบเฉพาะในแม่น้ำดิกรงและแม่น้ำสุพันสิริ (Subansiri) เท่านั้น การสำรวจในพื้นที่อื่นในเวลาต่อมาก็ยังไม่พบปลาชนิดนี้ที่อื่นเลย1

ปลาชนิดนี้อาศัยอยู่ในลำธารและแม่น้ำที่น้ำไหลเชี่ยว พื้นท้องน้ำเป็นทรายหรือหิน1

ปลาชนิดนี้เคยถูกจัดให้เป็นชื่อพ้องที่ตั้งทีหลัง (junior synonym) ของ A. mangois (Hamilton 1822) โดย Ng (2005) ก่อนที่ Vishwanath และ Linthoingambi (2007) จะยืนยันให้กลับมาเป็นชนิดที่ถูกต้องอีกครั้ง

ลักษณะ: ลำตัวยาวเรียว และค่อย ๆ แบนข้างมากขึ้นไปทางด้านท้าย หัวสั้น เกือบกลม ปากอยู่ปลายสุดของหัว ขากรรไกรล่างยาวกว่าขากรรไกรบน ริมฝีปากมีรอยพับสองชั้น ฟันบนขากรรไกรบนเรียงเป็นแถบแคบ มีส่วนยื่นไปทางด้านหลังทั้งสองข้าง และแยกจากกันด้วยช่องว่างที่แคบมาก ส่วนฟันบนขากรรไกรล่างเรียงเป็นแถบรูปครึ่งวงกลม แยกจากกันตรงกลาง ด้านหลังแผ่นปิดเหงือกมีรอยพับของผิวหนังที่เห็นได้ชัด ขอบเนื้อของรูจมูกคู่หลังเป็นท่อไม่สมบูรณ์และมีรอยเว้าทางด้านหลัง ส่วนรูจมูกคู่หน้าเป็นท่อสมบูรณ์ ตาเล็กและอยู่ใต้ผิวหนัง หนวด: มีสี่คู่ แบนตลอดความยาว หนวดที่จมูกเมื่อพับแนบลำตัวยาวถึงปลายด้านบนของหัว หนวดที่ขากรรไกรบนยาวถึงกึ่งกลางฐานครีบอก หนวดคางคู่นอกยาวเลยปลายด้านท้ายของฐานครีบอก หนวดคางคู่ในยาวถึงบริเวณคอดใต้คาง (isthmus)

สีสัน: ลำตัวสีเทา ครีบสีเรียบไม่มีลวดลาย

ที่มาของชื่อ: ชื่อชนิดตั้งตามแหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ คือรัฐอรุณาจัลประเทศ ประเทศอินเดีย

สถานภาพการอนุรักษ์: ได้รับการประเมินในบัญชีแดงของ IUCN (IUCN Red List of Threatened Species) ครั้งล่าสุดในปี 2009 และจัดอยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (Endangered) ตามเกณฑ์ B1ab(iii) การสร้างเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำบนแม่น้ำดิกรงจะแบ่งประชากรในแม่น้ำดิกรงที่รู้จักในปัจจุบันออกเป็นสองส่วน คือประชากรเหนือเขื่อนและใต้เขื่อน พื้นที่การกระจายพันธุ์โดยประมาณซึ่งคำนวณจากแหล่งที่พบในปัจจุบันมีน้อยกว่า 150 ตร.กม. แม้ว่าปลาชนิดนี้จะถือว่าหายากมากในบางส่วนของพื้นที่การกระจายพันธุ์ (Tamang et al. 2007) แต่ขนาดและแนวโน้มของประชากรตลอดทั้งพื้นที่การกระจายพันธุ์ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด จากการที่มีพื้นที่การกระจายพันธุ์จำกัด ประกอบกับภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้นต่อแหล่งที่อยู่อาศัยและประชากร จึงได้รับการประเมินให้อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ แต่ยังจำเป็นต้องปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบัน (IUCN 2010)1