ปลาตะเพียนขาว

• ระดับความยาก: 6 จาก 8 (ยาก) เนื่องจากต้องใช้ตู้ปลายาวอย่างน้อย 2 ม.1

ต้องมีฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิท เพราะปลาชนิดนี้ขึ้นชื่อเรื่องการกระโดด ควรใช้ฝาที่หนักและปิดได้แน่นหนา เนื่องจากบางครั้งปลาอาจตื่นตกใจง่ายและกระโดดได้แรงมาก

Barbonymus gonionotus เป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียนขนาดใหญ่ที่มีการกระจายพันธุ์กว้างขวางมากทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งแต่แม่น้ำโขงไปจนถึงเกาะชวาและสุมาตรา อาศัยอยู่ในแม่น้ำขนาดใหญ่ที่น้ำไหลช้าและที่ราบน้ำท่วมถึงรอบ ๆ โดยจะเคลื่อนเข้าไปในป่าน้ำท่วมเพื่อหากินและวางไข่ และพบมากขึ้นเรื่อย ๆ ในคลองและทะเลสาบที่มนุษย์สร้างขึ้น ครีบหางและครีบหลังสีเทาเรียบ กับครีบท้องและครีบก้นสีเหลืองอ่อน ช่วยแยกชนิดนี้ออกจากปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน ประชากรในคาบสมุทรมลายูดูเหมือนจะเป็นปลาที่ถูกนำเข้าไป1

ความยาวมาตรฐาน: 300 มม. SL ขนาดพื้นตู้: 210 × 60 ซม. ปริมาตร: ประมาณ 756 ลิตร

ตู้ปลาที่มีขนาดพื้นตู้ 210 × 60 ซม. ควรเป็นขนาดขั้นต่ำที่พิจารณา1

• อุณหภูมิ: 20–26 °C
• ค่า pH: 6.0–8.0
• ความกระด้าง (GH): 2–15 dGH1

การเลือกของตกแต่งไม่สำคัญเท่าคุณภาพน้ำและพื้นที่ว่างสำหรับว่ายน้ำ ตัวอย่างเช่น เคยมีผู้พบเห็นปลาที่ดูแข็งแรงสมบูรณ์มากซึ่งเลี้ยงอยู่ในตู้เปล่าที่ไม่มีการตกแต่งเลย

จำเป็นต้องใช้กรองนอกขนาดใหญ่มากหนึ่งหรือสองตัว เพื่อให้ได้ระดับออกซิเจน กระแสน้ำ และพื้นที่ผิวสำหรับให้แบคทีเรียยึดเกาะตามที่ต้องการ ควรใช้ฝาปิดตู้ที่หนักและปิดได้แน่นหนา เนื่องจากบางครั้งปลาอาจตื่นตกใจง่ายและกระโดดได้แรงมาก1

เป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์และค่อนข้างฉวยโอกาส แม้ว่าผลการศึกษาจะชี้ว่าเป็นปลากินพืชเป็นหลัก ปลาในธรรมชาติเคยถูกพบว่ากินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง สาหร่าย ปลาขนาดเล็ก พืชทั้งพืชน้ำและพืชบก และแม้แต่ซากสัตว์ที่ตายแล้ว ในตู้ปลาเลี้ยงง่ายและกินแทบทุกอย่างที่ให้

ที่ดีที่สุดคือให้อาหารสดและอาหารแช่แข็งขนาดเล็กเป็นประจำ เช่น หนอนแดง ไรแดง และไรทะเล ควบคู่กับอาหารแผ่นและอาหารเม็ดเล็กคุณภาพดี รวมถึงผักในปริมาณมาก ถั่วลันเตาแกะเปลือก ซูกินีลวก ผักโขม และผลไม้หั่นชิ้น ล้วนเป็นอาหารเสริมที่ดี ปลาตัวที่ใหญ่ขึ้นจะกินไส้เดือนดินหั่น กุ้ง หอยแมลงภู่ ฯลฯ ได้ด้วย แต่ต้องระวังอย่าให้อาหารมากเกินไป1

ไม่ใช่ปลาก้าวร้าว แต่จะกินปลาขนาดเล็ก และอาจรบกวนปลาร่วมตู้ที่ว่ายช้าหรือขี้อายด้วยการเคลื่อนไหวตลอดเวลาและการกินอาหารที่ค่อนข้างรุนแรง จึงเหมาะกับตู้ขนาดใหญ่มากที่เลี้ยงร่วมกับปลาที่แข็งแรงและมีขนาดใกล้เคียงกันเท่านั้น มีตัวเลือกที่เหมาะสมมากมาย รวมถึงปลาหมอสี ปลาแมว ปลาในวงศ์ปลาตะเพียนชนิดอื่น ๆ และปลาคาราซิน เช่นเคย การศึกษาข้อมูลอย่างถี่ถ้วนเป็นสิ่งจำเป็นเมื่อเลือกปลาที่เลี้ยงร่วมกันได้

ในธรรมชาติพบปลาชนิดนี้ว่ายน้ำรวมกันเป็นฝูงใหญ่ และบางตัวอาจตื่นตกใจง่ายหรือถึงขั้นก้าวร้าวได้หากเลี้ยงในจำนวนไม่เพียงพอในตู้ปลา ดังนั้นควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 6 ตัวขึ้นไป ซึ่งจะทำให้ตู้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น และได้เห็นพฤติกรรมที่น่าสนใจของปลาเมื่อมีปฏิสัมพันธ์กับปลาชนิดเดียวกัน1

ตัวเมียที่โตเต็มวัยมักมีลำตัวลึกกว่าตัวผู้ โดยเฉพาะเมื่อมีไข่ นอกจากนั้นแล้วไม่มีความแตกต่างภายนอกที่เห็นได้ชัด1

ยังไม่มีรายงานการเพาะพันธุ์ในตู้ปลาของผู้เลี้ยงทั่วไป แต่มีการเพาะเลี้ยงในปริมาณไม่น้อยเพื่อเป็นปลาเศรษฐกิจทั้งในประเทศถิ่นกำเนิดและในพื้นที่ห่างไกลออกไป ตัวอย่างเช่น ในฮาวายมีการใช้ในโครงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยกระตุ้นการวางไข่ด้วยฮอร์โมน เช่นเดียวกับปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน ปลาชนิดนี้วางไข่แบบโปรยไข่ ไม่มีการดูแลลูก และให้ไข่จำนวนมาก ตัวเมียหนึ่งตัวสามารถปล่อยไข่ได้หลายพันฟองในการวางไข่ครั้งเดียว

การพยายามเพาะพันธุ์อย่างจริงจังโดยผู้เลี้ยงทั่วไปไม่ใช่เรื่องที่น่าดึงดูดนัก เพราะต้องมีวิธีป้องกันไม่ให้พ่อแม่ปลากินไข่ ต้องใช้ตู้ขนาดใหญ่มาก รวมถึงต้องมีสถานที่และช่องทางในการอนุบาลและขายต่อปลาหลายร้อยตัวที่ไม่เหมาะกับตู้ปลาส่วนใหญ่1

ปัจจุบันยอมรับกันว่าปลาชนิดนี้มีการกระจายพันธุ์กว้างขวางมาก ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ กัมพูชา ลาว ไทย เวียดนาม สิงคโปร์ และอินโดนีเซีย (เกาะชวาและสุมาตรา) พบในระบบแม่น้ำสายหลักหลายสาย เช่น แม่น้ำโขง แม่น้ำแม่กลอง และแม่น้ำเจ้าพระยา และดูเหมือนจะถูกนำเข้าไปยังระบบแม่น้ำตรังกานูและแม่น้ำเประในคาบสมุทรมลายู

ถิ่นที่พบตัวอย่างต้นแบบคือ 'Indonesia: Java: Kalimas River [Brantas] in Surabaya'1

ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในลำน้ำสายใหญ่ที่น้ำไหลช้าและมักเกิดน้ำท่วมในฤดูฝน รวมถึงที่ราบน้ำท่วมถึงโดยรอบ แต่ก็พบมากขึ้นเรื่อย ๆ ในคลองและทะเลสาบที่มนุษย์สร้างขึ้น ในช่วงฤดูน้ำหลาก ปลาจะเคลื่อนเข้าไปในพื้นที่ริมฝั่งและป่าที่ถูกน้ำท่วมเพื่อหากินและวางไข่ แล้วกลับลงสู่แม่น้ำเมื่อน้ำเริ่มลด1

Kottelat (1998) ได้อภิปรายถึงลักษณะภายนอกที่ใช้จำแนกปลาในสกุล Barbonymus และระบุว่า B. gonionotus แยกออกจากปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้จากครีบหางและครีบหลังสีเทาเรียบ ครีบท้องและครีบก้นสีเหลืองอ่อน และก้านครีบก้นแบบแตกแขนง 6-7 ก้าน

สกุล Barbonymus ถูกตั้งขึ้นโดย Kottelat ในปี 1999 และประกอบด้วยปลาจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เดิมเคยจัดอยู่ในสกุล Barbus และ Barbodes

ปลาชนิดอื่นในสกุลนี้ส่วนใหญ่พบได้น้อยในตลาดปลาสวยงาม และทั้งหมดเคยถูกจัดอยู่ในสกุล Barbus, Puntius และ Barbodes มาก่อน จึงอาจพบชื่อเหล่านี้ชื่อใดชื่อหนึ่งหรือหลายชื่อในเอกสารเก่า1

• Kottelat, M. (1998). Fishes of the Nam Theun and Xe Bangfai basins, Laos, with diagnoses of twenty-two new species (Teleostei: Cyprinidae, Balitoridae, Cobitidae, Coiidae and Odontobutidae). Ichthyological Exploration of Freshwaters 9(1), 1-128
• Rainboth, W. J. (1996). FAO species identification field guide for fishery purposes. Fishes of the Cambodian Mekong. Rome, FAO, 1-265
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibiography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-663
• Bleeker, P. (1849). Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Midden- en Oost-Java, met beschrijving van eenige nieuwe species. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen. 23(12), 1-23
• Tan, H. H. and M. Kottelat (2009). The fishes of the Batang Hari drainage, Sumatra, with description of six new species. Ichthyological Exploration of Freshwaters 20(1), 13-69
• Parenti, L. R. and K. K. P. Lim (2005). Fishes of the Rajang Basin, Sarawak, Malaysia. Raffles Bulletin of Zoology Supplement 13, 175-208
• Freyhof, J., D. V. Serov and T. N. Nguyen (2000). A preliminary checklist of the freshwater fishes of the River Dong Nai, South Vietnam. Bonner Zoologische Beiträge 49(1-4), 93-991