Cá chuột simile

Đây là một loài cá chuột rất hay và không phổ biến lắm. Có nơi gọi nó là cá chuột tím. Cá rất hiền, hợp với nhiều kiểu bể cộng đồng. Bạn chỉ cần tránh nuôi chung với cá lớn có thể tìm cách ăn chúng. Nếu chuyện đó xảy ra thì nhiều khả năng cả hai con đều chết.2

Chiều dài chuẩn (SL) 60mm. Đáy bể 45 × 30cm. Thể tích khoảng 41 lít.

Một bể 45 × 30 × 30 cm (khoảng 41 lít) là đủ rộng cho một nhóm nhỏ.1

Hiện cá đang sống ở nước có pH 6-7. Dù vậy, chúng có thể thích nghi với nhiều mức pH khác nhau.2

• Nhiệt độ: 21–27°C
• pH: 5.6–7.0
• Độ cứng: 0–12 dGH1

Hoplisoma simile sống rất khỏe trong bể biotope mô phỏng sông suối Amazon. Set kiểu bể này rất đơn giản. Bạn trải nền cát sông, thêm vài cành lũa và ít rễ cây cong queo. Nếu không tìm được lũa có dáng ưng ý, bạn có thể dùng gỗ dẻ gai (beech) thông thường, miễn là phơi thật khô và bóc sạch vỏ. Rải thêm vài nắm lá khô là bể trông tự nhiên hẳn. Lá dẻ gai dùng được, lá sồi cũng hợp. Ngoài tự nhiên, vùng nước của loài này không có cây thủy sinh. Cứ để lũa và lá nhuộm nước thành màu trà loãng. Cứ vài tuần thì vớt lá cũ ra và thả lá mới vào, để lá không mục rữa làm bẩn nước. Bạn có thể cho một túi lưới nhỏ đựng than bùn loại dùng cho bể cá vào lọc để nước giống nước đen hơn. Đèn nên để khá dịu. Nếu không làm biotope, loài này cũng sống tốt trong bể bình thường, tốt nhất là bể trồng nhiều cây.

Với loài này, bạn phải chăm bể đều đặn, vì cá rất nhạy cảm khi nước xuống cấp. Giống mọi loài cá chuột khác, không dùng lọc dưới nền và phải giữ nền thật sạch. Nền bẩn hoặc ít được chăm sóc sẽ làm cá yếu đi. Nuôi trong điều kiện kém, cá có thể bị rụng râu.1

Hiện cá đang ăn giun đen, trùng huyết đông lạnh và thức ăn viên.2

Cá ăn tạp và rất dễ cho ăn. Thức ăn chính nên là viên chìm hoặc viên nén loại tốt. Bạn cho ăn thêm đồ sống và đồ đông lạnh như bo bo, Artemia, trùng huyết và các loại tương tự.1

Loài này nuôi theo nhóm là tốt nhất. Chúng thích túm tụm thành đàn bơi chỗ này chỗ kia.2

Đây là loài rất hiền, hợp với nhiều kiểu bể cộng đồng. Đừng nuôi chung với cá quá lớn hoặc cá dữ. Bạn cùng bể hợp gồm cá characin nhỏ, cá cyprinid, cá anabantoid, cichlid lùn và các loài cá da trơn hiền khác. Corydoras nên luôn được nuôi theo đàn. Có đồng loại bên cạnh, chúng mạnh dạn và hoạt bát hơn hẳn. Tốt nhất là nuôi từ sáu con trở lên.1

Giống hầu hết cá chuột, loài này dễ phân biệt đực cái khi nhìn từ trên xuống. Con cái tròn và thân bè hơn con đực thấy rõ, nhất là lúc bụng đầy trứng. Con cái cũng thường to hơn con đực một chút.1

Cách cho loài này đẻ cũng giống các loài Corydoras khác. Bể đẻ cỡ 45 × 30 × 30 cm hoặc tương đương là vừa. Bạn có thể để đáy trống, hoặc trải cát hay sỏi mịn. Nên dùng lọc bọt biển chạy bằng sủi khí hoặc lọc hộp, vì cá bột không bị hút vào các loại lọc này. Thả thêm vài búi cây như rêu java. Nhiệt độ khoảng 24 °C và pH 6,5 là ổn. Lọc nước qua than bùn sẽ có ích, dùng nước RO cũng vậy.

Khi cho cá chuột đẻ, số con đực nhiều hơn con cái thì luôn tốt hơn. Tỉ lệ nên dùng là 2 đực cho mỗi con cái. Vỗ béo cả đàn bằng thức ăn đa dạng, gồm đồ sống, đồ đông lạnh và đồ khô. Khi thấy rõ con cái đã đầy trứng, bạn thay một lượng nước lớn (50–70%) bằng nước mát hơn, đồng thời tăng sủi khí và dòng chảy trong bể. Ngày nào cũng làm vậy cho đến khi cá đẻ.

Đến đây cần nói thêm vài điều chung về chuyện cho cá chuột đẻ. Nhiều loài đẻ theo mùa. Ở quê nhà, chúng sinh sản vào mùa mưa, trùng với mùa đông ở Anh. Vì vậy, nếu cho đẻ vào mùa hè mãi không được, bạn có thể đợi sang mùa đông rồi thử lại. Một số loài còn cần vài năm mới thành thục, nên phải kiên nhẫn. Đôi khi bạn cũng phải đổi cách làm, chẳng hạn thời điểm thay nước hay mức sủi khí. Có ý kiến cho rằng lấy nước từ một bể có cá chuột đang đẻ hoặc vừa đẻ xong (cùng loài hay khác loài đều được) đổ vào bể có thể kích cá đẻ ở một số loài "khó tính". Nhiều khả năng là do cá đang đẻ tiết ra hormone, và hormone này là tín hiệu hóa học kích thích cá khác. Nói gọn lại, nếu chưa thành công thì cứ mạnh dạn thử cách khác.

Khi đã chịu đẻ, cá thường dán trứng lên kính bể, hay chọn chỗ nước chảy khá mạnh. Đầu tiên, cả đàn bơi nhiều hơn và có vẻ hưng phấn hơn. Sau đó, con đực bắt đầu rượt đuổi con cái. Con cái nào sẵn sàng sẽ để con đực dùng râu cọ vào mình. Rồi cả hai vào "tư thế chữ T" quen thuộc: con đực kẹp râu của con cái giữa vây ngực và thân. Con đực phóng tinh, và người ta cho rằng tinh trùng đi qua miệng và mang con cái rồi hướng xuống vây bụng. Con cái khum vây bụng lại thành một cái "giỏ" rồi đẻ vào đó một quả trứng, đôi khi tới 4 quả. Sau khi trứng thụ tinh xong, con cái bơi đi tìm chỗ thích hợp để dán trứng, rồi cả quá trình lặp lại. Nếu cho đẻ theo đàn, bạn sẽ hay thấy nhiều con đực cùng bám theo một con cái khi nó đi dán trứng. Con nào cũng muốn được chọn để thụ tinh cho lượt tiếp theo.

Cá bố mẹ sẽ ăn trứng nếu có dịp, nên đẻ xong bạn có hai cách. Cách thứ nhất là vớt cá bố mẹ ra và ương cá con ngay trong bể đẻ. Cách thứ hai là chuyển trứng sang chỗ khác để ương. Trứng loài này khá chắc, thường bạn có thể dùng ngón tay lăn nhẹ trứng lên dọc mặt kính. Bể mới nên dùng cùng nước với bể đẻ và sủi khí mạnh tương tự. Ấp trứng ở đâu thì cũng nên nhỏ vài giọt xanh methylen vào nước để chống nấm. Dù vậy, nhiều khả năng vẫn có vài trứng bị nấm. Thấy trứng nào nấm thì gắp bỏ ngay để nấm không lan. Bạn cũng có thể thả một quả alder vào bể ấp, vì quả này tiết ra nhiều chất có lợi. Một số người chơi còn thả vài loài tép nước ngọt để chúng nhặt bào tử nấm trên trứng khỏe. Tép cherry, Neocardina heteropoda, làm việc này khá tốt. Tép ăn trứng hỏng nhưng không đụng tới trứng khỏe.

Trứng nở sau 3–5 ngày. Khi cá bột tiêu hết túi noãn hoàng, bạn cho ăn microworm và ấu trùng Artemia làm thức ăn đầu tiên. Cá bột có vẻ ít bệnh hơn khi nuôi trên một lớp cát mỏng so với bể đáy trống.1

Loài này sống ở lưu vực Rio Madeira, Brazil.1

Cá sống ở các nhánh sông nhỏ, suối, vũng nước và vùng rừng ngập nước.1

Hiện có hơn 180 loài Corydoras đã được mô tả. Dân chơi thường gọi tắt là "cory". Như vậy đây là một trong những chi cá Nam Mỹ nhiều loài nhất. Ngoài ra còn rất nhiều loài chưa được mô tả, và nhiều loài trong số đó đã có "số C" để tiện nhận dạng. Cách đánh số này rất đơn giản, giống hệ thống số L dùng cho các loài Loricariidae chưa được mô tả. Cả hai hệ thống đều do tạp chí cá cảnh Đức DATZ (Die Aquarien und Terrarienzeitschrift) đặt ra. Về sau chúng tỏ ra cực kỳ hữu ích và nay người chơi cá khắp thế giới đều dùng.

Cá chuột thuộc hàng phổ biến nhất trong giới chơi cá, một phần nhờ sự đa dạng khổng lồ này, một phần nhờ vẻ ngoài dễ thương khó cưỡng. Chúng cũng rất hiền trong bể. Chúng có ăn những thứ vừa miệng như trứng hay cá bột, nhưng gần như chưa ai thấy chúng gây hấn với loài khác. Cá cùng loài cũng hiếm khi gây sự với nhau. Chuyện này chỉ gặp ở vài loài, chủ yếu là nhóm "mõm dài". Dù vậy, nếu bể đủ rộng thì cá hiếm khi bị thương vì đánh nhau. Ngoài tự nhiên, hầu hết các loài sống thành đàn lớn, nên trong bể nuôi theo đàn là tốt nhất.

Phần lớn cá chuột sống chủ yếu ở tầng đáy, chỉ vài loài ngoại lệ hay bơi ở tầng nước giữa. Tiếc là vì tập tính này mà người ta hay mua bán chúng như cá dọn bể, kiểu thả vào để "dọn đáy" bể cộng đồng. Chúng chắc chắn sẽ ăn sạch thức ăn thừa rơi xuống nền, nhưng không giữ cho nền "sạch" theo đúng nghĩa. Thực ra, bể có vài con cá chuột thì càng phải chăm nền kỹ hơn. Nuôi trong nền bẩn hoặc điều kiện không tốt, cá có thể bị nhiễm trùng râu rất nặng. Cũng phải nói rõ là cá sẽ không khỏe nếu chỉ sống nhờ chút thức ăn thừa lọt xuống từ đám cá tầng trên. Hãy luôn cho ăn thức ăn chìm để cá chuột được ăn đủ.

Mọi loài cá chuột đều có thể thở khí trời khi cần, ở một mức nhất định. Ruột của chúng biến đổi, có rất nhiều mạch máu để hấp thụ oxy từ không khí. Nhờ đặc điểm này, cá vẫn sống được khi nơi chúng sống bị thiếu oxy vì bất kỳ lý do gì. Trong bể, thỉnh thoảng bạn sẽ thấy cá lao vút lên mặt nước đớp một ngụm khí. Đây là chuyện hoàn toàn bình thường, không có gì phải lo. Chỉ khi nước đang xấu đi thì cá mới thường ngoi lên nhiều hơn hẳn.

Cá chuột thuộc nhóm cá da trơn "có giáp". Thay vì vảy, chúng có hai hàng tấm xương chạy dọc hai bên thân. Tên chi ghép từ hai từ Hy Lạp: cory nghĩa là mũ trụ và doras nghĩa là da (ở đây dùng chưa chuẩn, ý muốn nói "giáp"). Gai vây ngực của chúng rất sắc, dễ mắc vào mắt lưới vợt. Gai đâm vào da thì "chích" khá đau. Vì vậy, mỗi lần bắt hay chuyển cá chuột, bạn phải cẩn thận.

Thoạt nhìn, bạn có thể nhầm Hoplisoma simile với vài loài khác, gồm Gastrodermus guapore, H. caudimaculatum, C. ourastigma và Brochis spectabilis. Tuy vậy, nhìn kỹ thì phân biệt khá dễ. G. guapore có hoa văn giống nhưng dáng thân khác H. simile, trông tròn trịa hơn. Loài này cũng hay bơi xa khỏi đáy bể, còn H. simile thì không. H. caudimaculatum có dáng tương tự, nhưng vết đốm ở cuống đuôi sẫm hơn và rõ nét hơn nhiều. B. spectabilis mới xuất hiện trong giới chơi cá chưa lâu. Loài này lớn hơn hẳn, tới 7 cm, và có đốm nhỏ khắp thân. C. ourastigma là loài duy nhất có mõm dài thấy rõ. Nó cũng có một vết đốm "nhòe" giống H. simile, nhưng vết này màu xám hoặc đen chứ không ngả xanh.1