Cá cichlid convict vàng

• Chiều dài chuẩn: 65 mm SL
• Đáy bể: 90 × 30 cm
• Thể tích: khoảng 81 lít

Bể có đáy 90 × 30 cm là đủ cho một cặp. Tuy vậy, loài này thường sống tốt nhất trong bể lớn hơn, nuôi chung với cả đồng loại lẫn các loài khác.1

• Nhiệt độ: 23–26°C
• pH: 5,0–7,5
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Chỉ cần bể có đủ chỗ trốn và vật dựng, loài này không kén đồ trang trí. Chậu gốm, mấy đoạn ống nhựa hay các vật liệu nhân tạo khác đều dùng được.

Nếu muốn bể trông tự nhiên hơn, bạn có thể dùng nền cát mịn, thêm đá trơn cùng vài rễ và cành lũa. Hãy xếp chúng sao cho bể có nhiều góc râm và nhiều hang.

Ngoài tự nhiên, cá sống trong nước rất sạch, vì vậy chất lượng nước là thứ quan trọng nhất. Tuyệt đối không thả cá vào bể chưa chạy vi sinh ổn định (chưa cycle xong).1

Loài này không kén ăn và nhận gần như mọi loại thức ăn. Trùn huyết (bloodworm), Artemia, Mysis và các loại tương tự, dạng sống hoặc đông lạnh, nên chiếm một phần đáng kể trong khẩu phần. Thức ăn khô loại tốt cũng dùng được.

Bạn cần cho cá ăn thêm một ít rau, qua các loại thức ăn thương mại có bổ sung Spirulina hoặc thành phần tương tự. Thức ăn nhiều đạm thì tốt nhất nên tránh.1

Loài này không dữ bằng vài loài khác cùng chi, nhưng sẽ giữ lãnh thổ khi sinh sản. Bạn có thể nuôi chung với các loài cichlid nhỏ khác của Trung Mỹ, miễn là bể đủ rộng để loài nào cũng chiếm được một lãnh thổ vừa đủ.

Đừng nuôi chung với loài to hơn hẳn hoặc dữ hơn. Bạn cũng có thể thả thêm vài đàn cá hiền sống ở tầng trên. Các chi Alfaro, Brachyrhaphis và Poecilia đặc biệt hợp, vì chi nào cũng có loài sống ở Panama.1

Cá đực lớn hơn cá cái. Khi trưởng thành, vây lưng và vây hậu môn của cá đực dài ra. Cá cái có một đốm mắt (ocellus) màu sẫm rất đặc trưng trên vây lưng.1

Loài này đẻ trứng trên nền đáy và ghép cặp tạm thời. Cách tốt nhất để có một cặp là mua một nhóm cá con về nuôi chung cho chúng lớn lên cùng nhau. Quá trình này có thể mất 12 tháng hoặc lâu hơn.

Nếu bể không lớn, bạn nên chuẩn bị sẵn chỗ để chuyển số cá dư ra ngoài khi một cặp đã thành đôi. Con đực đặc biệt không chịu để cá khác lọt vào lãnh thổ của nó. Còn nếu bể rộng rãi, có thể sẽ có thêm vài cặp khác thành đôi ở những góc khác trong bể.

Khi ve vãn, cả hai con đều lên màu vàng rực và cùng dọn chỗ đẻ. Chỗ đẻ thường là một cái hang hoặc vật gì đó giống hang. Đôi khi cá cũng chọn một tảng đá dựng đứng hay một vật khác.

Dọn xong chỗ đẻ, cá có thể đẻ tới 200 trứng. Cá cái lo canh và chăm trứng, còn cá đực đi tuần phần lãnh thổ còn lại. Nếu nuôi trong bể chung, bạn có thể lấy chỗ đẻ có trứng ra và ấp ở nơi khác nếu muốn.

Trứng nở sau 3–4 ngày. Cá bột rơi xuống nền và nằm ở đó cho đến khi tiêu hết túi noãn hoàng, khoảng 4–7 ngày sau.

Khi cá bột đã bơi tự do, bạn có thể cho ăn ấu trùng Artemia (nauplii) và thức ăn khô dành cho cá bột. Cá con cũng tự gặm rêu tảo và mùn hữu cơ. Cá bố mẹ còn chăm con thêm vài tuần.1

Địa điểm thu mẫu chuẩn là 'Boca del Toro, Río Guarumo, 9°55' đến 9°52'N, 82°13'W, quận Chiriqui Grande, Panama'. Loài này đặc hữu của lưu vực sông Guarúmo ở tây bắc Panama.1

Loài này sống ở suối và sông vùng thấp, nơi nước giàu oxy và chảy từ vừa đến mạnh. pH đo được ở môi trường sống dao động từ 5,4 đến 8,0, còn nhiệt độ từ 22 đến 31°C. Tại một điểm, độ dẫn điện đo được là 600 µS.

Tùy từng nơi, nền đáy có thể là bùn hoặc cát trống, cũng có chỗ rải rác đá tảng đủ cỡ. Ở đây chưa ghi nhận cây thủy sinh nào.

Chúng sống cùng khu vực với cá convict, Amatitlania nigrofasciata, và nhiều loài cá khác gồm Amphilophus bussingi, Tomocichla sp., Agonostomus monticola, Astyanax fasciatus, Awaous tajasica, Arcos nudus và Sicydium sp.1

Loài này đôi khi được gọi là 'yellow convict' (convict vàng) và không mấy phổ biến trong giới chơi cá cảnh.1