Cá Convict

Bể có đáy 90 x 30 cm hoặc tương đương là đủ cho một cặp. Thực tế đã có người cho convict đẻ trong bể nhỏ hơn thế. Nếu muốn nuôi nhiều cặp, hoặc nuôi chung với các loài cichlid khác, bạn sẽ cần bể lớn hơn hẳn.1

• Nhiệt độ: 24–28°C. Cá chịu được dải nhiệt khá rộng, nhưng nuôi lâu dài thì nên giữ trong khoảng này.
• pH: 6.0–8.0. Lý tưởng nhất là hơi kiềm, tức nhỉnh hơn trung tính một chút.
• Độ cứng (GH): 5–25 dGH1

Hãy dùng đá, lũa và rễ cây để tạo thật nhiều chỗ trốn và chỗ cá có thể chọn làm ổ đẻ. Bạn cũng có thể thêm hang bằng chậu đất nung cỡ vừa, đặt nằm nghiêng. Trồng cây cũng được, nhưng cá có thể nhổ bật gốc vì chúng rất mê đào bới.1

Cá convict rất dễ ăn và nhận gần như mọi loại thức ăn. Bạn nên cho ăn đa dạng để cá lên thể trạng tốt nhất.1

Nói thẳng ra, đây không phải loài hợp với bể nuôi chung. Tiếc là người ta vẫn thường bán nó như cá nuôi chung. Xét nhiều mặt thì convict là loài rất hợp cho người mới, nhưng tốt nhất vẫn nên nuôi bể riêng. Chúng hung dữ, giữ lãnh thổ và trở nên cực kỳ hung bạo khi sinh sản. Convict dám đánh cả những con cá to gấp mấy lần mình và thắng dễ dàng. Nếu bể thật lớn, bạn có thể nuôi chúng chung với các loài cichlid Trung Mỹ cứng cáp.1

Cá đực thường to hơn cá cái. Khi trưởng thành, vây lưng và vây hậu môn của con đực trở nên nhọn. Một số con còn nổi bướu trán. Cá cái có một đốm đen đặc trưng trên vây lưng. Khi sẵn sàng đẻ, cá cái lên màu rực hơn.1

Convict là một trong những loài dễ đẻ nhất trong giới chơi cá. Đây là loài lý tưởng cho người mới làm quen với cichlid, và với chuyện cho cá đẻ nói chung.

Ghép cặp nhiều khi chỉ cần thả một con đực và một con cái vào chung bể. Nếu không thành, bạn hãy mua một nhóm cá con về nuôi lớn cùng nhau. Trừ khi bể lớn, bạn nên chuẩn bị sẵn chỗ để chuyển bớt số cá dư đi khi đã có một cặp thành đôi. Lý do là cá trong cặp, nhất là con đực, sẽ không chịu để cá khác ở trong lãnh thổ của mình. Nếu bể rộng rãi, có khi bạn sẽ thấy thêm các cặp khác hình thành ở những góc khác trong bể. Bể nên bố trí như đã nói ở trên, có nhiều hang và chỗ trốn. Bạn thả thêm vài chậu đất nung để cá có chỗ đẻ. Hãy cho cá ăn đa dạng để vỗ cá và thay nhiều nước (tới 50%) mỗi tuần để kích cá đẻ.

Khi sắp đẻ, cả hai con đều lên màu đậm hơn. Cá cái chọn chỗ đẻ rồi dọn sạch chỗ đó. Sau vài màn ve vãn, cá đẻ ra tới 300 trứng. Cá cái lo canh giữ và chăm trứng, còn cá đực đi tuần quanh rìa lãnh thổ và đuổi mọi kẻ lại gần. Với một loài cá nhỏ, chúng hung dữ đến bất ngờ. Ở giai đoạn này, chúng còn tấn công cả ngón tay nếu bạn sơ ý thò vào.

Trứng nở sau 3–4 ngày và cá bột rơi xuống đáy hang. Sau đó cá bố mẹ chuyển chúng sang một hố đã đào sẵn trong nền. Cá bột nằm ở đó cho đến khi tiêu hết túi noãn hoàng. Trong 4–7 ngày tiếp theo, một số cặp có thể dời cá bột sang các hố khác. Hết khoảng thời gian đó, cá bột bắt đầu bơi tự do. Từ lúc này, bạn cho chúng ăn artemia mới nở, rồi chuyển dần sang cám mảnh bóp vụn và cám viên cho cichlid khi cá lớn lên. Cá con cũng gặm rêu và mùn bã có sẵn trong bể. Cá bố mẹ chăm con rất kỹ, và kéo dài vài tuần liền. Đàn con thường quây quanh cá cái, còn cá đực vẫn tiếp tục canh lãnh thổ, đuổi kẻ xâm nhập.1

Cá convict phân bố rộng ở Trung Mỹ. Quê gốc của chúng gồm Guatemala, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Costa Rica và Panama. Loài này cũng có mặt ở một số nước khác dưới dạng loài du nhập, trong đó có Mỹ và Úc.1

Vùng phân bố tự nhiên rộng như vậy nên không lạ khi loài này sống ở đủ kiểu môi trường, từ sông có nước chảy đến ao và hồ. Dù vậy, chúng hầu như không bao giờ ra vùng nước trống. Cá thích ở những chỗ có nơi ẩn nấp, bất kể nơi ẩn nấp đó là gì.1

Convict cực kỳ phổ biến và thích nghi rất tốt, gần như ở đâu trong giới chơi cá cũng gặp. Người ta còn hay gọi nó bằng các tên đồng nghĩa như Cryptoheros nigrofasciatus và Cichlasoma nigrofasciatus. Thật khó nói nên khuyên người mới nuôi loài này đến mức nào. Cá khỏe và dễ đẻ, nhưng thực sự không phải cá nuôi chung. Còn nếu bạn muốn cho một loài cá đẻ và tận mắt xem cá bố mẹ chăm con tuyệt vời thế nào, thì convict là lựa chọn đáng nuôi, không cần đắn đo. Hiện nay đã có nhiều dạng màu do người lai tạo, trong đó có dạng hồng rất được ưa chuộng, cùng các dạng vây dài và vân cẩm thạch.

Nếu bạn đã có một cặp chịu đẻ, hãy lường trước là cá con rất khó đẩy đi. Loài này dễ đẻ và đẻ sai đến mức nhiều cửa hàng không nhận. Vì vậy, bán được thì giá cũng chẳng cao.1