Cá Discherodontus schroederi

Bể tối thiểu nên có đáy 120 × 30 cm hoặc tương đương (khoảng 108 lít).1

• Nhiệt độ: 23–26°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 2–12 dGH1

Loài này sống tốt trong phần lớn các bể lớn được chăm sóc kỹ, miễn là có nhiều chỗ để trốn. Nó cũng không phá các loại cây lá mềm. Dù vậy, cách nuôi rất đáng làm là set bể theo kiểu một khúc sông chảy. Nền nên là đá và sỏi nhiều cỡ, thêm vài tảng đá lớn đã bị nước mài tròn. Bạn có thể bố trí thêm rễ lũa và cành lũa để tạo vài góc có bóng râm.

Phần lớn các loại cây sẽ không lên nổi trong kiểu bể như vậy. Tuy nhiên, những loại cây khỏe như Microsorum, Bolbitis hay Anubias vẫn trồng được nếu buộc lên đá, lũa. Đèn mạnh sẽ làm rêu mọc trên đá, và cá sẽ gặm số rêu này. Trong môi trường như thế, cá cư xử tự nhiên hơn. Bạn cũng có thể nuôi chung nó với vài loài khác ưa điều kiện tương tự.

Giống nhiều loài cá suối khác, loài này không chịu được chất thải hữu cơ tích tụ. Nó cần nước lúc nào cũng thật sạch mới khỏe được. Vì vậy, thay 30–50% nước mỗi tuần phải là việc làm thường xuyên. Bể không cần dòng chảy mạnh như thác, nhưng cá sống tốt nhất khi nước giàu oxy hòa tan và có dòng chảy vừa phải.

Cá chịu kém khi thông số nước thay đổi. Vì thế, nếu được thì bạn nên dành vài giờ để cá làm quen với nước bể. Tuyệt đối không thả cá vào bể chưa chạy vi sinh ổn định.1

Ngoài tự nhiên, các loài Discherodontus ăn chủ yếu là động vật không xương sống, cả loài sống dưới nước lẫn loài trên cạn rơi xuống. Trong bể, bạn nên cho ăn đều đặn thức ăn sống và đông lạnh như trùng huyết, bo bo và Artemia, kèm thức ăn khô dạng mảnh và dạng viên loại tốt. Nếu nuôi trong bể kiểu khúc sông như trên, bạn sẽ hay thấy cá gặm lớp màng vi sinh bám trên đá.1

Đây là loài cá hiền. Nó rất hợp với những bể cộng đồng lớn, bài trí nhiều chỗ trú. Phần lớn thời gian cá bơi ở tầng dưới của bể. Cá sống tốt nhất khi nuôi chung với các loài không hung dữ và cũng cần nước nhiều oxy. Có rất nhiều lựa chọn phù hợp, như nhiều loài cá họ chép, cá chạch, cá da trơn và cá characin. Riêng các loài cichlid sống ở tầng đáy thì nên tránh, trừ khi bể rất lớn.

Bạn cũng có thể làm một bể cộng đồng mô phỏng một trong các lưu vực sông nơi loài này sống. Đây là một dự án đáng làm và có khá nhiều lựa chọn thú vị. Một vài loài sống ở môi trường tương tự trong lưu vực Chao Phraya là Homaloptera smithi, Nemacheilus masyai, N. pallidus, Schistura menanensis, S. waltoni, Acantopsis choirorhynchos, Lepidocephalichthys berdmorei, L. hasselti, Yasuhikotakia morleti, Laubuca laubuca, Crossocheilus atrilimes, C. oblongus, C. reticulatus, Cyclocheilichthys repasson, Esomus metallicus, Garra cambodgiensis, G. fuliginosa, G. nasuta, Mystacoleucus obtusirostris, Rasbora argyrotaenia, R. paviana, R. rasbora và R. trilineata.

Bản tính của loài này là sống theo đàn. Tốt nhất bạn nên nuôi ít nhất 6 con. Nuôi đông thì cá bớt nhát, và cả đàn bơi cùng nhau trông cũng đẹp và tự nhiên hơn hẳn. Cá đực cũng sẽ lên màu đẹp nhất khi tranh nhau gây chú ý với cá cái.1

Cá cái trưởng thành thường có thân dày hơn hẳn và lớn hơn cá đực một chút.1

Loài này sống tự nhiên ở lưu vực sông Mae Klong và sông Chao Phraya của Thái Lan. Theo Rainboth (1989), mẫu vật từ hai lưu vực này có hình thái khác nhau. Cá ở Mae Klong có vây dài hơn, thân cao hơn và khác ở một số đặc điểm khác nữa.

Rainboth đoán rằng sự khác biệt này có thể là do ở Mae Klong, loài này sống chung với D. halei nên đã tiến hóa theo hướng khác. D. halei cũng từng được ghi nhận ở Chao Phraya, nhưng đã hơn 70 năm nay không ai thu được mẫu nào ở đó.

Địa điểm chuẩn (type locality, nơi thu mẫu dùng để mô tả loài) được ghi là 'the Mekang on Doi Angka, northern Thailand'. Nơi này ngày nay là Vườn quốc gia Doi Inthanon thuộc tỉnh Chiang Mai, tức thuộc lưu vực sông Mae Ping. Mae Ping là một nhánh thượng nguồn nằm trong lưu vực Chao Phraya.1

Cá sống ở những con sông nhỏ và suối rừng có nước trong, chảy mạnh. Hai bên bờ suối rừng thường có cây cối rậm rạp, phía trên là tán rừng mưa dày. Ở đây gần như không có cây thủy sinh thực thụ. Thay vào đó, rễ cây ngập nước và các phần khác của cây mọc thò lên khỏi mặt nước thì có rất nhiều. Lá mục và cành cây gãy hay dồn lại ở những chỗ nước lặng hơn, và cá thường tập trung nhiều nhất ở đó.

Người ta cũng bắt được loài này ở những khu vực thoáng hơn. Nhưng dù ở đâu, nền đáy cũng là đá tảng, đá nhỏ, cát hoặc sỏi, hay lẫn cả mấy thứ đó, cùng với xác thực vật đang phân hủy. Nhìn qua các hình ảnh thực địa, môi trường sống điển hình là những đoạn ghềnh đá ngắn, xen giữa là các vũng sâu hơn với nền đá gốc lộ ra.

Rainboth kể lại rằng ông từng bắt được một đàn lớn cá con trong một vũng nước bên dòng. Vũng này có bóng râm, nước gần như đứng yên và có một lớp xác thực vật mục dày. Ngay sát vũng là một đoạn nước chảy xiết của sông Ping.1

Giới chơi cá có rất ít tư liệu về các loài Discherodontus. Một phần là vì vùng phân bố tự nhiên của chúng khá hẹp. Phần khác là vì hầu hết các loài trong giống nổi tiếng yếu và khó vận chuyển. D. schroederi được cho là loài khỏe nhất trong giống. Dù vậy, nó hiếm khi được đánh bắt để bán làm cá cảnh và có thể chưa từng được xuất sang châu Âu hay Mỹ. Có lẽ lý do là nó có màu nhạt nhất trong các loài ở Thái Lan. Xét về các mặt khác, nó có vẻ có đủ tố chất của một loài cá cảnh rất đáng nuôi.

Roberts lập ra giống này năm 1989 để gom ba loài trước đó được xếp vào giống Puntius hoặc Acrossocheilus. Sau này giống được mở rộng thêm loài D. parvus ở Trung Quốc. Cơ sở chính để tách giống là các loài trong giống có hai hàng răng hầu, trong khi gần như mọi loài họ hàng khác đều có ba hàng.

Họ hàng gần nhất của chúng là các loài thuộc hai giống Chagunius và Hypselobarbus ở Ấn Độ. Ngoài răng hầu, có thể nhận ra giống này qua một tổ hợp đặc điểm. Lỗ huyệt nằm khá lệch về phía trước thân, và giữa lỗ huyệt với vây hậu môn có thêm vài hàng vảy. Tia cứng vây lưng có răng cưa nhỏ hoặc không có răng cưa. Môi dưới và hàm không có ranh giới rõ ràng. Chóp các thùy vây lưng và vây đuôi có màu sẫm.

Trong các loài cùng giống, D. schroederi giống D. ashmeadi nhất, và lúc còn nhỏ thì hai loài dễ bị nhầm với nhau. Tuy nhiên, D. schroederi có màu nhạt hơn nhiều. Khi cá lớn, đốm đen nổi bật trên vây lưng nhạt dần thành một dải mảnh màu sẫm ở mép vây. Ở D. ashmeadi, đốm này vẫn còn suốt đời. D. schroederi cũng có râu dài hơn hẳn các loài khác trong giống.1