Cá rasbora Sarawak

Một bể 60 × 38 × 30 cm (khoảng 68 lít) là đủ rộng cho một đàn nhỏ.2

• Nhiệt độ: 22–26°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 2–12 dGH2

Bày trí bể chắc không ảnh hưởng nhiều đến loài này. Dù vậy, các loài rasbora nhỏ khác thường lên màu đẹp hơn khi sống trong bể trồng nhiều cây và có nền tối. Cá có vẻ cũng thích bể có thêm ít cây nổi, cùng rễ lũa hoặc cành lũa để ánh sáng chiếu vào bể dịu bớt. Cách bày này còn làm bể trông tự nhiên hơn. Lọc không cần quá mạnh. Cá chủ yếu sống ở vùng nước chảy lờ đờ, nên dòng chảy trong bể mạnh quá có thể làm chúng chật vật.2

Giống những loài gần với nó trong cùng chi, ngoài tự nhiên cá có lẽ ăn chủ yếu là động vật không xương sống, cả loài sống dưới nước lẫn loài trên cạn rơi xuống. Trong bể, cá thường chịu ăn thức ăn khô có cỡ vừa miệng, nhưng đừng chỉ cho ăn mỗi thứ này. Bạn nên cho ăn hằng ngày các loại thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như Daphnia, trùng huyết và những loại tương tự. Ăn như vậy cá lên màu đẹp nhất và dễ vào form sinh sản hơn.2

Là loài cá sống thành đàn.1

Loài này rất hợp với một bể cộng đồng hiền gồm các loài Đông Nam Á và Ấn Độ. Bạn có thể nuôi chung với các loài Rasbora và Puntius cỡ tương đương, cá chạch họ Botiidae hoặc Cobitidae, và cá sặc chi Trichogaster. Nếu set bể biotope thì có thể thử nuôi cùng các loài khác của Borneo. Lựa chọn phù hợp có nhiều, nhưng mấy loài hay được xuất khẩu hơn cả là Rasbora borapetensis, R. einthovenii, Trichogaster trichopterus và Pangio semicincta.

Đây là loài sống theo đàn, nên thật sự cần nuôi ít nhất 8–10 con. Nuôi đông một chút thì cá bớt nhát hơn, và cả đàn bơi trông đẹp mắt, tự nhiên hơn hẳn. Con đực cũng khoe màu đẹp nhất khi phải ganh nhau để giành sự chú ý của con cái.2

Con cái trưởng thành có bụng tròn hơn thấy rõ, và có lẽ to hơn con đực một chút.2

Hiện chưa rõ đã có ai cho loài này sinh sản trong bể hay chưa, dù chắc chắn là làm được. Giống phần lớn các loài trong họ cá chép, cá đẻ rải trứng, đẻ liên tục và không chăm con. Nghĩa là khi cá khỏe, chúng sẽ đẻ thường xuyên. Trong một bể cây dày đã chạy lâu, có thể vài con cá bột sẽ tự xuất hiện mà bạn không phải làm gì.

Muốn có nhiều cá bột hơn thì bạn cần chủ động hơn một chút. Có thể bắt đầu bằng cách đã thành công với các loài nhỏ khác trong chi. Đàn cá bố mẹ vẫn có thể vỗ béo chung với nhau. Song song, bạn chuẩn bị thêm một hoặc vài thùng dài và nông, chẳng hạn cỡ 45 × 20 × 20 cm (29,5 lít), rồi đổ nước đến nửa thùng. Các thùng này để ánh sáng thật mờ. Đáy thùng phủ một tấm lưới có mắt đủ to để trứng lọt qua, nhưng đủ nhỏ để cá bố mẹ không chui xuống ăn được. Tấm thảm nhựa dạng "cỏ" bán khá phổ biến cũng dùng được, và với các loài khác thì nó hoạt động rất tốt.

Nước nên có pH từ hơi axit đến trung tính, nhiệt độ để gần mức cao của khoảng đã nêu ở trên. Lúc đầu có thể gắn một lọc trong có motor, đặt sao cho dòng chảy chạy dọc hết chiều dài thùng. Khi cá bố mẹ đã được vỗ béo tốt và con cái trông căng trứng, bạn thả một hoặc hai cặp vào mỗi thùng. Để kích cá đẻ, cứ vài giờ bạn châm thêm một ít nước mát để thùng đầy dần lên, đồng thời cho ăn một ít thức ăn sống và đông lạnh. Nhiều khả năng cá sẽ đẻ vài lần rồi con cái mới hết trứng.

Cá bố mẹ nhiều khả năng sẽ ăn hết trứng nào chúng tìm thấy, nên tốt nhất là vớt chúng ra sau vài ngày. Lúc đó bạn thay lọc motor bằng một lọc bông (lọc sponge) đã chạy lâu, để cá bột không bị hút vào lọc. Trứng Rasbora nở nhanh hay chậm phụ thuộc phần nào vào nhiệt độ, nhưng thường mất từ 18 đến 48 giờ. Sau đó 24 đến 48 giờ nữa thì cá con bắt đầu bơi tự do. Thức ăn đầu tiên nên là Paramecium hoặc loại tương tự. Khi cá bột đủ lớn thì cho ăn thêm ấu trùng Artemia mới nở và/hoặc giun vi sinh (microworm).2

R. sarawakensis có nguồn gốc từ phần đảo Borneo thuộc Malaysia.1

Loài này đặc hữu của đảo Borneo. Nghe tên thì dễ tưởng cá chỉ có ở bang Sarawak (Malaysia), nhưng thực ra vùng phân bố còn lan sang tỉnh Tây Kalimantan/Kalimantan Barat (Indonesia) ngay bên cạnh. Người ta đã ghi nhận loài này ở nhiều hệ thống sông. Ở Sarawak có Batang Kayan và Sungai Sarawak. Ở Kalimantan Barat có Mempawah và Melawi.2

Phần lớn cá sống ở những con suối rừng chảy chậm, hai bên bờ cây cỏ mọc dày. Tán rừng mưa rậm rạp phía trên thường che bóng cho các con suối này. Nền đáy thường là một lớp bùn mịn dày, phủ đầy cành cây gãy và lá rụng. Nước khá trong nhưng hơi ngả nâu, vì chất hữu cơ phân hủy nhả tanin ra nước. Ở một điểm khảo sát điển hình tại Sarawak, các loài sống chung với nó gồm Rasbora borapetensis, Puntius kuchingensis, P. sealei, Hemirhamphodon pogonognathus, Betta taeniata và một loài Nemacheilus chưa định danh.2

Tài liệu nuôi cá cảnh nhắc đến R. sarawakensis rất ít. Cũng chưa rõ loài này đã từng được xuất khẩu làm cá cảnh hay chưa, dù có thể đáng để để ý trong các lô cá hoang dã từ nam và tây Borneo. Chuyện này hơi lạ. Đây là một loài cá nhỏ đẹp, rất hiền, hợp với nhiều bể gia đình, và có vẻ khá phổ biến trong vùng phân bố tự nhiên.

Từ lâu, giới phân loại đã nhận ra Rasbora là một nhóm đa ngành, như Kottelat (1999) và nhiều tác giả khác đã chỉ ra. Năm 2010, Liao và cộng sự công bố kết quả phân tích phát sinh chủng loại và đề xuất một loạt thay đổi để chỉnh lại phân loại. Theo cách sắp xếp của họ, R. sarawakensis nằm trong nhóm loài R. trifasciata. Ngay sau đó, Tang và cộng sự (2010) công bố một bài về hệ thống học của phân họ Danioninae. Kết quả của nhóm này khác xa kết quả của Liao và cộng sự. Họ gộp các chi mới, cùng với Boraras và Trigonostigma, vào lại Rasbora, và gọi đây là cách tiếp cận "thận trọng hơn". Có thể cả hai kết luận đều chưa thỏa đáng. Hiện tại hệ thống của Liao và cộng sự đang được dùng, chờ các nghiên cứu sau này.

Loài chuẩn của chi Rasbora là R. cephalotaenia (thời đó mang tên Leuciscus cephalotaenia). Lý do là khi Bleeker dùng tên này lần đầu vào năm 1859, chi chỉ gồm bốn loài danh nghĩa. Howes (1980) từng đề xuất tách một số loài sang chi Parluciosoma, nhưng phân tích của Liao và cộng sự không cho thấy nhóm đó là đơn ngành.2