5 cách dễ dàng để loại bỏ ốc hại trong bể cá

Ốc bladder, ốc ramshorn và ốc tháp Malaysia (Malaysian trumpet snail) thường bị dân chơi thủy sinh gọi là "ốc hại". Chúng đẻ rất nhanh, và đã vào bể rồi thì rất khó dọn sạch. Ốc hay theo cây thủy sinh vào bể. Có khi chúng còn nằm sẵn dưới đáy túi cá bạn mua từ cửa hàng về.

Ốc hại có xấu cho bể cá không?

Gọi là "ốc hại" nhưng thật ra chúng khá có ích, và vốn là một phần tự nhiên của hệ sinh thái dưới nước. Ốc ăn rêu hại, dọn thức ăn thừa và phân hủy chất thải của cá. Chúng còn là nguồn mồi cho những loài ăn ốc trong bể. Ốc không làm hại cá hay cây còn sống. Thứ chúng ăn là xác động vật chết và lá cây yếu, nhờ vậy bể sạch hơn. Ốc ramshorn cũng mang tiếng "ốc hại", vậy mà nhiều người vẫn nuôi vì nó dọn bể giỏi và có nhiều biến thể màu đẹp.

Có ích là vậy, nhưng nhiều người vẫn không chịu nổi cảnh ốc đẻ đến mức bò kín kính và mọi bề mặt trong bể. Nếu muốn giữ số ốc trong tầm kiểm soát, bạn có thể thử một trong 5 cách đã qua kiểm chứng dưới đây.

Cách 1: Cho ăn ít hơn

Người chơi lâu năm đều biết cách dễ nhất để bớt ốc là cho cá ăn ít lại. Ốc đẻ nhanh thật, nhưng phải có đủ thức ăn thì chúng mới đẻ được. Vì thế mỗi lần cho ăn, bạn chỉ thả lượng mà cá ăn hết trong vài phút. Cá ăn ít thì thải ít, và ốc cũng có ít thứ để ăn hơn. Ngoài ra, với các loại thức ăn chất lượng cao như thức ăn sống, đông lạnh và sấy đông khô, cá thường ăn sạch hơn, nên phần sót lại cho ốc rất ít.

Ốc bladder là loài lưỡng tính. Một con có thể tự sinh sản và đẻ ra trứng nở được, kể cả khi trong bể không còn con ốc nào khác. Ngoài thức ăn thừa, ốc còn ăn rêu hại và xác cây đang thối rữa. Vì vậy mỗi lần vệ sinh bể, bạn nhớ tỉa cây và cọ rêu thường xuyên. Bạn cũng nên dùng ống siphon hút nền để lấy bớt mùn và cặn hữu cơ, vì đây cũng là nguồn thức ăn của ốc.

Cách 2: Nhặt bằng tay

Bỏ đói cho ốc chết dần thì mất khá lâu. Muốn nhanh hơn thì cứ có dịp là bạn nhặt ốc ra. Đơn giản nhất là dùng tay hoặc nhíp cắm cây gắp từng con. Với ốc còn nhỏ, một số người dùng một đoạn ống siphon hút thẳng chúng vào xô lúc thay nước.

Ốc tháp Malaysia (gọi tắt là MTS) rất lì. Người ta từng thấy chúng sống được nhiều tháng trong sỏi cũ đã khô. Với loài này, nhặt tay có thể không hiệu quả lắm.

Cách 3: Bẫy ốc

Một số loài như ốc tháp Malaysia hoạt động về đêm và thích chui xuống nền, nên khó gom hơn. Lúc này bạn có thể dùng bẫy ốc. Bạn đặt vào bẫy một ít rau củ hoặc thức ăn cho cá làm mồi để dụ chúng chui vào.

Bắt được ốc rồi thì xử lý thế nào cho nhân đạo? Bạn có thể cho số ốc thừa làm mồi cho các loài cá ăn ốc (xem danh sách bên dưới). Bạn cũng có thể đem tặng người chơi khác đang nuôi cá ăn ốc, hoặc nghiền nát cho ốc chết nhanh.

Cách 4: Nuôi cá ăn ốc

Với người nuôi cá ăn ốc, ốc hại lại là thứ rất được săn đón. Ốc cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu, và cá còn được săn mồi theo bản năng. Gần như loài cá nóc nước ngọt nào cũng mê ốc, từ cá nóc pea puffer bé xíu đến cá nóc Mbu khổng lồ. Vỏ ốc cứng giòn có thể mài bớt răng cá nóc, nhờ đó răng không mọc quá dài. Nhiều loài cá chạch như clown, zebra, yoyo và dwarf chain loach dùng cái mõm nhọn chọc vào vỏ ốc rồi hút phần thịt bên trong. Một số loài lớn hơn như cá oscar và rùa cũng khoái món thân mềm, nên bạn nhớ chừa phần cho chúng.

Cuối cùng, một số người chơi nhờ đến ốc assassin. Đây là loài ốc ăn thịt dài khoảng 2,5 cm, thức ăn chính của nó là các loài ốc khác. Ốc assassin (Anentome helena) nằm phục rồi ăn thịt ốc khác, kể cả những con to hơn nó nhiều.

Cách 5: Cách ly

Nếu bạn nhất quyết không để ốc hại vào nhà thì nhớ câu "phòng bệnh hơn chữa bệnh". Mỗi lần mua cây mới, bạn kiểm tra thật kỹ và nhặt sạch ốc lẫn trứng ốc. Một số người xả cây dưới vòi nước để rửa trôi những con bám theo mà mắt thường không thấy. Sau đó bạn cho cây vào bể cách ly có đèn và phân. Thấy con ốc nào xuất hiện thì bạn nhặt ngay con đó. Tùy loài và nhiệt độ nước, trứng ốc có thể mất 1–4 tuần mới nở, nên cách này cần kiên nhẫn.

Cách ly như vậy không đảm bảo tuyệt đối. Dù vậy, chậm mà chắc vẫn tốt hơn dùng hóa chất như thuốc tẩy hay muối bể cá. Rất khó canh được liều vừa đủ mạnh để diệt ốc và trứng ốc mà không làm hại những cây nhạy cảm hơn như vallisneria hay cryptocoryne.